Trung Quốc muốn thống trị một trật tự thế giới mới

Bình luận Thiện Nhân - Trà Nguyễn • 09:39, 01/04/21

Giúp NTDVN sửa lỗi

Trung Quốc dường như muốn dẫn đầu và tạo ra một trật tự thế giới mới bằng cách tạo ra một liên minh gồm các chế độ toàn trị khắc nghiệt nhất trên toàn cầu.

Từ năm 2012, "Giấc mộng Trung Hoa" của ông Tập đã không còn che dấu mục tiêu tối thượng của Trung Quốc như thời ông Đặng Tiểu Bình, đó là tạo ra một thế giới mới nơi Trung Quốc là kẻ dẫn đầu, chứ không phải Mỹ. 

Thách thức giá trị hiện tại vì chưa bao giờ có nó 

Trật tự thế giới hiện tại, dù hỗn độn và đầy góc khuất, nhưng ít nhất đang được dẫn dắt bởi các nguyên tắc dân chủ, tôn trọng nhân quyền và tuân thủ pháp quyền; một thế giới mà Mỹ đang dẫn đầu. Và thế lực Trung Quốc đang trỗi dậy với khát vọng trở thành kẻ thách thức chính với trật tự thế giới cũ này. 

Bắc Kinh không chỉ cai trị đất nước của họ bằng cách đè bẹp mọi giá trị, nguyên tắc dân chủ, tôn trọng nhân quyền và tuân thủ pháp quyền, Bắc Kinh thực tế đã xuất khẩu thành công mô hình cai trị của họ sang nhiều quốc gia đang phát triển nghèo nàn khác của Châu Phi, Châu Á và Trung Đông nhờ tận dụng sự hỗn loạn của các nền kinh tế này, sự nghèo đói bằng cách trải thảm sáng kiến Vành đai - Con đường; gắn sáng kiến này với sự thành công trong quản trị quốc gia và các giá trị mơ hồ, viển vông về chủ nghĩa Mao, Marx mà Trung Quốc đang theo đuổi và quảng bá. 

Trung Quốc dường như “trật tự” hơn trong 4 năm cựu tổng thống Donald Trump tại nhiệm. Khi đó, ông Trump thách thức tham vọng thống trị của Trung Quốc bằng cách đối đầu trực diện, gay gắt, hiệu quả và thẳng thắn. Song song với đó là đàm phán được - mất, lợi ích riêng lẻ với từng đồng minh của Mỹ cũng như từng ‘bè bạn’ Trung Quốc. Chiến lược này khiến Trung Quốc thực sự suy yếu và lúng túng. Nhưng đại dịch Covid-19 phát tán một cách đầy ngờ vực trước cuộc bầu cử gây tranh cãi 2020 đã giúp ông Biden bước chân vào Nhà trắng tạo cho Trung Quốc cơ hội vàng để phục hồi các liên minh chống lại trật tự thế giới hiện tại và đặc biệt là xoá bỏ các giá trị mà trật tự này đang theo đuổi: dân chủ, nhân quyền và pháp trị.  

Sai lầm chiến lược của Mỹ thúc đẩy sự hung hăng của Trung Quốc

Ông Biden lựa chọn một chiến lược khác hẳn với ông Trump, xây dựng lại liên minh để đối đầu với Trung Quốc. Vấn đề là các liên minh của Mỹ, vốn được thiết lập từ các cam kết đa phương, ngày một lỏng lẻo trước sự dụ hoặc kim tiền của Trung Quốc. Nền kinh tế của Trung Quốc quá lớn và hấp dẫn các nhà đầu tư phương Tây, đây là lý do chính. Nhưng không chỉ vậy, việc Mỹ thiết lập liên minh cũng khiến Trung Quốc thuận lợi hơn trong việc ‘tập hợp’ liên minh của riêng mình. Điều mà Trung Quốc đã khó làm trong suốt thời kỳ Mỹ đối đầu trực diện với họ trong 4 năm trước đây. 

Trung Quốc trở nên hung hăng và ngạo mạn hơn bao giờ hết. Bàn cờ chính trị thế giới đang xoay chiều. 

