Đi tìm câu trả lời thế kỷ cho hiện tượng 'nước Mỹ đỏ' (Kỳ 2)

Giúp NTDVN sửa lỗi

Những “kẻ ngốc hữu dụng” ấy là sản phẩm của “Cuộc trường chinh bên trong thể chế” đang hiện diện ở mọi vị trí của xã hội Hoa Kỳ hiện đại, từ những chính trị gia cánh tả, đến giới truyền thông cánh tả, đến giới giáo sư đại học cánh tả, đến các ngôi sao ca nhạc và các minh tinh Hollywood, các tỷ phú truyền thông và công nghệ…

‘Cuộc trường chinh bên trong thể chế’ ở lĩnh vực văn hóa giáo dục Mỹ và hậu quả của nó

Cuộc biến hóa của phong trào cánh tả trong lòng xã hội Mỹ trên lĩnh vực giáo dục, văn hóa thật muôn hình vạn trạng đến hoa cả mắt, nhưng lại dễ dàng nhận biết được nếu ta quy về bản chất “Giả - Ác - Đấu” của nó. 

Tư tưởng “Đấu” mà phong trào cánh tả gieo rắc ở nước Mỹ là gì? Đó là sự phóng đại những mâu thuẫn, khác biệt tự nhiên tồn tại ở nước Mỹ cũng như ở bất kỳ một xã hội nào khác, từ đó tiến hành chia phe nhóm, phân giai cấp để xã hội tan rã khi phân cực thành những nhóm, những cộng đồng mang tư tưởng cực đoan đấu tranh lẫn nhau gay gắt. Đó chính là những “hình thái ý thức” của phong trào cánh tả đã đặt nền móng cho xã hội Mỹ từ lâu.

Rõ ràng, muốn truyền bá tư tưởng này trên diện rộng, từ tận gốc rễ, cải biến toàn xã hội thì phải xâm nhập vào giáo dục, văn hóa, truyền thông… và từ đó lan tỏa đến các lĩnh vực khác.

Chữ “Đấu” được thể hiện ra sao? 

Khai thác khác biệt giữa nam giới và nữ giới: chúng ta có chủ nghĩa nữ quyền hiện đại.

Khai thác mâu thuẫn giữa người da trắng và người da màu, người Mỹ da đỏ; người Mỹ gốc và người Mỹ mới nhập cư: chúng ta có chủ nghĩa phân biệt chủng tộc.

Khai thác mâu thuẫn giữa tầng lớp tinh hoa và người dân lao động: chúng ta có lý luận về giai cấp bị áp bức.

Khai thác khác biệt giữa Cơ Đốc giáo - có thể coi như quốc giáo của nước Mỹ - với các nhóm tín ngưỡng khác: chúng ta có lý luận về kỳ thị tôn giáo

v.v.

Nó là gì nếu không phải "đặc sản" đấu tranh giai cấp của CNCS?

Hãy lấy sự giảng dạy hai bộ môn khoa học xã hội quan trọng nhất trong nhà trường là Văn học và Lịch sử làm ví dụ.

Ngôn ngữ cách mạng chiếm diễn đàn nhân văn

Bruce Bawer đã viết trong cuốn sách “Những nạn nhân của cách mạng: Sự hưng thịnh của nghiên cứu về thân phận và sự phong bế của tư tưởng tự do”, khi ông hỏi Alan Charles Kors, giáo sư khoa lịch sử trường đại học Pennsylvania rằng, ba người có ảnh hưởng nhất đối với môn nhân văn học của các trường đại học Mỹ trong mấy chục năm qua là ai, giáo sư Kors trả lời gần như không cần suy nghĩ: có 3 cuốn sách có tầm ảnh hưởng nhất là “Những ghi chép trong tù” của Gramsci, “Giáo dục của người bị áp bức” (Pedagogy of the Oppressed) của Paulo Freire và “Những người khốn khổ trên toàn thế giới” (The Wretched of the Earth) của Frantz Fanon.

Paulo Freire, nhà lý luận giáo dục người Brazil là người sùng bái Lenin, Mao Trạch Đông, Fidel và Guevara. Ta hãy lấy tư tưởng của ông ta trong cuốn “Giáo dục của người bị áp bức” làm đại diện.

Quan điểm mà Paulo Freire liên tục nhắc đi nhắc lại chính là trên thế giới chỉ tồn tại hai loại người: người áp bức và người bị áp bức. Người bị áp bức không nên tiếp nhận sự giáo dục như trong quá khứ, mà nên cho họ biết rằng họ đang bị áp bức và kích động họ phản kháng.

Chữ “Đấu”, chữ “Giả” đã quá rõ ràng.

Dùng lý luận thay thế cho tác phẩm

Từ việc nghiên cứu, học tập tác phẩm văn học làm chủ đạo trước những năm 1960, nền giáo dục Mỹ hiện đại chuyển sang phương thức lấy lý luận văn học làm chủ đạo, tác phẩm văn học làm thứ yếu. Mà “lý luận” ở đây là một mớ hổ lốn những quan niệm riêng của độc giả với tham vọng lý giải tổng thể văn hóa và xã hội, nhưng thực chất lý luận đã đảo lộn giá trị truyền thống, thay thế bằng giá trị quan méo mó sau quá trình nhào nặn của tư tưởng cánh tả và các phong trào phản văn hóa, phản truyền thống.

