Hối hận vì đã để Trung Quốc gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) năm 2001?

Bình luận Nguyên Hương • 16:08, 10/08/21

Giúp NTDVN sửa lỗi

Stephen Ezell, phó chủ tịch phụ trách Chính sách Đổi mới Toàn cầu tại Quỹ Đổi mới và Công nghệ Thông tin có trụ sở tại Washington, nói với The Epoch Times rằng, nếu biết được rằng Trung Quốc sẽ có những hành vi như họ đã thể hiện với tư cách là thành viên của WTO trong 20 năm qua, rằng họ không tuân thủ các cam kết của họ, thì đương nhiên WTO sẽ không bao giờ kết nạp Trung Quốc. 

Báo cáo: 2 thập kỷ sau khi gia nhập WTO, đáng tiếc là Trung Quốc vẫn không thực hiện các cam kết ban đầu. 

Trong một báo cáo mới, ông Ezell nêu chi tiết cách chính quyền Trung Quốc (ĐCSTQ) “không thực hiện một cách đáng kinh ngạc” các cam kết mà họ đã đưa ra như các điều kiện tiên quyết để gia nhập WTO vào tháng 12/2001, bao gồm các lĩnh vực “trợ cấp công nghiệp, bảo hộ sở hữu trí tuệ nước ngoài, bắt buộc liên doanh và chuyển giao công nghệ, đồng thời cung cấp khả năng tiếp cận thị trường cho các ngành dịch vụ”.

Theo WTO, các nền kinh tế tham gia tổ chức này được hưởng lợi khi thực hiện “cải cách cơ cấu và tự do hóa thương mại” để “đảm bảo hội nhập vào nền kinh tế toàn cầu”. Năm 1999, Tổng thống Bill Clinton lúc bấy giờ đã nói trong một cuộc họp báo với Thủ tướng Trung Quốc Chu Dung Cơ rằng việc đưa Trung Quốc vào WTO “trên các điều kiện thương mại công bằng” sẽ “tiến xa trong việc san bằng sân chơi cho các công ty [Hoa Kỳ] và công nhân [Hoa Kỳ] trong Thị trường của Trung Quốc” và “cam kết Trung Quốc sẽ tuân thủ các quy tắc của hệ thống thương mại quốc tế”.

Thay vào đó, Bắc Kinh đã “nhiều thập kỷ tham gia vào hệ thống thương mại toàn cầu”, cho phép họ “tích lũy thặng dư thương mại khổng lồ và dự trữ ngoại tệ, những thứ mà họ sử dụng để theo đuổi các mục tiêu chính sách đối nội và đối ngoại”, ông Ezell viết. Các chính sách đối nội của chính quyền Trung Quốc bao gồm việc bỏ tù hơn 1 triệu người Duy Ngô Nhĩ trong các trại giam giữ và đàn áp các quyền tự do dân sự còn lại ở Hong Kong. Về mặt chính sách đối ngoại, chế độ này đã đe dọa xâm lược và khuất phục Đài Loan dân chủ, mở rộng lãnh thổ ở khu vực đang tranh chấp ở Biển Đông, và đang tìm cách xây dựng ảnh hưởng chính trị và kinh tế toàn cầu thông qua Sáng kiến ​​Vành đai và Con đường, một dự án đầu tư cơ sở hạ tầng lớn.

Vận động cho Trung Quốc

Trong những năm trước khi Trung Quốc gia nhập WTO, Doug Guthrie, khi đó là phó giáo sư xã hội học tại Đại học New York, đã ủng hộ Trung Quốc gia nhập WTO. Ông là một trong số chục học giả ký thư ngỏ ủng hộ Trung Quốc trở thành thành viên của WTO. Bức thư của ông được trình bày trong phiên điều trần của Hạ viện Hoa Kỳ về chủ đề này vào tháng 5/2000.

Hiện là giáo sư về lãnh đạo toàn cầu và giám đốc Sáng kiến ​​Trung Quốc tại Trường Quản lý Toàn cầu Thunderbird của Đại học Arizona, ông Guthrie nói với The Epoch Times rằng, khi đó ông và nhóm học giả của ông nhìn nhận việc kết nạp Trung Quốc vào WTO là điều đúng đắn".

“Chúng tôi đã đến để nói chuyện với mọi người trên Đồi Capitol. Chúng tôi đã làm như vậy”, ông nói.

Hai thập kỷ sau, Guthrie, người đồng sáng lập On Global Leadership, một công ty tư vấn tập trung vào Trung Quốc, không thấy hối tiếc.

