Từ tấm gương của ca sĩ Thủy Tiên nghĩ về những thử thách và bài học đạo lý trên hành trình thiện nguyện

Bình luận Nguyên Phong • 17:00, 22/10/20

Nhưng bất chấp những điều ấy, Thủy Tiên vẫn miệt mài đi làm từ thiện giữa vùng lũ. Cô cũng dành chút thời gian ít ỏi để trả lời người hâm mộ, qua đó chúng ta cũng thấy được một tâm hồn đẹp, một triết lý nhân sinh rất gần với văn hóa truyền thống.

Tình người nồng ấm giữa vùng nước mênh mông giá lạnh

Miền Trung Việt Nam hầu như năm nào cũng có lũ lụt, nhưng mùa lũ năm nay là khắc nghiệt hơn cả. Lũ lụt miền Trung năm 2020 còn được gọi là “Lũ chồng lũ”, “Lũ lịch sử”, được đặt mức báo động IV, thuộc về cấp bậc thiên tai nguy hiểm, rủi ro rất lớn của Việt Nam, ảnh hưởng sâu rộng và tác động gây tổn thất, thiệt hại toàn khu vực, phá hủy, trì hoãn và đẩy ngược nền kinh tế – xã hội của miền Trung Việt Nam. (Wikipedia)

Cơn Đại Hồng Thủy che phủ mảnh đất miền Trung tang thương, nhưng lại làm lộ rõ một phẩm chất tốt đẹp của người Việt mà trong cuộc sống thường ngày, người ta không phải luôn luôn dễ nhận thấy: Lòng trắc ẩn.

Từ khắp mọi nơi trên đất nước, người dân Việt hướng tình cảm đến Miền Trung. Trên khắp các diễn đàn mạng, người ta sôi nổi bàn bạc các kế hoạch hỗ trợ cho người dân vùng lũ. Người ủng hộ bằng tiền bạc; Người lại ủng hộ quần áo, gói mì, thuốc men, áo phao, xuồng cứu trợ…; Người Bắc gói bánh trưng, người Nam gửi bánh tét; Lại có những người hỗ trợ bằng những chế phẩm sinh học để làm sạch môi trường sau khi cơn lũ qua đi… Những chuyến xe chở nặng hàng cứu trợ kìn kìn nối đuôi nhau đi vào vùng lũ lạnh giá và nguy hiểm, mong san sẻ chút tình người ấm nóng với đồng bào miền Trung vốn đã có quá nhiều khó khăn trong cuộc sống.

Và trong những tấm lòng nhân ái ấy, nổi bật lên một khuôn mặt điển hình, có thể đại diện cho tình cảm dân tộc trong thời điểm khó khăn này: ca sĩ Thủy Tiên và chuyến hành trình gian khó đến với bà con vùng lũ.

Cho đến lúc này (22/10), Thủy Tiên đã nhận được chừng hơn 110 tỷ đồng của các nhà hảo tâm để chuyển đến cho đồng bào miền Trung chịu ảnh hưởng của lũ lụt. Thủy Tiên và đoàn của cô trực tiếp mang tài sản vật chất đến cho những nạn nhân của lũ lụt mà không qua bất cứ một tổ chức trung gian nào. 

Nước đã ngập mái nhà dân, mặt đường giờ đã chìm sâu dưới mực nước đến hàng mét, những cơn lũ quét, lũ ống nguy hiểm, những đợt xả nước ở các đập lớn… khiến cho hành trình từ thiện trở nên nguy hiểm hơn bao giờ hết. Nhưng ngoài thiên nhiên dữ dội, những người làm từ thiện như Thủy Tiên còn gặp những khó khăn khác nữa: Luật pháp và lòng người.

Thuỷ tiên Tình người nồng ấm giữa vùng nước mênh mông giá lạnh
Thủy Tiên và đoàn của cô trực tiếp mang tài sản vật chất đến cho những nạn nhân của lũ lụt mà không qua bất cứ một tổ chức trung gian nào. (Ảnh Facebook nhân vật)

Những quy định mâu thuẫn trong luật pháp

Nghị định 64/2008 của Chính phủ quy định chỉ những cơ quan đơn vị có tính nhà nước sau mới được tiếp nhận và phân phối tiền hàng cứu trợ.