Tổng thống Joe Biden muốn xây dựng một “liên minh các nền dân chủ”. Trung Quốc  muốn làm rõ rằng họ có các liên minh của riêng mình.

Chỉ vài ngày sau cuộc chạm trán gay cấn với các quan chức Mỹ ở Alaska, tuần trước, ngoại trưởng Trung Quốc đã cùng người đồng cấp Nga lên án gay gắt sự can thiệp và trừng phạt của phương Tây.

Sau đó, ngoại trường Trung Quốc đến Trung Đông để thăm các đồng minh truyền thống của Mỹ, bao gồm Ả Rập Xê-út và Thổ Nhĩ Kỳ, cũng như Iran. Rất nhanh, Trung Quốc đã ký một thỏa thuận đầu tư sâu rộng vào thứ Bảy với các nền kinh tế. Sau đó không lâu, nhà lãnh đạo Trung Quốc, Tập Cận Bình, đã tới Colombia và cam kết ủng hộ Triều Tiên.

Mặc dù các quan chức phủ nhận thời điểm đi thăm các nền kinh tế “thiếu vắng nhân quyền, dân chủ và pháp quyền” là cố ý, nhưng thông điệp rõ ràng là như vậy. Trung Quốc hy vọng sẽ tự coi mình là kẻ thách thức chính đối với một trật tự quốc tế hiện do Hoa Kỳ dẫn đầu, thường được hướng dẫn bởi các nguyên tắc  dân chủ , tôn trọng nhân quyền và tuân thủ pháp quyền.

Trung Quốc thậm chí còn hề ngượng ngùng khi tuyên bố rằng trật tự thế giới hiện nay, dược hướng dẫn bởi nguyên tắc dân chủ, tôn trọng nhân quyền và tuân thủ pháp quyền là một hệ thống “không đại diện cho ý chí của cộng đồng quốc tế”, Ngoại trưởng Trung Quốc, Vương Nghị nói với ông Sergey Lavrov, ngoại trưởng Nga, khi họ gặp nhau tại thành phố phía nam Trung Quốc Quế Lâm. 

Có lẽ Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị và chế độ Bắc Kinh cho rằng một trật tự thế giới được dẫn dắt bởi nguyên tắc phi dân chủ, đàn áp nhân quyền và pháp quyền thuộc về sở thích của Bắc Kinh, thống trị bởi chế độ này, sẽ là một trật tự mà người dân toàn cầu mơ ước. 

Trong một tuyên bố chung, Bắc Kinh và Matxcova cáo buộc Hoa Kỳ bắt nạt và can thiệp, đồng thời kêu gọi Hoa Kỳ hãy “suy nghĩ về những thiệt hại mà Mỹ đã gây ra cho hòa bình và phát triển toàn cầu trong những năm gần đây”.

Kẻ thậm ác không bao giờ hối lỗi

Mối đe dọa của một liên minh do Mỹ dẫn đầu thách thức các chính sách độc tài của Trung Quốc chỉ củng cố tham vọng của Bắc Kinh trở thành nhà lãnh đạo toàn cầu của các quốc gia chống lại Washington và các đồng minh. Nó cho thấy một Trung Quốc ngày càng tự tin và không hối lỗi. Bắc Kinh cho dân chúng toàn cầu thấy rằng Trung Quốc không chỉ bác bỏ những chỉ trích của Mỹ về công việc nội bộ của mình mà còn thể hiện các giá trị của chính mình như một hình mẫu cho những người khác.

“Họ thực sự đang cố gắng xây dựng một lập luận như ‘Chúng tôi là lực lượng có trách nhiệm hơn’”. Ông John Delury, giáo sư nghiên cứu về Trung Quốc tại Đại học Yonsei ở Seoul, Hàn Quốc, nói về chiến lược của Trung Quốc.

Kết quả là, thế giới đang ngày càng phân chia thành các phe khác biệt nếu không muốn nói là thuần túy ý thức hệ: chủ nghĩa cộng sản và chủ nghĩa tư bản; giá trị tự do dân chủ, tôn trọng nhân quyền, tuân thủ pháp quyền với đàn áp dân chủ, nhân quyền và đảng phái đứng trên mọi Hiến pháp và pháp luật trong nước cũng như quốc tế. Cả hai lực lượng này, Trung Quốc và Hoa Kỳ đều không ít người, quốc gia ủng hộ, họ cũng kỳ vọng kéo thêm người, quốc gia hơn nữa về lực lượng của mình. 