Ông nói: “Tôi hoàn toàn sẽ ủng hộ việc Trung Quốc gia nhập WTO một lần nữa. “Đối với tôi, nếu để quốc gia đông dân nhất trên toàn cầu ở ngoài lề Tổ chức Thương mại Thế giới, thì sẽ là sai lầm đối với Hoa Kỳ”.

Trước khi Trung Quốc gia nhập WTO, Hoa Kỳ đã xem xét quy chế thương mại tối huệ quốc (MFN) của Trung Quốc hàng năm, tập trung vào các vấn đề như vi phạm nhân quyền có hệ thống của Bắc Kinh. Năm 2000, Quốc hội đã thông qua đạo luật quan hệ thương mại bình thường vĩnh viễn (PNTR) với Trung Quốc để Trung Quốc gia nhập WTO. Điều này đã loại bỏ đánh giá MFN hàng năm của Quốc hội về Trung Quốc và giảm bớt sự không chắc chắn về chính trị cho các tập đoàn đa quốc gia đang cân nhắc việc mở rộng kinh doanh của họ sang Trung Quốc.

Hồi đó, thông thường cho rằng việc cho phép Bắc Kinh gia nhập WTO sẽ dẫn đến tự do hóa kinh tế lớn hơn, từ đó dẫn đến nhiều quyền tự do chính trị hơn ở đất nước do Đảng Cộng sản cai trị. Dự đoán này đã không thành hiện thực.

Luật PNTR được thông qua vào năm 2000 tuyên bố rõ ràng rằng “Quốc hội lên án những vi phạm của Chính phủ Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa đối với nhân quyền, quyền tự do tôn giáo và quyền của người lao động” và trích dẫn ĐCSTQ “giết người và tra tấn ngoài vòng pháp luật, cưỡng bức phá thai và triệt sản, hạn chế tiếp cận Tây Tạng và Tân Cương, [và] sự duy trì hệ thống 'cải tạo lao động'.

Đối với Guthrie, đây là một vấn đề nằm ngoài phạm vi của ông. Ông nói, ông cố gắng tránh xa các chủ đề như nhân quyền.

Người lao động Mỹ mất việc làm

Theo ông Guthrie, việc Trung Quốc gia nhập WTO đã có tác động “đáng kể” đối với nền kinh tế Mỹ và người lao động Mỹ.

Nó có nghĩa là “sự khởi đầu của dòng vốn từ những nơi như Hoa Kỳ, Châu Âu sang Châu Á và đặc biệt là Trung Quốc”, ông nói. “Và vì vậy, nếu bạn là người suy nghĩ sâu sắc về lao động và phát triển kinh tế, có thể việc Trung Quốc gia nhập WTO không phải là điều tốt cho nền kinh tế Hoa Kỳ.”

Theo Hội đồng Quan hệ Đối ngoại (CFR), gần 6 triệu việc làm trong lĩnh vực sản xuất của Hoa Kỳ đã bị mất từ ​​năm 1999 đến năm 2011, với một nghiên cứu do Đại học Chicago công bố, cho rằng gần 1 triệu việc làm trong lĩnh vực sản xuất và 2,4 triệu tổng số việc làm bị mất là do cạnh tranh với Trung Quốc. Trong khi đó, theo cùng một báo cáo của CFR, các tập đoàn đa quốc gia như Apple đã được hưởng lợi từ việc tăng cường tiếp cận thị trường Trung Quốc. Người tiêu dùng ở khu vực Trung Quốc chiếm khoảng 15% doanh thu của Apple vào năm 2020.

Ông Guthrie, người từng là giám đốc cấp cao tại Trung Quốc của Apple từ năm 2014 đến 2019, đồng ý rằng các tập đoàn đa quốc gia lớn đã được hưởng lợi từ việc Trung Quốc trở thành thành viên của WTO, trong khi tầng lớp lao động Mỹ thì nhận được điều ngược lại.

“Nếu bạn nhìn vào thị trường Trung Quốc, các công ty như Tesla và Apple, thị trường Trung Quốc chỉ đứng sau Hoa Kỳ. Và như vậy, tất cả đều có lợi, ”ông nói. "Những người không được hưởng lợi là những công nhân Mỹ từng có công ăn việc làm".

'Trung Quốc muốn có lợi thế tuyệt đối'

Roger Garside, một cựu quan chức ngoại giao người Anh và là tác giả của “Cuộc đảo chính Trung Quốc: Bước nhảy vọt đến tự do”, nói với The Epoch Times rằng ông cho rằng chế độ Trung Quốc đã tuân theo các quy định của WTO “chỉ một cách có chọn lọc và nhìn chung là không có thiện chí”.

