Thấy gì từ phong trào ‘nằm ngửa’ của thanh niên Trung Quốc

Giúp NTDVN sửa lỗi

“Nằm ngửa” không cần có tổ chức, không cần người đứng đầu, không cần tuyên bố công khai, không cần nhóm họp biểu tình, không cần đăng đàn chống đối. “Nằm ngửa” là một tư tưởng không phải một con người cụ thể, đó chỉ là một trạng thái trong tâm, vì ẩn sâu nên rất khó nắm bắt, rất khó khống chế. Nói cách khác, “nằm ngửa” là một phong trào vô hình.

Phong trào “nằm ngửa” trong xã hội Trung Quốc đương đại

Thời gian gần đây, có một chủ đề nóng trong xã hội Trung Quốc, gọi là “chủ nghĩa nằm ngửa”, được rất nhiều thanh niên nước này hưởng ứng. Đây không phải là một “hot trend” sớm nở tối tàn về những phong cách sống nhất thời, mà là một giá trị, một triết lý sống hoàn toàn nghiêm túc.

Quan niệm này đã bắt đầu hình thành trong những năm gần đây, đặc biệt ở thế hệ trẻ sinh ra sau những năm 90 của thế kỷ trước ở xã hội Trung Quốc, nhưng đã trở thành một hiện tượng nổi bật, một lối sống được nhiều người Trung Quốc tán đồng... sau bài viết “nằm ngửa là chính nghĩa” trên mạng Baidu Tieba. Tác giả bài viết tâm sự như sau:

“Hơn 2 năm không làm việc rồi, đều đang chơi, không cảm giác có chỗ nào đó không đúng. Áp lực chủ yếu đến từ việc muốn định vị bản thân sau khi so sánh những người xung quanh với nhau, và quan niệm truyền thống của các bậc trưởng bối. Chúng sẽ liên tục xuất hiện bên cạnh bạn. Mỗi khi bạn đọc được thông tin về tìm kiếm nóng thì thấy đều là chuyện yêu đương của các minh tinh, ‘xung quanh chuyện sinh đẻ’ như mang thai chẳng hạn, giống như có những thứ ‘sinh vật không nhìn thấy’ đang tạo ra một loại tư duy cưỡng ép lên bạn. Con người không nhất định phải như thế. Tôi có thể giống như Diogenes chỉ ngủ trong thùng gỗ của mình để phơi nắng, cũng có thể giống như Heraclitus trú ở trong hang động để suy nghĩ về những biểu trưng (logos). Nếu trên mảnh đất này chưa bao giờ thực sự tồn tại trào lưu tư tưởng đề cao tính chủ thể của con người, vậy tôi có thể tự tạo cho bản thân mình, ‘nằm ngửa’ chính là vận động của kẻ trí giả như tôi, chỉ có ‘nằm ngửa’ thì con người mới là thước đo vạn vật.” (1)

Có thể tóm tắt ý tưởng của “chủ nghĩa nằm ngửa” rằng: “không làm việc, không mua nhà, không mua đồ, không tiêu dùng, không kết hôn và sinh con, tiết chế ham muốn và nhu cầu đến tối thiểu”.

“Nằm ngửa” không có nghĩa là hoàn toàn không làm việc, mà là làm việc ít đi, sao cho có đủ chi phí tối thiểu để duy trì cuộc sống, chứ không “bán mạng” cho công việc hay những “giấc mơ đổi đời” nữa.

Nằm ngửa là làm việc shỉ đủ chi phí tối thiểu để duy trì cuộc sống, chứ không “bán mạng” cho công việc hay những “giấc mơ đổi đời” nữa
Nằm ngửa là làm việc chỉ đủ chi phí tối thiểu để duy trì cuộc sống, chứ không “bán mạng” cho công việc hay những “giấc mơ đổi đời” nữa (Ảnh: Shutterstock)

Nguyên nhân cho thái độ sống này có thể được diễn giải như sau: “Tôi là người trẻ, tôi đã thấy thế hệ trước phải lao động cật lực mà không mua được nhà, không mua được xe, vẫn phải chật vật đối phó với chi phí sinh hoạt nơi thành thị… chúng tôi đã bị giới đặc quyền đặc lợi dẫn trước quá xa, đến mức không bao giờ còn hy vọng được đứng ngang hàng với họ về điều kiện sống. Mọi việc đâu có giống như nhà nước hứa hẹn, rằng phấn đấu chăm chỉ sẽ đổi đời. Chúng tôi không muốn như những con thiêu thân trong “văn hóa 996” (9 giờ sáng làm việc đến 9 giờ tối mới nghỉ, mỗi tuần làm việc 6 ngày) vốn không thể khiến chúng tôi thành công, mà chỉ vắt kiệt sức lao động để dâng hiến quả ngọt cho người khác.”