  1. Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam; Hội chữ thập đỏ Việt Nam; cơ quan thông tin đại chúng của Trung ương, địa phương; Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và Hội Chữ thập đỏ các cấp ở địa phương.
  2. Các quỹ xã hội, quỹ từ thiện quy định của chính phủ.
  3. Các tổ chức, đơn vị ở Trung ương được Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cho phép; các tổ chức, đơn vị ở địa phương được Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cấp tỉnh, cấp huyện cho phép.
  4. Ngoài các tổ chức, đơn vị nêu trên, không một tổ chức, đơn vị, cá nhân nào được quyền tổ chức tiếp nhận tiền, hàng cứu trợ."

Thông tư 72/2018/TT-BTC của Bộ tài chính thì còn có thêm quy định về “Các cơ quan thông tin đại chúng như báo, đài thì được tiếp nhận tiền hàng cứu trợ, nhưng không được phân phối đến cho tổ chức cá nhân, trừ trường hợp hỗ trợ bệnh nhân mắc bệnh hiểm nghèo đã rõ đối tượng địa chỉ.

Đối với các cơ quan đơn vị là đầu mối tiếp nhận tiền, hàng cứu trợ thì số tiền huy động được sẽ phải nộp trực tiếp vào tài khoản của Ban Cứu trợ do mặt trận tổ quốc thành lập.”

Những quy định này đã đặt những nhà hảo tâm như Thủy Tiên hay các cá nhân, tổ chức khác có tâm từ thiện và có hành động cứu trợ nhưng không thuộc những thành phần nêu trên trở thành không đúng pháp luật.

Có đúng như vậy không?

Bộ luật Dân sự 2015 quy định: "Cá nhân, pháp nhân xác lập, thực hiện, chấm dứt quyền, nghĩa vụ dân sự của mình trên cơ sở tự do, tự nguyện cam kết, thỏa thuận. Mọi cam kết, thỏa thuận không vi phạm điều cấm của luật, không trái đạo đức xã hội có hiệu lực thực hiện đối với các bên và phải được chủ thể khác tôn trọng".

Theo chúng tôi thì việc trao tặng tài sản, tiền bạc của ca sĩ Thủy Tiên hay các cá nhân tổ chức khác cho người chịu ảnh hưởng thiệt hại bởi lũ lụt chỉ là một quan hệ dân sự. Trong đó, Thủy Tiên chỉ là người trung gian để chuyển tài sản giữa bên cho: “Những nhà hảo tâm” và bên nhận: “Bà con vùng lũ”. Đã là quan hệ dân sự thì nó cần được điều chỉnh chiểu theo Bộ luật dân sự, mà cụ thể trong Bộ luật dân sự 2015 thì Thủy Tiên được phép làm những điều mà pháp luật không cấm. Còn các Thông tư, nghị định… chỉ là văn bản dưới luật. Theo quy định của pháp luật, cao nhất là Hiến Pháp, rồi đến các luật, sau đó mới đến các văn bản dưới luật. Khi chúng có mâu thuẫn nhau thì phải áp dụng theo mức độ ưu tiên từ cao đến thấp theo Hiến định. Văn bản dưới luật phải nhường Hiến Pháp và Luật.

Vậy thì chắc hẳn việc làm của Thủy Tiên hoàn toàn đúng pháp luật.

Những quy định mâu thuẫn trong luật pháp nghị định 64
Việc làm của Thủy Tiên hoàn toàn đúng pháp luật. (Ảnh Facebook nhân vật)

Những nhà làm luật nói gì?

Theo báo Pháp luật: “Đại biểu Lê Thanh Vân bày tỏ pháp luật phải từ cuộc sống và phục vụ cuộc sống. Đề cập đến quy định của pháp luật về vấn đề này, ĐB Lê Thanh Vân nói: “Rất tiếc, Nghị định 64 ban hành từ 2008 nhưng Chính phủ chưa có tổng kết xem các quy định trong này có phù hợp thực tiễn hay không”.

Việc ca sĩ Thủy Tiên kêu gọi được hơn 100 tỷ đồng giúp đỡ đồng bào miền Trung vượt qua lũ lụt, ông Vân thấy ai cũng ủng hộ, không ai phản đối, nhất là trong tình hình này. “Khi Nhà nước với nhân dân chung tay hỗ trợ đồng bào bị thiên tai, đó là việc nên khuyến khích, vì nguồn lực Nhà nước có hạn”, ông Vân bày tỏ”.