Ông Biden đã nói rõ điều đó trong cuộc họp báo tổng thống đầu tiên của ông hôm thứ Năm vừa qua, trình bày một chính sách đối ngoại dựa trên sự cạnh tranh địa chính trị giữa các mô hình quản trị. Ông đã so sánh ông Tập với Tổng thống Nga Vladimir Putin, “người cho rằng chế độ chuyên quyền là làn sóng của tương lai và nền dân chủ không thể hoạt động” trong “một thế giới luôn phức tạp”.

Sau đó, ông gọi thách thức là “cuộc chiến giữa lợi ích của các nền dân chủ trong thế kỷ 21 và các chế độ chuyên quyền”.

Nhưng bất kể ông Biden tuyên bố những gì về Trung Quốc, chiến lược xây dựng liên minh và chống Trung dựa vào liên minh, các tổ chức quốc tế sẽ thất bại. Vì đơn giản chiến lược đó chính là điều mà Trung Quốc khao khát Mỹ rơi vào. Trung Quốc đã tham nhũng hoá thành công hầu hết các tổ chức quốc tế. Vì thế, tiếng nói của Trung Quốc, dù phi nhân văn và dối trá đến đâu, cũng là trở thành tiếng nói của các tổ chức quốc tế hào nhoáng này. Bản báo cáo “rác” của WHO ra ngày 30/3 về nguồn gốc của virus viêm phổi Vũ Hán vớ vẩn và mô hồ đến mức nó đã bị 14 nước (gồm Mỹ và EU) phản đối. Bản báo cáo là một minh chứng hoàn hảo cho tiếng nói "quốc tế" bị thao túng bởi Trung Quốc. 

Hiện nay, Trung Quốc lập luận rằng chính Hoa Kỳ đang chia thế giới thành các khối. Ông Tập đã lên tiếng ngay sau khi ông Biden nhậm chức, nói với Diễn đàn Kinh tế Thế giới năm nay ở Davos, Thụy Sĩ, rằng chủ nghĩa đa phương phải dựa trên sự đồng thuận giữa nhiều quốc gia, chứ không phải quan điểm được nâng cao bởi “một hay vài”.

“Xây dựng các vòng kết nối nhỏ hoặc bắt đầu một cuộc Chiến tranh Lạnh mới, từ chối, đe dọa hoặc đe dọa những người khác, cố tình áp đặt việc tách rời, gián đoạn nguồn cung cấp hoặc các biện pháp trừng phạt, và tạo ra sự cô lập hoặc ghẻ lạnh sẽ chỉ đẩy thế giới vào chia rẽ và thậm chí là đối đầu”, ông Tập nói .

Khi đẩy lùi những chỉ trích về chính sách của mình trong những ngày gần đây, Trung Quốc đã ủng hộ vị thế ưu tiên của các tổ chức quốc tế như Liên hợp quốc, nơi mà ảnh hưởng của Bắc Kinh ngày càng tăng.

Chống cái ác bằng liên minh, tổ chức đã bị Trung Quốc thao túng - Mỹ khó có cửa thắng

Ông Vương lưu ý rằng hơn 80 quốc gia tại Hội đồng Nhân quyền Liên Hợp Quốc đã bày tỏ sự ủng hộ đối với các hành động của Trung Quốc ở Tân Cương, khu vực xa xôi phía Tây nơi chính quyền đã giam giữ và thực tập những người Hồi giáo Duy Ngô Nhĩ trong một chiến dịch mà Hoa Kỳ tuyên bố là diệt chủng.

