Nghiêu Thuấn Vũ (P- 7): Đại Vũ trị thuỷ sông Trường Giang

Giúp NTDVN sửa lỗi

Vì để ca ngợi công lao trị thuỷ của Đại Vũ, Nghiêu đế đã lệnh cho Thuấn tặng Vũ một miếng ngọc bích màu đen tượng trưng cho màu của nước để tuyên bố với thiên hạ trị thuỷ thành công.

Xem lại (Phần 1kỳ 1kỳ 2); (Phần 2: kỳ 1kỳ 2); (Phần 3); (Phần 4); (Phần 5); (Phần 6)

  1. Trị thuỷ hệ thống sông miền nam.

Hệ thống sông ngòi ở miền nam dày đặc, chủ yếu có sông Trường Giang (Đại Giang), sông Hoài, và các chi lưu của sông Trường Giang cũng rất phong phú. 

Theo kế hoạch trị thuỷ vùng Từ Châu, bao gồm  Từ Châu, Dương Châu và một phần Dự Châu. Phía đông của Từ Châu bắt đầu từ biển lớn, phía nam đến bờ bắc của sông Hoài, phía bắc đến núi Thái Sơn. Sông gồm có sông Hoàng Hà, sông Hoài và sông Nghi; hệ thống núi gồm có Mông Sơn, Vũ Sơn. Hướng đông trị thuỷ sông Tứ, sông Nghi Mông, hướng nam trị thuỷ sông Hoài, từ núi Đồng Bách bắt đầu khai thông sông Hoài, chảy về phía đông rồi gặp nhau với sông Tứ, sông Nghi rồi chảy về phía đông nhập vào biển lớn. Ở núi Nghi Mông, núi Vũ Sơn đã có thể trồng trọt được. 

Lấy vợ Đồ Sơn

Vũ năm 30 tuổi vẫn chưa lấy vợ, Vũ nói: "Nếu ta lấy vợ, ắt có một loại điềm lạ".

Vũ trước khi lên đường trị thuỷ sông Hoài thì có một con cáo trắng chín đuôi đến thăm Vũ, nói: "Nhà tôi ở nước Đồ Sơn nằm cạnh núi Đồ Sơn ở phương nam. Quốc vương của nước Đồ Sơn đó có hai cô con gái, rất mỹ lệ, tài đức vẹn toàn, muốn đem gả cho ngài". Vũ lấy lý do khác biệt giống loài mà cự tuyệt.

Cáo chín đuôi nói: "Giờ tôi dùng hình tượng cáo trắng chín đuôi này đến gặp ngài, là vì hôm trước ngài có nói một lời, nói ông lấy vợ thì nhất định có điềm lạ, nên tôi mới cho ngài một điềm lạ, cũng là đến cho ông một điềm lành. Ngài muốn tôi là thân người thì có gì khó đâu?" Vừa nói xong nó lắc mình, trong nháy mắt liền hoá thành một ông già tóc trắng, tiên phong đạo cốt, khí khái phi phàm.

Đại Vũ thấy ông già phi phàm, rất có lai lịch. Ông nghĩ, màu trắng là y phục của mình, chín đuôi là số biểu thị Thái dương, là minh chứng cho vua. Vì vậy, Đại Vũ đồng ý cuộc hôn nhân này, Vũ đến nước Đồ Sơn và thành thân với hai con gái Nữ Kiều và Nữ Du của vua nước Đồ Sơn.

Vào ngày thứ tư, Đại Vũ từ biệt Nữ Kiều và Nữ Du, rồi lên đường đi trị thuỷ sông Dĩnh và sông Hoài. Sử sách chép rằng: "Vũ kết hôn với con gái vua nước Đồ Sơn, không vì tư mà ảnh hưởng việc công, nghỉ bốn ngày từ ngày Tân đến ngày Giáp, ông lại tiếp tục trị thuỷ". Các thế hệ sau ở các vùng Cửu Giang, Đương Đồ và Giang Hoài, lấy các ngày Tân, Nhâm, Quý, Giáp thành ngày kết hôn và trở thành một phong tục.

Hàng phục Vu Chi Kỳ

Vào thời đó, ở núi Đồng Bách sông Hoài có một con thủy quái thần thông quảng đại tên là Vu Chi Kỳ, theo "Cổ nhạc độc kinh" ghi chép: "nó giống như một con vượn có mắt vàng, răng tuyết, nhanh như chớp". Khi Đại vũ trị thuỷ sông Hoài, Vu Chi Kỳ làm điều ác và can nhiễu việc trị thuỷ, Vũ đã hàng phục nó và nhốt nó trong giếng Hoài, đây là câu chuyện “Vũ Vương nhốt thuồng luồng" nổi tiếng.