Cư dân mạng “Shen lin shen chu 200608” nói: “Dù có vất vả thế nào cũng không giàu lên được, chỉ là công cụ để người khác sai khiến, công cụ hỏng rồi thì thẳng tay vứt đi, nghĩ như thế này thì quả thực chả có gì mà phải vất vả như thế.” (2)

Người ta cũng nhận thấy rằng, càng làm nhiều lại càng tốn nhiều chi phí sinh hoạt, xem ra làm nhiều cũng chẳng giàu có hơn “nằm ngửa” là mấy, chi bằng hãy “nằm ngửa” cho xong.

Trên WeChat, một bài thơ với chủ đề “nằm ngửa” đã trở nên phổ biến, có đoạn viết: “Nằm ngửa là để không khom người. Nằm ngửa là để không cúi quỳ. Nằm ngửa nghĩa là đang đứng ngang. Nằm ngửa là thẳng băng xương sống.” (3)

Những hậu quả nhãn tiền của chủ nghĩa nằm ngửa và phản ứng của chính quyền Trung Quốc

Điều có thể nhìn thấy ngay là vấn đề thiếu hụt lao động của Trung Quốc. Do ảnh hưởng của chính sách mỗi cặp vợ chồng không sinh hơn một con của chính quyền nước này những năm trước đây, mà dẫn đến vấn đề hiện nay: tỷ lệ sinh thấp và sự già hóa dân số.

“Theo báo cáo điều tra dân số của Trung Quốc công bố ngày 11/5/2021 cho thấy, dân số Trung Quốc đã tăng với tốc độ trung bình hàng năm 0,53% trong 10 năm qua, giảm 0,04% điểm phần trăm so với tỷ lệ tăng dân số hàng năm của thập kỷ trước đó. Đồng thời, tỷ trọng dân số trong độ tuổi lao động từ 15 đến 59 tuổi trên tổng dân số là 63,35%, giảm 6.79 điểm phần trăm so với 10 năm trước đó; trong khi dân số trên 60 tuổi chiếm 18,70%, tăng 5,44 điểm phần trăm so với 10 năm trước đó”. (4)

Thiếu hụt dân số trẻ, thừa dân số già dẫn tới gánh nặng lương hưu và nghiêm trọng hơn là thiếu hụt lực lượng lao động. Thiếu hụt lao động ảnh hưởng trực tiếp đến sức mạnh kinh tế, đến giấc mơ tăng trưởng, vốn vẫn được coi là trụ đỡ cho tính chính danh của Đảng Cộng Sản Trung Quốc (ĐCSTQ).

Và còn đó “giấc mơ Trung Hoa” làm bá chủ thế giới của “đương kim hoàng thượng đỏ” Tập Cận Bình và ĐCSTQ, biết lấy ai để thành tựu cho nó đây?

Vậy nên dù chính quyền ĐCSTQ công bố chính sách cho phép mỗi cặp vợ chồng được sinh ba con, nhưng người dân không xem đó như một sự “khai ân” đối với quyền con người nghiễm nhiên này, vấn đề là chi phí cho cuộc sống quá đắt đỏ để nuôi con. Nên người trẻ thà “nằm ngửa” còn hơn.

Và từ phong trào “nằm ngửa” này, chính quyền ĐCSTQ đã nhìn thấy sự bất tuân của một bộ phận dân chúng, nhất là thanh niên, đó là điều khiến họ bất an nhất. Dĩ nhiên, cả hệ thống chính quyền phải vào cuộc để xử lý.

Như thường lệ, báo chí luôn đi trước để tạo dư luận.

Các tờ báo chính thống của ĐCSTQ là Tân Hoa xã và Nam Phương Nhật báo chỉ trích phong trào “nằm ngửa” là “vô sỉ”“không có ý thức công lý”, là “canh gà độc”.

Những cơ quan ngôn luận này cũng phát đi tuyên bố của chính quyền rằng: “An phận thì được, nằm ngửa thì không”. Hay nói cách khác, cho phép dân chúng tiếp tục làm con rối của ĐCSTQ chứ không được phép nằm ì ra như thế.

Và họ lại nhân danh những điều tốt đẹp để kêu gọi: “Giới trẻ hiện nay thích ‘nằm ngửa’, ai sẽ chịu trách nhiệm cho tương lai của đất nước?” - lời này là của ông Du Mẫn Hồng, Chủ tịch Tập đoàn Giáo dục New Oriental.

Nhà nước Trung Quốc hiện đã cho đóng nhiều nhóm chat về chủ đề “nằm ngửa” trên mạng internet.

Dường như thanh niên Trung Quốc đã hiểu ra rằng, một lần nữa, họ lại bị Đảng lừa, như bao thế hệ trước họ đã bị lừa.



BÀI CHỌN LỌC

Thấy gì từ phong trào ‘nằm ngửa’ của thanh niên Trung Quốc