Ông nói, Hoa Kỳ và các nền dân chủ tự do khác, trong cách tiếp cận của họ với Trung Quốc, đã chọn lợi ích kinh tế ngắn hạn thay vì các nguyên tắc cơ bản như tự do.

"Các nhà lãnh đạo Mỹ quá lạc quan khi tin tưởng hoặc hy vọng rằng việc gia nhập WTO của [Trung Quốc] sẽ mang lại lợi ích chính trị”, ông Garside cho biết trong một tuyên bố. “Mỹ đã quá mù quáng trước nhược điểm của Bắc Kinh. Chỉ vì để thúc đẩy các lợi ích kinh tế trước mắt, Mỹ đã xem nhẹ vấn đề bảo vệ tự do. Về mặt này, các nhà lãnh đạo của Ý, Đức, Pháp và Anh cũng tệ như người Mỹ hoặc thậm chí còn tệ hơn. Hiện tại, họ vẫn miễn cưỡng thừa nhận mối đe dọa chính trị”.

Ông Ezell nói rằng, Bắc Kinh đã lợi dụng tư cách thành viên WTO của mình để tăng cường tiếp cận thị trường của các nước khác một cách không công bằng. Để giải quyết những lạm dụng này, ông đã đưa ra các khuyến nghị về chính sách trong báo cáo của mình, bao gồm việc thu hồi trạng thái PNTR của Trung Quốc và đàm phán lại biểu thuế suất đối với hàng hóa và dịch vụ của Trung Quốc tại WTO.

Theo ông Ezell, tư cách thành viên WTO đã giúp ĐCSTQ tiến tới một trong những mục tiêu bao trùm: đạt được ưu thế hơn Hoa Kỳ về công nghệ tiên tiến.

“Trung Quốc muốn có lợi thế tuyệt đối trong tất cả các ngành công nghệ tiên tiến và họ muốn đạt được điều đó… bằng cách hạn chế quyền tiếp cận của các công ty khác vào thị trường của họ, nhưng sau đó… cho các công ty của họ khả năng tiến ra thị trường quốc tế một cách không công bằng, và họ đã rất thành công trong việc này”, ông nói.

Ông Garside nói rằng ĐCSTQ sẽ tiếp tục sử dụng sức mạnh kinh tế đang phát triển của mình để thúc đẩy thế giới đi theo hướng độc tài chuyên chế.

“Tôi cho rằng [ĐCSTQ] sử dụng quyền lực của mình để áp đặt chế độ độc tài toàn trị trên thế giới càng nhiều càng tốt, xóa bỏ tự do, dân chủ và nhân quyền như cách nó đang làm ở Hong Kong. Đó là những gì các chế độ độc tài thường làm. Theo đó, nó có thể thống trị thế giới ở mức độ nào là điều hoàn toàn không thể dự đoán được, bởi vì nó sẽ phụ thuộc vào cách nó đạt được vị trí tối cao đó, ”ông nói.

Nhưng nó không cần phải tiếp tục theo cách này, Garside nói. Trong cuốn sách của mình, “Cuộc đảo chính ở Trung Quốc”, Garside phác thảo cách Hoa Kỳ và các nền dân chủ tự do khác có thể sử dụng các công cụ kinh tế của họ để gây áp lực lên ĐCSTQ và cho phép những người ở Trung Quốc muốn thay đổi chính trị đạt được cuộc đảo chính.

Ông nói: “Các tác động chính trị [của việc Trung Quốc gia nhập WTO] không phải là tiêu cực, bởi vì sự mở cửa của Trung Quốc đã tạo ra một tầng lớp sở hữu bất động sản ngày càng gia tăng và họ sẽ có cảm giác trong chính trị,” ông nói. “Nhiều nhà bình luận nói và viết như thể câu chuyện đã kết thúc. Nó chưa thể kết thúc. Nó còn lâu mới kết thúc".

Tác giả: Adam Michael Molon

Adam Michael Molon là nhà văn, nhà báo người Mỹ. Ông có bằng thạc sĩ báo chí của Đại học Columbia và bằng đại học tài chính và ngôn ngữ Trung Quốc của Đại học Indiana-Bloomington. Quan niệm thể hiện trong bài viết này là của tác giả và không đại biểu cho quan niệm của NTD VIỆTNAM

Nguyên Hương

Theo The Epoch Times



BÀI CHỌN LỌC

Hối hận vì đã để Trung Quốc gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) năm 2001?