Đó cũng chính là lặp lại con đường phá hoại Pháp lý của các tôn giáo lớn, lấy giải thích cá nhân thay cho kinh văn nguyên gốc, dần dần vùi lấp những giá trị nguyên thủy, không còn biết phải tìm ở đâu nữa.

Chính trị hóa nghiên cứu văn học

Một nhà lý luận văn học chủ nghĩa Marx nổi tiếng người Mỹ đã tuyên bố thẳng rằng: “quan điểm chính trị” là “giới hạn tuyệt đối cho việc đọc và giải thích các tác phẩm”. Nghĩa là khi phân tích tất cả các tác phẩm văn học cần coi chúng là những câu chuyện ngụ ngôn chính trị, chỉ khi tìm ra “hàm nghĩa thâm sâu” của tính giai cấp, chủng tộc, giới tính và khuynh hướng áp bức ở trong tác phẩm đó thì mới được xem là lý giải “sâu sắc” và “toàn diện” về tác phẩm đó.

Từ Shakespeare, Dante, Balzac, Dicken… và các đại văn hào, đại thi hào cổ điển không trừ một ai, những danh tác của họ đều bị đánh giá theo cách đó, chỉ để chứng minh rằng: chúng mang cái nhìn phiến diện về giai cấp bị áp bức, nữ giới, dân tộc thiểu số, kỳ thị người đồng tính… vì thế tác phẩm đó thuộc về “kiến trúc thượng tầng của giai cấp thống trị”, mục đích của tác phẩm là làm tê liệt quần chúng nhân dân, khiến cho con người không thể sinh ra “ý thức giai cấp cách mạng”.

Nói một cách hình ảnh, có vẻ như một nghịch lý: Cô bé Lọ lem Cinderella của phương Tây và cô Tấm ở phương Đông đã bị gọt đôi chân “giá trị nội tại” cho vừa đôi giày “quan điểm chính trị” của những người chị em con dì ghẻ. Mà lẽ ra ngược lại mới đúng. Nào có khác gì lý luận ngược ngạo về phê bình tính đấu tranh giai cấp, tính Đảng, tính cách mạng… trong lý luận phê bình văn học ở Trung Quốc.

Thật là một cuộc đảo chính vĩ đại trong lĩnh vực văn học, mà văn học là nhân học - học cách làm người.

Điều này dẫn đến một hệ quả quan trọng, đó là áp đặt “hình thái ý thức” theo kiểu chủ nghĩa Marx. Miễn là những tác phẩm văn học kia thuộc về tư tưởng của giai cấp thống trị - tầng lớp tinh hoa thời xưa, thì có nghĩa nó không phải là hiện thực, mà là cố ý nhào nặn ra để áp đặt “hình thái ý thức” của tầng lớp tinh hoa và bảo vệ quyền lợi của giai cấp thống trị. Và vì nó là sản phẩm áp bức của tầng lớp thống trị nên nó là xấu, miễn bàn về giá trị nội tại của nó - thật là một tiểu xảo “bỏ bóng chèn người” ngoạn mục.

Tạo ra môn học mới với mục đích nhồi nhét hình thái ý thức

Vì xuất phát từ tư tưởng cánh tả, chống kỳ thị chủng tộc, chống áp bức người thiểu số hay chèn ép nữ giới hay phân biệt đối xử với người đồng tính luyến ái, do vậy muốn tái lập công bằng thì cần phải đưa yếu tố này vào giảng dạy. Ví như các trường đại học phải thành lập các trung tâm nghiên cứu người da đen, và phải do người da đen giảng dạy, nếu không các trường sẽ có cảm giác tội lỗi rất ghê gớm hay sẽ gặp những áp lực. Hoặc họ thành lập nhiều phòng nghiên cứu chuyên môn như nghiên cứu nữ giới, nghiên cứu Mỹ La-tinh, nghiên cứu đồng tính luyến ái… Đến ngày nay, nước Mỹ đã có hàng nghìn chương trình nghiên cứu như vậy.

Một giáo sư theo chủ nghĩa nữ quyền của trường Santa Cruz thuộc đại học California có xuất thân từ một gia đình đảng viên cộng sản nổi tiếng. Cô ta kiêu ngạo tuyên bố mình là một nhà chủ nghĩa cộng sản và là “một nhà hoạt động đồng tính nữ”. Từ năm 1980, cô bắt đầu giảng dạy về chủ nghĩa nữ quyền. Cô mở rộng “chủ nghĩa duy vật lịch sử” của Marx thành “khuynh hướng tình dục”, coi “khuynh hướng tình dục” là một loại hành vi gợi nên ý thức chính trị. Tiếp tục đẩy mạnh khuynh hướng này, cô cũng công khai nói rằng mình sẽ “biến việc dạy học thành một hình thức vận động chính trị”. Với mục tiêu ấy, cô chủ trương thành lập một “khoa nghiên cứu chủ nghĩa nữ quyền” hoàn chỉnh tại trường đại học này.

Nói chung, ở các khoa nghiên cứu này, chưa nghiên cứu đã biết kết quả vì chúng được lập ra không phải vì để mở rộng học thuật, mà là đáp ứng nhu cầu “đúng đắn chính trị” và “trang bị” các loại lý luận cánh tả. Đáng buồn là, thời gian để nghiên cứu những chuyên ngành thực sự có giá trị và tính học thuật đã bị chiếm mất.



BÀI CHỌN LỌC

Đi tìm câu trả lời thế kỷ cho hiện tượng 'nước Mỹ đỏ' (Kỳ 2)