Chuyện kể rằng ngàn năm sau, vào thời nhà Đường,  ở Sở Châu có một ngư dân đang câu cá trên sông Hoài, bỗng nhiên câu phải một sợi xích sắt dài vô tận. Thứ sử Lý Dương nghe được tin này bèn triệu người đến kéo xích sắt. Khi dây sắt kéo đến cùng, thì một con khỉ xanh bất ngờ nhảy ra khiến ai cũng kinh hãi, con khỉ xanh cầm lấy xích sắt rồi lại nhảy xuống nước.

Ba lần đi qua nhà

Vũ tiếp tục trị thuỷ sông Hoài. Bước đầu tiên là nạo vét lòng sông Hoài; bước thứ hai là đục núi Đồ Sơn và núi Kinh Sơn ở phía bắc. Ban đầu hai ngọn núi liên kết với nhau, sau khi đục, sông Hoài chảy qua giữa hai ngọn núi; bước thứ ba là đục núi Giáp Thạch, khiến cho sông Hoài cũng chảy qua giữa hai ngọn núi; bước thứ tư là trị thuỷ các nhánh sông.

Một ngày nọ, Đại Vũ lại theo sông Hoài mà đi lên, kiểm tra công trình ở các nơi, đi đến khu đục phá ở Đồ Sơn và Kinh Sơn. Lúc đó, nước Đồ Sơn đã từ Giang Nam chuyển về nguyên quán. Bất ngờ nghe tin Đại Vũ đến, cả nước hân hoan chào đón. Đại Vũ giao lưu một hồi, nhưng ông không về thăm lại nhà, mà lập tức quay lại công trường, sau đó lại theo sông Hoài mà tiếp tục đi lên.

Đại Vũ lại đi về phía tây, sau đó trị thuỷ sông Dĩnh, sông Nhữ và sau đó là sông Nghi.

Đến lúc này, lũ lụt ở Từ châu và Dự Châu đã gần như không còn. Sau khi trị thuỷ, nơi đây trở thành một vùng đất màu mỡ.

Một hôm, khi Đại Vũ trị thuỷ Dương Châu trên đường đi qua Đồ Sơn, đi ngang qua cửa nhà, nghe thấy bên trong có tiếng khóc oa oa của trẻ nhỏ, nhưng Đại Vũ vẫn không thể vào thăm nhà.

Lại có lần, có người từ Đồ Sơn đến nói với Đại Vũ rằng: Phu nhân nghe tin ngài trị thuỷ sẽ đi ngang qua nhà, có thể gặp nhau, đã rất vui mừng, bà ôm con trai  đứng trên một tảng đá lớn ngoài cửa trông mong. Nhưng Vũ vẫn không thể bớt được thời gian về thăm vợ con. Ở phía đông Đồ Sơn có một hòn Vọng Phu, Nữ Kiều đã đứng trên hòn đá lớn này mong ngóng Đại Vũ trở về. Đây là câu chuyện Đại Vũ ba lần qua nhà nhưng không vào nhà cảm động lòng người.

Đả thông con đường hẹp Hoàn Viên

Giữa núi Thái Thất và núi Thiếu Thất ở Dự Châu, có một con đường hẹp gọi là Hoàn Viên. Nếu mở được con đường này, không những có thể xả lũ mà sau khi xả lũ xong còn  có thể trở thành một đường đi thuận tiện từ kinh đô đến Tung Sơn. Vì thế, Vũ quyết định đả thông con đường hẹp này.

Khi đục con đường hẹp này, đá trở nên rất cứng và khó đục. Đại Vũ nói: “Ta sẽ đục!” Ông cầm rìu phá núi trong tay, cầm theo cả trống và dặn dò mọi người: “Khi ta đục núi, không được lên núi can nhiễu. Khi hoàn thành, nghe ta đánh trống thì có thể lên núi".

Đại Vũ nói xong, sắp đi lên núi, thì mới hay tin, hai vị phu nhân từ Đồ Sơn đến. Đại Vũ ngạc nhiên: Tại sao sớm không đến, muộn không đến, mà vừa lúc ta sắp lên núi lại cùng nhau đến công trường? Lúc đó Nữ Du đang mang thai,... Đối mặt với hai vị phu nhân, Đại Vũ không có thời gian nấn ná, liên tục vẫy tay hai vị phu nhân nói: "Không còn thời gian nữa, không còn thời gian nữa, giờ ta phải lên núi, các nàng ở dưới núi đợi ta, xong việc ta sẽ trở lại”.

Hai vị phu nhân hỏi: "Khi nào thì hoàn thành?"

Đại Vũ chỉ vào chiếc trống trong tay và nói: “Khi nghe tiếng trống của ta vang lên, thì là xong việc rồi.” Sau đó, ông nâng trống và rìu núi lên rồi nhanh chóng lên núi.