Còn “Đại biểu Lưu Bình Nhưỡng thì nói: “Nếu dân kêu gọi lập quỹ, hình thành các quỹ tài chính để phục vụ cho lợi ích của cá nhân thì không thể chấp nhận. Nhưng khi họ dùng uy tín, tấm lòng kêu gọi ủng hộ, đó là điều không phải ai cũng làm được”.

Đại biểu Nhưỡng khẳng định ca sĩ Thủy Tiên đang làm chuyện tốt, không thể nói nữ ca sĩ vi phạm pháp luật. Phải coi trường hợp của ca sĩ Thủy Tiên để xem xét, rà soát, sửa đổi quy định liên quan cho phù hợp thực tiễn. Mà nhìn nhận lại để thấy rằng quy định về việc này đã lỗi thời, cần rà soát, sửa đổi cho phù hợp thực tiễn.”

Những khó khăn từ “lời ong tiếng ve” trong dư luận

“Có mấy chục tỷ mà chỉ tặng được thùng mì gói”
“Sao hỗ trợ nhà này tận 20 triệu, nhiều vậy?”
“Làm từ thiện bằng tiền người khác thì ai cũng làm được. Vừa không mất một xu vừa được tiếng”...
“Cho cần câu, đừng cho con cá”
“Bớt khoe mẽ đi”
“Diễn sâu quá…”
“Làm từ thiện với động cơ gì?”

Khó có thể liệt kê cho hết những lời dè bỉu của một số người đối với việc làm của Thủy Tiên. Có lẽ những người nói lời vô trách nhiệm ấy chưa từng đặt mình vào hoàn cảnh của cô gái can đảm và có lòng nhân ái này.

Người ta có thể có những lý do riêng và hợp lý để không tham gia, hoặc không công khai làm thiện nguyện, nhưng thật chẳng ra gì nếu phát ngôn thiếu kiểm soát như thế.

Thuỷ Tiên với Những khó khăn từ “lời ong tiếng ve” trong dư luận
Bàn tay của Thủy Tiên trở nên nhăn nhúm sau nhiều ngày dầm mưa, lội nước. (Ảnh Facebook nhân vật)

Một ca sĩ đã có tiếng tăm, có điều kiện kinh tế vững mạnh, có một gia đình êm ấm hạnh phúc có lẽ không cần phải lao mình vào hiểm nguy vất vả để “khoe mẽ”, bởi vì cái giá phải trả thực sự quá đắt. Ai có lý trí tỉnh táo cũng đều hiểu điều này. Thủy Tiên đã phải hy sinh công việc cá nhân, thu nhập, hy sinh thời gian với gia đình, con nhỏ, hy sinh cả sức khỏe, nhan sắc - vốn rất quan trọng với những người làm nghề biểu diễn, người của công chúng; thậm chí chịu sự đe dọa về tính mạng ở một nơi nguy hiểm như thế, chẳng lẽ chỉ để “khoe mẽ”, để “diễn sâu” thôi ư?

Và ai dám nói là không mất một xu?

Vậy còn động cơ nào khác ngoài câu: “Dù xây chín bậc phù đồ, không bằng làm phúc cứu cho một người”. Hoặc là: “cứu một mạng người phúc đẳng hà sa”.

Giữa cảnh trời nước mênh mông, sóng to gió lớn, mà thân gái dặm trường ngược xuôi xuôi ngược, chẳng có thời gian ăn, thời gian nghỉ vì nóng lòng đến với bao nhiêu người mắc nạn đang chờ đợi được giúp đỡ… mà còn có người hoạnh họe rằng: “sao cho người này nhiều, người kia ít?” “sao không ghi chép thu chi để minh bạch tài chính?” “sao cho con cá mà không cho cần câu?”... có lẽ những người ấy nên tự mình thực hiện việc cứu trợ, làm như Thủy Tiên và làm hơn thế nữa sao cho được như lời họ nói… để rồi nhận ra rằng những đòi hỏi ấy thiếu thực tế và ích kỷ đến nhường nào. 



BÀI CHỌN LỌC