100 câu đạo học của người xưa, xem xong hiểu phận làm người (P1)

Giúp NTDVN sửa lỗi

Đạo học tinh hoa luôn là những lời giáo huấn cho hậu thế soi mình sửa lỗi. Thiết nghĩ mỗi chúng ta ít nhiều đều nên sửa đức bồi tâm, khiêm cung học hỏi...

  1. Dương hữu quỵ nhũ chi ân, nha hữu phản bộ chi nghĩa - Tăng Quảng Hiền Văn

Dê con có hành động cảm ân, quỳ xuống tiếp nhận sữa mẹ, quạ con có tình nghĩa, ngậm thức ăn cho mẹ ăn. Thân làm con cái càng phải chu toàn đạo hiếu. 

  1. Vật dĩ ác tiểu nhi vi chi, vật dĩ thiện tiểu nhi bất vi - Tam Quốc Chí

Bất cứ việc gì cũng không được coi nhẹ, không vì cái ác nhỏ mà làm, cũng không nên vì điều thiện nhỏ mà bỏ qua. Vạn việc xưa nay đều là tích tiểu thành đại.

  1. Kiến thiện như bất cập, kiến bất thiện như thám thang - Luận Ngữ

Nhìn thấy người khác tốt, sợ theo không kịp để học, nhìn thấy việc tốt, sợ đến không kịp để làm. Nhìn thấy việc ác, người xấu như nhìn thấy nước sôi, cần phải tránh xa ngay.

  1. Cung tự hậu nhi bạc trách ư nhân, tắc viễn oán hĩ - Luận Ngữ

Người tự biết nhận lấy trách nhiệm về mình mà ít trách người, thì sẽ tránh xa được điều oán hận. Đối nhân xử thế, điều quan trọng là cần biết khoan dung độ lượng.

  1. Quân tử thành nhân chi mỹ, bất thành nhân chi ác. Tiểu nhân phản thị - Luận Ngữ

Người quân tử có đạo đức cao thượng thấy việc bất bình ra tay tương trợ, luôn muốn đem lại cái tốt cho người, giúp người làm việc tốt, không thúc đẩy người làm việc xấu. Còn kẻ tiểu nhân thì trái ngược lại. 

lời dạy của cổ nhân
Người quân tử có đạo đức cao thượng thấy việc bất bình ra tay tương trợ. (Ảnh: Shutterstock)
  1. Kiến hiền tư tề yên, kiến bất hiền nhi nội tự tỉnh dã - Luận Ngữ

Thấy bậc hiền tài, suy nghĩ cách để mình cũng như họ, thấy người xấu kém thì tự hướng nội kiểm điểm mình tại sao mình lại thấy cảnh này, phải chăng mình cũng có điều tương đồng?

  1. Kỷ sở bất dục, vật thi ư nhân - Luận Ngữ

Điều mình không muốn (Đau khổ, tai ương, hoạn nạn) thì đừng làm cho người khác. 

  1. Đương nhân bất nhượng ư sư - Luận Ngữ

Nhìn thấy việc tốt thì phải làm ngay, không cần do dự, dù cho bên cạnh là thầy mình đi chăng nữa cũng nên giành lấy mà làm. 

  1. Quân tử dục nột ư ngôn nhi mẫn ư hành - Luận Ngữ

Người quân tử nói năng thận trọng, từ từ nhưng hành động lại cần nhanh chóng.

  1. Nhị nhân đồng tâm, kỳ lợi đoạn kim; đồng tâm chi ngôn, kỳ khứu như lan - Chu Dịch

Hai người đồng lòng, như dao sắc có thể chặt đứt kim loại. Lời nói đồng lòng như hoa lan ngát hương nơi núi sâu.

  1. Quân tử tàng khí ư thân, đãi thời nhi động - Chu Dịch

Người quân tử dẫu có tài năng siêu quần, kỹ nghệ xuất chúng cũng không bao giờ đem khoe khoang thể hiện trước mặt người khác mà chỉ mang ra dùng khi cần thiết.

  1. Mãn chiêu tổn, khiêm thọ ích - Thượng Thư

Tự mãn với thành tích của mình sẽ dẫn đến tổn thất, hại thân. Khiêm cung tự thấy thân mình có chỗ chưa đủ mới có thể thu được lợi ích.

  1. Nhân bất tri nhi bất uẩn, bất diệc quân tử hồ - Luận Ngữ

Nếu bản thân đạt được một thành tựu nào đó nhưng lại không ai thấu hiểu thì bản thân cũng chẳng vì thế mà buồn chán. Đây chính là phong thái của người quân tử.

  1. Ngôn tất tín, hành tất quả - Luận Ngữ

Lời nói ra nhất định phải giữ chữ tín, việc đã xác định làm, nhất định phải kiên trì làm cho được.

đạo học người xưa
Lời nói ra nhất định phải giữ chữ tín. (Ảnh chụp phim Tam Tự Kinh)
  1. Tam nhân hành, tất hữu ngã sư yên, trạch kỳ thiện giả nhi tòng chi, kỳ bất thiện giả nhi cải chi - Luận Ngữ

Ba người ở cùng nhau ắt có một người là thầy của mình, trong đó có một người đáng để ta học một phương diện nào đó, ta chọn điểm tốt của họ mà học, nhìn điểm xấu của họ mà tránh. 

  1. Quân tử cầu chư kỷ, tiểu nhân cầu chư nhân - Luận Ngữ

Quân tử tự trách mình, nhìn thiếu sót bản thân, tìm ra vấn đề, tiểu nhân bới lông tìm vết, luôn tìm lỗi của người khác. 

  1. Quân tử thản đãng đãng, tiểu nhân trường thích thích - Luận Ngữ

Người quân tử tấm lòng rộng mở, tư tưởng thanh tịnh, cử chỉ hành động cũng an nhiên tự tại. Tiểu nhân thì tâm tư tạp niệm, lo lắng sợ hãi, sợ gánh trách nhiệm, hành động thì vội vàng hấp tấp, đứng ngồi không yên. 

  1. Bất oán thiên, bất ưu nhân - Luận Ngữ

Trong bất kể khó khăn cản trở nào cũng không trách Trời oán người. 

  1. Bất thiên nộ, bất nhị quá - Luận Ngữ

Phạm phải sai lầm không được oán trách người khác, càng không được tái phạm lần sau. 

  1. Đức bất cô, tất hữu lân - Luận Ngữ

Người có đạo đức sẽ không cảm thấy cô đơn. (Đức ở đây có nghĩa là người có đạo đức, ‘bất cô’ chính là không cảm thấy cô đơn, có nghĩa là, người có đạo đức sẽ không cảm thấy cô đơn).

(Còn tiếp…)

Minh Vũ

Theo: soundofhope.org

 

 



BÀI CHỌN LỌC

100 câu đạo học của người xưa, xem xong hiểu phận làm người (P1)