Hai vị phu nhân đành đợi ở dưới núi. Gần tới buổi trưa, thì nghe thấy có tiếng trống từ trên núi, liền nói: “Công trình đã xong, chúng ta lên núi gặp chàng nhé.” Nói xong, Nữ Kiều dìu Nữ Du lên núi. Không ngờ khi đi lên núi, thì không thấy Vũ đâu, mà chỉ thấy một con rồng vàng, toàn tâm toàn ý tạc núi ở đó. Đằng sau có một cái trống, thỉnh thoảng đuôi của nó đập vào trống phát ra tiếng động thùng thùng. Nữ Kiều đã nhìn thấy và kéo Nữ Vu chạy xuống núi.

Vũ biết rằng hình dạng thật đã bị họ phát hiện, liền khôi phục lại hình người, rồi vội vã xuống núi để giải thích cho hai vị phu nhân. Nào ngờ Nữ Du đã biến thành một tảng đá lớn bên đường, Vũ nói với hóa thạch: "Nàng biến thành hòn đá, không muốn gặp ta, nhưng con trai của ta thì phải trả nó lại cho ta". Nói chưa dứt lời, đột nhiên nghe thấy một âm thanh, hóa thạch đột nhiên vỡ ra, rồi một đứa bé trừ trong chui ra, là một bé trai. Vũ đặt tên là "Khải" vì cậu bé do hòn đá tách ra mà sinh ra.

Có tư liệu viết rằng Vũ hóa thành gấu vàng, như đã đề cập trước đó, trên thực tế Vũ ở đây hoá thành không phải là gấu vàng, là hoàng năng, là chữ năng dưới có ba chấm, âm đọc là Long, nói một cách chính xác là Hoàng Long. Khi đục Long Môn, cũng có thuyết rằng Vũ biến thành Hoàng Long (rồng vàng).

Đường Hoàn Viên đã được thông, lộ trình từ sông Lạc đến Tung Sơn được rút ngắn rất nhiều, sau này trở thành đại lộ bắc nam.

Trị thuỷ Dương Châu và Kinh Châu

Dương Châu nằm về phía nam của sông Hoài, phía nam kéo đến biển lớn thuộc về Dương Châu. Đây là vùng đất trũng ẩm ướt. Hồ Hồng Trạch, hồ Cao Bưu, Thái Hồ (Chấn Trạch), hồ Bành Lễ và vịnh Hàng Châu thảy đều nằm trong đó. Sông gồm có sông Tùng, sông Tiền Đường, sông Phổ Dương, v.v ... Vũ dẫn hệ thống sông này vào biển Hoàng Hải, khu vực Chấn Trạch cũng được ổn định.

Tiếp theo, trị thuỷ Kinh Châu. Từ Cảnh Sơn ở Hồ Bắc đến phía nam Hành Sơn ở Hồ Nam đều thuộc về Kinh Châu, hệ thống sông ở đây rất dày đặc. Từ phía tây hồ Bành Lễ, Vũ trị thuỷ hồ Động Đình và các phụ lưu của nó là 9 con sông: Nguyên(沅), Tiệm, Nguyên(元), Thần, Tự, Dậu, Lễ, Tư, Tương để chúng hội tụ ở hồ Động Đình. Tại phía bắc sông Trường Giang dẫn núi Kinh Sơn để lưu thông sông Thư và sông Chương; giữa Chung Tường và Kinh Môn dẫn vào Phương Sơn, khơi thông sông Tiềm và sông Hán, dẫn sông Hán chảy vào sông Trường Giang; dẫn từ núi Hồng Bách đến núi Bồi Vỹ thuộc An Lục ở hạ du sông Vĩ, trị thuỷ đầm Vân Bạch, dẫn từ núi Kê Công đến núi Đại Biệt, khơi thông sông Hoàn, sông Nhiếp, sông Cử, sông Ba, sông Hy. Rất nhiều phụ lưu của sông Hoàng Hà hầu hết đã có kênh sông dẫn nước cố định. Vân Trạch, Mộng Trạch cũng đã được trị thuỷ, đất đai ở đây đã có thể canh tác.

Sau khi Vũ trị thuỷ Kinh Châu, ở phía bắc ông lại tiến đến Dự Châu, trị thuỷ ở trung du sông Hán. Ở phía bắc núi Đồng Bách trị thuỷ núi Ngoại Phương và núi Hùng Nhĩ, giữa hai ngọn núi này là sông Y và sông Lạc. Từ núi Hùng Nhĩ, bắt đầu dẫn nước sông Lạc, chảy về phía đông bắc rồi gặp sông Hà, sau đó chảy về phía đông đến Yển Sư gặp sông Y, tiếp tục chảy về phía đông qua Củng Nghĩa   và nhập vào Hoàng Hà. 

Văn hoá Lịch sử


BÀI CHỌN LỌC

Nghiêu Thuấn Vũ (P- 7): Đại Vũ trị thuỷ sông Trường Giang