Các tuyên bố sai lệch hàng thập kỷ của Big Pharma và cuộc đại khủng hoảng nghiện Opioid tại Mỹ

Bình luận Thanh Long • 19:00, 17/12/20

Các tuyên bố sai lệch đã khiến ma túy trở thành mặt hàng lợi nhuận hàng tỷ đô, và kèm theo đó là một loạt thảm họa đáng kinh ngạc cho nước Mỹ...

Năm 2019, BBC phát hành bộ phim tài liệu của Addicted: America’s Opioid Crisis. Bộ phim này đã khai thác sâu về tình trạng nghiện thuốc giảm đau opioid (thuốc phiện) của Mỹ bên cạnh vai trò của hãng dược Purdue Pharma cũng như các nhà sản xuất thuốc khác trong vấn đề này.

Bộ phim lưu ý rằng Opioid* đã giết chết rất nhiều người, nhiều hơn bất kỳ loại ma túy nào khác trên thị trường. Ngoài ra, thứ ma túy này gây nghiện chỉ sau một tuần sử dụng và đây là khoảng thời gian ngắn nhất.

Theo thống kê của bộ phim: “Cứ 1 trong 8 trẻ tại Mỹ thì có 1 trẻ sống với bố/mẹ mắc chứng rối loạn do lạm dụng chất kích thích; và cứ mỗi 15 phút thì có 1 trẻ ở Mỹ được sinh ra phải chịu ảnh hưởng của thuốc cai nghiện opioid”

Còn đối với học sinh trung học và cả những trẻ cùng độ tuổi, các bạn được phỏng vấn trả lời rằng không có gì khó để tiếp cận với ma túy, nếu muốn.

Hiện nay, nhiều người cho rằng chính các hãng dược phẩm sản xuất ra những loại thuốc này đã quảng cáo sai sự thật, nói chúng an toàn và không gây hại gì cho bệnh nhân thuộc mọi lứa tuổi, kể cả trẻ em.

Trong phim tài liệu của BBC, một người nghiện lâu năm đã nêu lên ý kiến của mình, rằng các công ty dược cần phải chịu trách nhiệm về vai trò của họ trong việc tạo ra dịch bệnh này và phải chi trả phí khắc phục hậu quả.

Lời xin lỗi của Purdue Pharma

Một trong những công ty dược phẩm nổi bật nhất góp phần vào việc tạo ra cuộc khủng hoảng nghiện thuốc phiện (opioid) là Purdue Pharma. Công ty này đã sản xuất nhãn thuốc OxyContin (một loại thuốc giảm đau nhóm opioid). 

Vào cuối tháng 10/2020, Purdue Pharma đã nhận tội với ba cáo buộc hình sự liên bang liên quan đến vai trò của họ trong cuộc khủng hoảng opioid, bao gồm: (1) vi phạm luật chống hối lộ liên bang, (2) âm mưu lừa đảo chính phủ Hoa Kỳ và (3) vi phạm Luật Thực phẩm, Dược phẩm và Mỹ phẩm.

Để giải quyết các cáo buộc, Purdue được cho là phải trả khoản tiền phạt 8,3 tỷ đô la, bị tịch thu lợi nhuận trong quá khứ cũng như các khoản thanh toán trách nhiệm dân sự. Tuy nhiên, vì không có tiền mặt, công ty sẽ bị giải thể và tài sản của nó sẽ được sử dụng để xây dựng một "công ty công ích” vừa sản xuất opioid vừa trả tiền điều trị nghiện.

Trụ sở của công ty dược phẩm Purdue Pharma tại Stamford 2/4/2019... (Photo by Drew Angerer/Getty Images)

Thuốc giảm đau Opioid làm gia tăng tỷ lệ nghiện Heroin

Cần sa từ lâu đã được biết đến như món khai vị cho kẻ nhập môn, để từ đó dân nghiện dần chuyển sang sử dụng các chất kích thích nặng đô hơn, và bất hợp pháp; opioid hiện nay cũng là một chất gây nghiện tương tự như thế. Theo dữ liệu từ Viện Quốc gia về Lạm dụng Ma túy (NIDA), sử dụng opioid kê đơn là một yếu tố nguy cơ đáng kể dẫn đến việc sử dụng heroin.

Tỷ lệ sử dụng heroin ở những người đã sử dụng opioid cao gấp 19 lần so với những người không có tiền sử sử dụng opioid; 86% người trẻ tuổi nghiện chích ma túy ở thành thị (Mỹ) cho biết họ từng sử dụng thuốc giảm đau opioid không cần thiết trước khi bắt đầu sử dụng heroin. Nhìn chung, gần 80% người sử dụng heroin hiện nay cho biết họ đã từng sử dụng opioid theo đơn của bác sĩ trước khi sử dụng heroin.

Tương tự, theo dữ liệu của trường Đại học Michigan, cứ 3 người lạm dụng opioid trong những năm phổ thông thì có ~1 người  (31,8%) sử dụng heroin vào năm 35 tuổi.

Đối với đến trẻ em và thanh thiếu niên, opioid đến từ những đơn thuốc của nha sĩ - họ đã kê 18,1 triệu đơn thuốc có chứa opioid riêng trong năm 2017. Opioid thường được kê đơn khi nhổ răng khôn, mặc dù không phác đồ điều trị nào có yêu cầu sử dụng thuốc này. Điều này đặc biệt đúng nếu bạn gặp một nha sĩ biết họ đang làm gì. 