Trước một tội ác chống lại loài người, diệt chủng người Tân Cương, Tây Tạng, mổ cướp nội tạng học viên Pháp Luân Công, đàn áp tín ngưỡng, tôn giáo đẫm máu mà 80 nền kinh tế còn có thể bày tỏ sự ủng hộ với tội ác này chỉ vì các lợi ích, trao đổi kinh tế. Một trật kinh tế mới do Trung Quốc lập nên là hoàn toàn có thể. Chỉ là thế giới văn minh và lương thiện khó có thể hình dung tương lai của nhân loại sẽ ra sao khi thế lực ‘hồng ma’ của Trung Quốc thực sự thống trị hoàn toàn thế giới này mà thôi!

Sự thật là, thế giới đang ngày càng phân chia thành các phe riêng biệt, nếu không muốn nói là thuần túy ý thức hệ, với cả Trung Quốc và Hoa Kỳ đều hy vọng thu hút được những người ủng hộ. Bộ Ngoại giao Trung Quốc tuyên bố rằng ông Vương đã bảo đảm sự tán thành của các chính sách Tân Cương, cũng như dập tắt bất đồng chính kiến ​​ở Hồng Kông, từ thái tử Ả Rập Xê-út, Mohammed bin Salman, mặc dù một tuyên bố của Ả Rập Xê-út không đề cập đến Tân Cương.

Trung Quốc đang xây dựng được mối quan hệ mật thiết với Nga, nơi Putin từ lâu đã phàn nàn về quyền bá chủ của Mỹ và việc sử dụng - lạm dụng, theo quan điểm của ông - về hệ thống tài chính toàn cầu như một công cụ của chính sách đối ngoại.

Ngoại trưởng Nga đã đến Trung Quốc vào ngày 22 tháng 3 vừa qua để thảo luận về các lệnh trừng phạt của Mỹ và nói rằng thế giới cần giảm sự phụ thuộc vào đồng đô la Mỹ.

Trung Quốc và Nga đã xích lại gần nhau hơn đặc biệt kể từ khi Putin sáp nhập Crimea vào Nga năm 2014, sự việc vấp phải sự phẫn nộ của quốc tế và các hình phạt của phương Tây. Trong khi khả năng thành lập một liên minh chính thức vẫn còn xa vời, mối quan hệ ngoại giao và kinh tế của các nước đã trở nên sâu sắc hơn vì lý do chung chống lại Hoa Kỳ. 

Do có quan hệ chiến lược, Quân đội Giải phóng Nhân dân và quân đội Nga hiện thường xuyên tổ chức các cuộc tập trận cùng nhau và đã hai lần thực hiện các cuộc tuần tra chung dọc bờ biển Nhật Bản, gần đây nhất là vào tháng 12 năm 2020. 

Hai nước đã thông báo trong tháng này rằng họ sẽ cùng nhau xây dựng một trạm nghiên cứu trên mặt trăng, tạo tiền đề cho các chương trình không gian cạnh tranh, một do Trung Quốc dẫn đầu và một do Hoa Kỳ dẫn đầu.

Ông Artyom Lukin, giáo sư nghiên cứu quốc tế tại Viễn Đông, Đại học liên bang Vladivostok (Nga) cho biết: “Những bước đi và hành động mới nhất của chính quyền Biden, bị các nhà lãnh đạo Nga và Trung Quốc coi là thù địch và xúc phạm, có thể đoán trước được là đã đẩy Moscow và Bắc Kinh vào vòng tay nhau sâu hơn. 

Lắng nghe người ác là con đường dẫn đến tội ác 

Các quan chức Trung Quốc, cũng như Nga, đã nhiều lần nói rằng Hoa Kỳ thiếu tư cách để chỉ trích các quốc gia khác. Họ trích dẫn như là bằng chứng về các cuộc can thiệp quân sự của Mỹ ở Iraq, Afghanistan và Libya và cáo buộc rằng Mỹ đã xúi giục các cuộc biểu tình của công chúng chống lại các chính phủ mà Mỹ phản đối.

Trong cuộc đối đầu bất thường của mình với các quan chức Hoa Kỳ ở Alaska, nhà ngoại giao hàng đầu của Trung Quốc, Dương Khiết Trì, đã trích dẫn sự phân biệt chủng tộc và sự tàn bạo của cảnh sát ở Hoa Kỳ, cùng với việc xử lý sai đại dịch coronavirus, là bằng chứng về sự suy tàn của đất nước.

