Thất bại thương chiến thời ông Biden: Mỹ phải mua hàng nhiều hơn từ Trung Quốc

Bình luận Đức Duy  • 17:25, 19/04/21

Giúp NTDVN sửa lỗi

Tác dụng phụ chính sách kinh tế thời ông Biden khiến Thương chiến Mỹ - Trung trở thành một tuyên bố chính trị hơn là một hành động chiến lược. Mỹ mua hàng nhiều hơn từ Trung Quốc, tạo ra nhiều việc làm hơn cho Trung Quốc. Đáng buồn rằng, đây chẳng phải nguyên nhân khiến thương chiến bùng phát sao?

Kế hoạch Giải cứu người Mỹ trị giá 1,9 nghìn tỷ USD đang sẵn sàng thu hút thêm hàng nhập khẩu của Trung Quốc, và các nhà phân tích tin rằng kế hoạch này sẽ khiến Mỹ phải mua nhiều hàng hơn từ Trung Quốc. Đây được xem là thất bại bước đầu của thương chiến thời chính quyền ông Biden. 

Tăng thêm 30 - 40 tỷ USD hàng hoá Trung Quốc nhập vào Mỹ nhờ gói 1,9 nghìn tỷ USD của ông Biden

Ông Derek Scissors, nhà kinh tế trưởng tại China Beige Book International, một nền tảng thu thập dữ liệu theo dõi thị trường Trung Quốc, ước tính rằng biện pháp kích thích sẽ tăng thêm khoảng 30 tỷ USD hàng nhập khẩu từ Trung Quốc vào Mỹ trong năm nay. Và nếu tất cả số USD kích thích được đổ vào chi tiêu thay vì tiết kiệm, Societe Generale ước tính nó sẽ kéo thêm 40 tỷ USD hàng hóa từ Trung Quốc nhập khẩu vào Mỹ, theo Reuters. 

Ngay cả khi Trung Quốc tăng cường mua hàng theo thỏa thuận thương mại đã ký với Mỹ vào tháng 1 năm 2020, điều này sẽ không đủ để bù đắp thâm hụt ngân sách của Mỹ với Trung Quốc bị gia tăng do kích thích kinh tế. Rủi ro là, với quan hệ song phương đã ở mức căng thẳng nhất trong nhiều thập kỷ, thâm hụt thương mại gia tăng nhanh chóng sẽ gây thêm nhiều va chạm - đặc biệt nếu Trung Quốc không đạt được các mục tiêu mua đã thỏa thuận trong hiệp định thương mại trước đó.

Ông Scissors nói: “Một sự phục hồi mạnh mẽ - ví dụ, tăng 9% [tổng sản phẩm quốc nội] danh nghĩa - sẽ đẩy thâm hụt hàng hóa song phương vượt qua 500 tỷ USD và thu hút sự chú ý chính trị”.

Chính quyền của Tổng thống Joe Biden và truyền thông dòng chính của Mỹ coi việc cựu tổng thống Donald Trump khởi động thương chiến, bằng các biện pháp đơn phương trừng phạt thương mại với Trung Quốc là một sai lầm chiến lược, khi thâm hụt thương mại, do đại dịch tăng 7% lên 317 tỷ USD vào năm ngoái.

Cho đến nay, trong các bình luận của hãng truyền thông lớn, hầu như không tập trung vào mức thâm hụt đang gia tăng và nhất định sẽ gia tăng đáng kể trong tương lai khi gói 1,9 nghìn tỷ USD giải ngân hết và gói 2,3 nghìn tỷ USD cơ sở hạ tầng được thông qua. Thay vào đó, chính phủ mới nhấn mạnh sự cần thiết phải xây dựng liên minh với các quốc gia phương Tây khác để chống lại các hành vi thương mại của Trung Quốc mà họ cho là theo chủ nghĩa trọng thương. Tuy nhiên, nỗ lực đó đã đạt được ít tiến triển khi chính phủ mới ưu tiên cuộc chiến chống lại đại dịch coronavirus và các vấn đề trong nước khác.

Nhưng kế hoạch của ông Joe Biden chưa phát huy tác dụng là bao khi xuất khẩu của Trung Quốc san Mỹ tăng mạnh. Các lô hàng đã tăng vọt 60,6% tính theo USD vào tháng 1 và tháng 2 năm nay so với một năm trước đó, được thúc đẩy bởi nhu cầu mạnh mẽ và so sánh với mức cơ bản thấp một năm trước đó do đóng cửa kinh tế vì coronavirus.