Đầu năm nay, tôi bị áp xe răng và phải nhổ răng. Tôi đã gặp một trong những nha sĩ giỏi nhất ở Florida, Bác sĩ Carl Litano, ở phía nam thành phố Tampa (Florida, Mỹ). Anh ấy đã tiêm huyết tương giàu tiểu cầu (PRP) tại vị trí nhổ răng, nó giúp tôi không bị đau hay sưng nên không cần dùng thuốc (mà không cần đến opioid). Nhờ vậy, không ai có thể biết tôi đã bị nhổ răng vào ngày hôm trước.

Trẻ em cũng được kê đơn thuốc gây nghiện opioid một cách liều lĩnh trong các thủ thuật tiểu phẫu. Ví dụ: dữ liệu bảo hiểm từ năm 2016 và 2017 cho thấy đã có 60% trẻ em từ 1 đến 18 tuổi có bảo hiểm tư nhân đã mua một hoặc nhiều đơn thuốc opioid sau khi phẫu thuật cắt amidan.

Trong khi đó, nghiên cứu cho thấy opioid (bao gồm morphin, vicodin, oxycodone và fentanyl) không thể kiểm soát cơn đau từ vừa đến nặng tốt hơn so với các loại thuốc không kê đơn khác như acetaminophen, ibuprofen, và naproxen.

Nhãn thuốc OxyContin của Purdue Pharma có chứa opioid thường được sử dụng tại Mỹ... (AP Photo)

Một đại dịch do lòng tham

Cũng theo ghi nhận của bộ phim tài liệu, đây là một dịch bệnh do lòng tham trong hệ thống y tế gây ra. Purdue Pharma đã đặc biệt thành thạo trong việc tiếp thị sản phẩm của mình, khéo léo ngụy trang các quảng cáo của mình thành tài liệu giáo dục. (Điều tương tự cũng có thể thấy ở nhiều công ty dược phẩm khác và sản phẩm của họ ngày nay)

Không thể nghi ngờ rằng các quảng cáo sai sự thật đã đóng một vai trò trung tâm trong đại dịch nghiện opioid.

Hành vi gian lận bắt nguồn từ một bức thư ngắn được đăng trên Tạp chí Y học New England (NEMJ) vào năm 1980. Bức thư — chỉ đơn giản bình luận về việc kiểm tra sơ bộ hồ sơ bệnh nhân tại một bệnh viện ở Boston — nói rằng chứng nghiện thuốc opioid ở những bệnh nhân không có tiền sử nghiện thuốc là rất hiếm.

Purdue đã xây dựng cách tiếp thị sản phẩm OxyContin của mình ngay trên lá thư này. Trong nhiều năm, họ tuyên bố sai sự thật rằng số người nghiện opioid từng sử dụng thuốc opioid ít là hơn 1%. Hơn nữa, theo tài liệu tiếp thị của Purdue được nêu ở trong phim: “nguy cơ nghiêm trọng nhất với opioid là ức chế hô hấp”.

Đối với các bác sĩ, việc cập nhật các nghiên cứu tất nhiên quan trọng hơn việc tham khảo nguồn tin đến từ đại diện của các công ty bán thuốc. Tuy nhiên, bức thư ngắn trên tạp chí y học lớn nhất thế giới đã đánh lừa các bác sĩ.

Trên thực tế, opioid có tỷ lệ gây nghiện rất cao và chưa được chứng minh hiệu quả khi sử dụng lâu dài. Một số vụ án trong những năm gần đây đã chứng minh cách mà công ty dược Purdue qua mặt các bác sĩ một cách có hệ thống về tính gây nghiện của OxyContin, để từ đó tăng doanh số bán hàng.

Theo ghi nhận của David Powell, một chuyên gia kinh tế cấp cao thuộc tổ chức tư vấn tài chính toàn cầu RAND, để tạo ra đại dịch ma túy gây chết người kỷ lục mà nước Mỹ từng chứng kiến, thì ​​“khả năng tiếp cận thuốc opioid phải mở rộng tối đa, ngưỡng chỉ định bị bỏ qua dễ dàng, và ai cũng có nhu cầu dùng “sai” đối với sản phẩm”.

Phim tài liệu đã tiết lộ Purdue kiếm được hơn 1 tỷ đô mỗi năm từ việc bán OxyContin. Sự thành công của OxyContin đã nhanh chóng được tiếp thu bởi công ty dược phẩm khác. Kết quả là nhiều công ty dược phẩm khác cũng được yêu cầu phải giải trình - bao gồm cả tên tuổi lớn Allergan, Cephalon, Endo International, Egalet Corporation, Insys Therapeutics, Johnson & Johnson, Janssen Pharmaceuticals, Mallinckrodt plc và Teva Pharmaceutical Industries.

Các cộng đồng trên khắp đất nước đang phải vật lộn với tác động của cuộc khủng hoảng Opioid... (Victor Moussa/Shutterstock)

Bộ phim đã phân tích rõ cách mà các chiến thuật tiếp thị gian dối và vô lý dẫn đến cái chết của hàng trăm nghìn người Mỹ. Riêng năm 2018, số người Mỹ đã chết do sử dụng quá liều opioid là 46.802 người. Trước đó, tính đến tháng 6 năm 2017, opioid trở thành nguyên nhân hàng đầu gây tử vong ở người Mỹ dưới 50 tuổi.

BBC cũng nêu ra rằng chúng ta cần các điều luật mạnh mẽ, các biện pháp kiểm tra hiệu quả hơn để ngăn chặn tình trạng này tái diễn trong tương lai. Chỉ bắt các công ty dược trả tiền là không đủ.



BÀI CHỌN LỌC