‘Thận hư’ và ‘Suy thận’ theo quan điểm của y học truyền thống

Bình luận Hoàng Tuấn • 17:37, 19/07/21

Giúp NTDVN sửa lỗi

Khái niệm về “thận” của Trung y hoàn toàn khác biệt với Tây y hiện đại. Trung y không có các thuật ngữ như “thận hư” hay “suy thận”, nhưng nó lại có một góc nhìn rộng và bao quát hơn để lý giải về các bệnh lý thường gặp của con người như chứng suy giảm trí nhớ, còi xương, chậm lớn, trẻ kém thông minh… Từ đó tìm ra biện pháp chữa trị chính xác và tận gốc.

Với sự phổ cập của nền giáo dục hiện đại, sự phát triển của internet và sự phát triển của truyền thông đại chúng, kiến thức về y học và sức khỏe của con người ngày nay đã phong phú hơn nhiều so với quá khứ. 

Nhưng các bác sĩ Đông y vẫn thường gặp những bệnh nhân hỏi về tình trạng “nước tiểu trắng đục, suy giảm chức năng sinh dục, thủ dâm quá nhiều hoặc quan hệ tình dục quá mức…”, có phải sẽ dẫn đến “thận hư” hay “suy thận” không?

Lý giải của y học truyền thống về "thận"

Thực ra, Trung y không có các thuật ngữ về “thận hư” hay “suy thận” như Tây y. Các thuật ngữ chuyên môn thường dùng chủ yếu là “thận khí suy” hay “thận dương hư”, “thận âm hư”... 

Ý nghĩa của "thận" trong y học Trung Hoa truyền thống không hoàn toàn giống với ý nghĩa của "thận" trong y học hiện đại. Trung Y nhắc đến “thận” không chỉ dừng lại ở các chức năng vật lý thông thường của "thận", mà còn là một thuật ngữ bao hàm một loạt chức năng quan trọng mà thận đảm nhận trong cơ thể con người.

Trong y học truyền thống, người ta tin rằng tinh của thận là tinh chất có từ tiên thiên khi một đứa trẻ vừa sinh ra (bẩm sinh), là chất nguyên thuỷ từ sự phát triển của phôi thai. Tinh của thận được chế độ ăn uống hàng ngày bồi đắp và làm phong phú thêm, giúp cơ thể con người phát triển.

Đến tuổi dậy thì, tinh cũng có thể cho phép một người sản xuất tinh trùng hoặc trứng và các chức năng sinh dục trưởng thành. Do đó, "tinh" của thận có liên quan đến sự tăng trưởng, phát triển và sinh sản của cơ thể con người.

Thứ hai, thận có “tinh”, tinh có thể sinh ra “tủy”, chia làm tủy xương và tủy sống. Tủy cư trú trong xương, có thể nuôi dưỡng xương, giúp xương phát triển và ngày càng chắc khỏe. 

Do đó, các hiện tượng trẻ chậm lớn hay xương yếu đều là biểu hiện của việc thận khí không đủ. Trong thực tế lâm sàng, nhiều loại thuốc bổ thận đã được chứng minh là có tác dụng đẩy nhanh quá trình chữa lành gãy xương.

Tủy sống kết nối với não và hội tụ để tạo thành não. Vì vậy, về mặt lâm sàng, đối với các triệu chứng như suy nghĩ chậm và mất trí nhớ, việc sử dụng các loại thuốc bổ thận tráng dương cũng mang lại hiệu quả tốt. Đó là do thận chi phối xương, phát triển tuỷ và giúp não thông suốt.

Ngoài ra, thận còn kiểm soát nước, điều này chủ yếu là do thận có chức năng điều hòa - phân phối các chất lỏng trong cơ thể và bài tiết các chất cặn bã. Vì vậy, nếu dương khí của thận không đủ thì khả năng điều tiết nước và dịch sẽ bị suy giảm, có thể gây ra thiểu niệu, tắc nước tiểu và phù nề, tiểu nhiều, tiểu đêm nhiều lần.

Tóm lại, cái gọi là "thận" trong y học Trung Hoa thực sự bao gồm một phần chức năng của hệ thống thần kinh tiết niệu, sinh sản, nội tiết và não bộ trong y học hiện đại. Vì vậy, dân gian thường nói “thận hư”, hay nói đúng hơn là “thận khí suy”, không nên cho rằng triệu chứng của bệnh chỉ dừng lại ở khả năng sinh dục, những thứ khác như loãng xương, chậm lớn, trẻ em không đủ trí tuệ, kinh nguyệt ra ít, kinh nguyệt không đều, nhiệt độ cơ thể tăng thấp trong thời kỳ rụng trứng, rối loạn mãn kinh, mất ham muốn tình dục, vô sinh, sảy thai thường xuyên, giảm trí nhớ, đau thắt lưng và đầu gối, đi tiểu thường xuyên, đổ mồ hôi ban đêm, chóng mặt, ù tai, chân tay lạnh v.v. đều nằm trong phạm trù "thận khí suy" trong y học Trung Quốc.

Còn về việc Trung y điều trị chứng “thận khí suy” như thế nào? 

Nếu sử dụng thuốc thì có thể chia thành 4 loại:

  1. Các sản phẩm bồi bổ tinh khí cho thận: như Đông trùng hạ thảo, hoàng tinh, hà thủ ô, nữ trinh tử, hoàng kỳ, sơn dược v.v.
  2. Các sản phẩm bổ thận tráng dương: như lộc nhung, tiên linh tỳ, thỏ ty tử, bổ cốt chỉ, ba kích thiên, nhục thung dung, phụ tử, tiên mao, đỗ trọng, xuyên đoạn, tang ký sinh v.v.
  3. Sản phẩm dưỡng âm, bổ thận tráng dương, thanh nhiệt: như thục địa, a giao, dâu tằm, cẩu kỷ, mai rùa, tri mẫu, hoàng bá v.v.
  4. Các loại thảo dược cố sáp: chẳng hạn như sơn thù, ngũ vị tử, ô mai, nhục đậu khấu, tang phiêu tiêu, bạch quả, cáp giới v.v...

Bổ thận không chỉ có thể cải thiện tình trạng bệnh lý của thận hư, mà còn làm giảm bớt một số triệu chứng lão hóa và trì hoãn quá trình lão hóa. Tuy nhiên, muốn đạt được kết quả khả quan thì phải được bác sĩ chuyên môn chẩn đoán loại thận hư, để lựa chọn loại thuốc phù hợp, không được dùng thuốc một cách tuỳ tiện kẻo bệnh thêm bệnh.

(*) Ảnh chủ đề: John Campbell Flickr - CC BY 2.0.

Hoàng Tuấn
Theo Secret China



BÀI CHỌN LỌC

‘Thận hư’ và ‘Suy thận’ theo quan điểm của y học truyền thống