Đại sứ Hoa Kỳ tại Trung Quốc từ chức vào tháng tới

Bình luận Nguyễn Minh • 09:09, 15/09/20

Đại sứ Hoa Kỳ tại Trung Quốc Terry Branstad sẽ từ chức vào đầu tháng Mười, kết thúc nhiệm kỳ 3 năm tại Bắc Kinh.

Ông Branstad được Tổng thống Donald Trump bổ nhiệm vào năm 2017. Ông đã thông báo cho Tổng thống về quyết định từ chức của mình trong một cuộc điện đàm vào tuần trước, Đại sứ quán Hoa Kỳ cho biết trong một tuyên bố vào ngày 14/9. Tuy nhiên, hiện không rõ nguyên nhân từ chức của ông Branstad.

Tại một cuộc họp nội bộ nhân viên vào ngày 14/9, ông Branstad nói: "Tôi tự hào nhất về công việc của chúng ta đó là việc đạt được thỏa thuận thương mại giai đoạn một và mang lại kết quả rõ ràng cho cộng đồng của chúng ta ở quê nhà", theo Đại sứ quán Hoa Kỳ.

Trước thông báo của Đại sứ quán, Ngoại trưởng Hoa Kỳ Mike Pompeo đã cảm ơn sự cống hiến của Đại sứ Branstad trên Twitter.

Ông Pompeo viết: “Đại sứ Branstad đã góp phần tái cân bằng quan hệ Mỹ - Trung với những kết quả đạt được [rõ ràng], [mối quan hệ] có đi có lại và công bằng. Điều này sẽ có những tác động tích cực, lâu dài đến chính sách đối ngoại của Hoa Kỳ ở Châu Á - Thái Bình Dương trong nhiều thập kỷ tới”.

Gần đây, cơ quan ngôn luận chính thức của Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ), Nhật báo Nhân dân, đã từ chối đăng một bài báo do ông Branstad viết.

Tuần trước, ông Pompeo cho biết, việc tờ báo này từ chối bài viết của ông Branstad đã phơi bày “nỗi sợ hãi về quyền tự do ngôn luận và tranh luận nghiêm túc”, đồng thời phê phán thói đạo đức giả của ĐCSTQ thể hiện qua lý do từ chối. Trong một bức thư gửi tới Đại sứ quán Hoa Kỳ tại Trung Quốc, Nhật báo Nhân dân phàn nàn về sự đối xử thiếu công bằng và không có đi có lại của Hoa Kỳ.

Ông Pompeo nhấn mạnh rằng, chỉ riêng năm nay, Đại sứ Trung Quốc tại Hoa Kỳ đã có 5 bài báo được đăng trên các tờ báo nổi tiếng của Hoa Kỳ như The Washington Post và trả lời phỏng vấn độc quyền trên các hãng truyền thông như CNN CBS.

Bài báo mà Branstad viết, có tiêu đề “Thiết lập lại mối quan hệ dựa trên sự có đi có lại”, lập luận rằng ĐCSTQ đã lợi dụng xã hội mở của Hoa Kỳ, nhưng lại ngăn cản các quan chức Hoa Kỳ, bao gồm cả chính ông Branstad, tự do kết nối với người Trung Quốc.

Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Trung Quốc Triệu Lập Kiên (Zhao Lijian) trả lời rằng, bài báo của ông Branstad “đầy sơ hở, sai  sự thật, và chủ đích công kích và bôi nhọ Trung Quốc”.

Ông Branstad, 72 tuổi, người tiểu bang Iowa, đã có hơn 22 năm làm thống đốc bang này - nhiệm kỳ thống đốc bang lâu nhất trong lịch sử Hoa Kỳ. Ông đã từ chức Thống đốc bang vào tháng 5/2017 để đảm nhận chức vụ Đại sứ ở Trung Quốc.

Ông đã quen biết với nhà lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình từ lâu. Ông đã tiếp đón ông Tập ở tiểu bang Iowa khi ông Tập là một quan chức nông nghiệp trẻ ở miền bắc Trung Quốc vào năm 1985. Trong nhiều năm, 2 người vẫn giữ liên lạc và ông Tập đã coi ông Branstad là “bạn cũ”.

Ông Pompeo đăng trên twitter rằng, Tổng thống Trump đã chọn ông Branstad làm Đại sứ "bởi vì kinh nghiệm hàng thập kỷ của ông ấy trong việc đối phó với Trung Quốc khiến ông ấy trở thành người tốt nhất để đại diện cho Chính quyền và bảo vệ lợi ích và lý tưởng của nước Mỹ trong mối quan hệ quan trọng này".

Ngay sau khi đến Bắc Kinh vào tháng 6/2017, ông Branstad đã chứng kiến thịt bò Mỹ quay trở lại thị trường Trung Quốc sau lệnh cấm kéo dài 14 năm, nói rằng: “Tôi biết ưu tiên hàng đầu của Tổng thống là giảm thâm hụt thương mại, và đây là một trong những những cách chúng tôi có thể làm được”.

Nhưng quan hệ thương mại nhanh chóng trở nên xấu đi, khi Hoa Kỳ áp đặt thuế quan đối với các sản phẩm của Trung Quốc do những hành vi thương mại không công bằng của Trung Quốc. Các tranh chấp khác gồm có công nghệ, nhân quyền, và phản ứng với đại dịch virus Corona Vũ Hán.

Ông Branstad đã cùng Đại diện Thương mại Hoa Kỳ Robert Lighthizer và Bộ trưởng Tài chính Hoa Kỳ Steven Mnuchin tham gia các cuộc đàm phán thương mại với các đối tác Trung Quốc tại Bắc Kinh vào tháng 5/2019.

Thỏa thuận giai đoạn một được ký kết vào tháng 1/2020 thể hiện một thỏa thuận ngừng chiến, nhưng không giải quyết các khiếu nại cơ bản hơn của phía Hoa Kỳ.

Tuyên bố của Đại sứ quán Hoa Kỳ cũng ghi nhận vai trò của ông Branstad trong nỗ lực giảm số lượng fentanyl từ Trung Quốc sang Hoa Kỳ, bao gồm một hiệp định năm 2018, trong đó Trung Quốc đồng ý liệt opioid tổng hợp và tất cả các dẫn xuất của nó là các chất cần kiểm soát.

Ông Branstad cũng có chuyến thăm tới Tây Tạng vào tháng 5/2019, nơi ông bày tỏ quan ngại về việc ĐCSTQ can thiệp vào quyền tự do tổ chức và thực hành tôn giáo của các Phật tử Tây Tạng.

Vào tháng 12/2019, vào Ngày Nhân quyền, ông Branstad đã lên tiếng chỉ ra những vi phạm nhân quyền đang diễn ra của ĐCSTQ đối với các dân tộc thiểu số, các nhóm tôn giáo và những người bất đồng chính kiến.

Trong một tuyên bố, Đại sứ nói rằng, trong thời gian ở Trung Quốc, ông đã “chứng kiến ​​sự thất bại của mô hình quản trị Trung Quốc trong việc bảo vệ các quyền tự do cơ bản” của người dân, “như được quy định trong Tuyên bố [Nhân quyền của Liên hợp quốc] và trong luật riêng của Trung Quốc”.

Ông Branstad cho biết: “Trung Quốc không thể mong đợi nhận được sự tôn trọng của quốc tế mà họ đang tìm kiếm khi họ không tuân thủ cam kết bảo vệ nhân quyền và tự do của cá nhân”.

Nguyễn Minh
Theo Epoch Times tiếng Anh