Hội đồng Nhà nước Trung Quốc đã công bố một báo cáo về nhân quyền ở Hoa Kỳ vào hôm thứ Tư, sử dụng như lời cầu xin của George Floyd đối với cảnh sát, "Tôi không thể thở được".

“Hoa Kỳ nên hạ thấp giọng điệu về dân chủ và nhân quyền và nói nhiều hơn về hợp tác trong các vấn đề toàn cầu”, ông Yuan Peng, chủ tịch Viện Quan hệ Quốc tế Đương đại Trung Quốc, một tổ chức tư vấn của chính phủ, viết cùng ngày.

Kể từ cuộc bầu cử của Biden, Trung Quốc đã tìm cách ngăn cản Hoa Kỳ xây dựng một mặt trận thống nhất chống lại họ. Trung Quốc kêu gọi chính quyền mới nối lại hợp tác sau các cuộc đối đầu trong những năm Trump. Trung Quốc đã niêm phong các hiệp định thương mại và đầu tư, bao gồm cả hiệp định với Liên minh châu Âu, hy vọng sẽ loại bỏ được Biden.

Nhưng Trung Quốc chưa thành công. Kết quả đầu tiên của chiến lược Biden đã xuất hiện vào tuần trước, khi Hoa Kỳ, Canada, Anh và Liên minh châu Âu cùng công bố các biện pháp trừng phạt đối với các quan chức Trung Quốc đối với Tân Cương. Liên minh của Mỹ đã lên án Trung Quốc gay gắt về vi phạm nhân quyền nghiêm trọng ở đây. 

Ông Vương Nghị nói: “Thời đại mà người ta có thể bịa ra một câu chuyện và bịa đặt những lời nói dối để cố tình can thiệp vào công việc đối nội của Trung Quốc đã qua và sẽ không quay trở lại”.

Trung Quốc đã trả đũa bằng các biện pháp trừng phạt của chính họ đối với các quan chức và học giả được bầu ở Liên minh châu Âu và Anh. Các hình phạt tương tự được đưa ra hôm thứ Bảy đối với người Canada và người Mỹ, bao gồm các quan chức hàng đầu tại Ủy ban Tự do Tôn giáo Quốc tế Hoa Kỳ, một cơ quan chính phủ đã tổ chức một phiên điều trần trong tháng này về lao động cưỡng bức ở Tân Cương. Tất cả những người bị ảnh hưởng sẽ bị cấm đi du lịch Trung Quốc hoặc tiến hành kinh doanh với các công ty hoặc cá nhân Trung Quốc.

Bà Theresa Fallon, giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Nga Âu Á ở Brussels, cho biết các biện pháp trừng phạt của Trung Quốc đối với người châu Âu là một phản ứng thái quá sẽ khiến các quan chức rơi vào vòng chống đối Trung Quốc.

Chúng cũng có thể gây nguy hiểm cho thỏa thuận đầu tư của Trung Quốc với Liên minh châu Âu, vì nhiều người trong số những người bị phạt là thành viên của Nghị viện châu Âu, những người cần phải có sự chấp thuận của họ. Vì vậy, các chiến dịch mới của người tiêu dùng Trung Quốc chống lại các thương hiệu lớn của phương Tây như H&M và Nike.

Cho đến nay, nhiều quốc gia EU đã không muốn lựa chọn bên rõ ràng, tránh xa kiểu chia rẽ ý thức hệ lưỡng cực từng thấy trong Chiến tranh Lạnh, một phần vì quan hệ kinh tế ngày càng sâu sắc với Trung Quốc.

Tuy nhiên, với mỗi bước ngoặt mới trong quan hệ, các phe rõ ràng hơn đang xuất hiện.

Bà Fallon nói: “Trung Quốc luôn buộc tội mọi người về tư duy Chiến tranh Lạnh, tôi cho rằng bởi vì trong sâu thẳm, Trung Quốc biết là nó sai”.

Thiện Nhân - Trà Nguyễn

Kinh tế Phân tích


BÀI CHỌN LỌC

Trung Quốc muốn thống trị một trật tự thế giới mới