Chỉ số phụ đơn đặt hàng xuất khẩu của chỉ số quản lý thu mua sản xuất Caixin đã tăng lên 51,4% trong tháng 3 từ mức 47,6% một tháng trước đó, báo hiệu nhu cầu toàn cầu mạnh mẽ.

Rabobank ước tính thặng dư thương mại thế giới-thế giới của Trung Quốc sẽ tăng gần 8% vào năm 2021 lên 576 tỷ USD, trong khi HSBC Holdings ước tính đạt mức kỷ lục 630 tỷ USD, lớn hơn nền kinh tế Thái Lan.

Ông David Dollar, một thành viên cấp cao tại Viện Brookings ở Washington, người trước đây từng là giám đốc quốc gia của Ngân hàng Thế giới về Trung Quốc cho biết trên trang Bưu điện Hoa Nam buổi sáng: “Chính sách của Mỹ đang kích thích lãi suất tăng, tỷ giá hối đoái tăng và thâm hụt thương mại”. "Chúng ta cần phải nhận ra rằng đây là tác dụng phụ của các gói kích thích lớn".

Chính xác vị trí mà cán cân thương mại song phương đạt được trong năm nay cũng phụ thuộc vào các yếu tố bao gồm giá dầu, chiếm khoảng 10% hàng nhập khẩu của Trung Quốc và mức độ tích cực của việc mua bán theo thỏa thuận thương mại của Trung Quốc, Michelle Lam, nhà kinh tế Trung Quốc tại Societe cho biết Generale ở Hồng Kông.

Trong chiến tranh thương mại, Trump đã áp thuế quan vào khoảng 370 tỷ USD giá trị của hàng Trung Quốc. Trung Quốc đã trả đũa bằng thuế nhập khẩu của chính họ, trị giá khoảng 110 tỷ USD, đối với các sản phẩm của Mỹ.

Theo ước tính của Viện Peterson về Kinh tế Quốc tế ở Washington, năm ngoái, Trung Quốc đã thiếu hụt khoảng 40% so với cam kết mua thêm 200 tỷ USD hàng hóa của Mỹ trong vòng 2 năm, với tác động của đại dịch chỉ là một phần nguyên nhân cho sự thiếu hụt. Và trong hai tháng đầu năm nay, Trung Quốc đã tụt lại phía sau so với tốc độ mua cần thiết, viện nghiên cứu này cho biết.

Nếu gói 2,3 nghìn tỷ USD được thông qua, thâm hụt thương mại còn tệ hơn, hàng triệu việc làm sẽ được ông Biden trao cho Trung Quốc

Nhà trắng đặt tên cho Kế hoạch đầu tư cơ sở hạ tầng trị giá 2,3 nghìn tỷ USD là Kế hoạch việc làm Mỹ. "Đây là khoản đầu tư việc làm lớn nhất của Mỹ kể từ Thế chiến thứ hai", Tổng thống Joe Biden cho biết vào ngày 31 tháng 3 vừa qua tại Pittsburgh, khi ông công bố chương trình cơ sở hạ tầng trị giá 2,3 nghìn tỷ USD của mình. "Nó sẽ tạo ra hàng triệu việc làm, những công việc được trả lương cao."

Ông Biden đã đúng về việc tạo ra hàng triệu việc làm, những công việc trả lương cao. Chỉ là những công việc ấy không tạo ra cho người Mỹ, trên đất Mỹ mà là cho Trung Quốc, nền kinh tế đang khát việc làm và dư cung khủng khiếp tại các ngành công nghiệp sản xuất nguyên vật liệu phục vụ phát triển hạ tầng. 

Tác giả cuốn sách "Sự sụp đổ sắp tới của Trung Quốc", ông Gordon H. Chang, đưa ra 3 lý do kinh tế thuyết phục trên trang Gatestone rằng kế hoạch này của ông Biden sẽ tạo thêm thâm hụt thương mại khủng cho Mỹ và trao cho Trung Quốc hàng triệu việc làm, đó là: (i) Bắc Kinh đứng đầu thế giới về sản xuất các nguyên vật liệu đầu vào mà chương trình nghị sự 2,3 nghìn tỷ của ông Biden cần; (ii) Doanh nghiệp của Mỹ sẽ kiệt quệ và dòng tiền rời bỏ Mỹ đầu tư vào các nền kinh tế khác, như Trung Quốc, bởi cải cách tăng thuế của ông Biden; (iii) Chính sách "kinh tế xanh" của ông Biden đánh bại ngành năng lượng, ngành mà Mỹ đang đứng ở vị trí số 1 của thế giới. Vấn đề ở chỗ, trong một nền kinh tế tự do, chứ không phải kinh tế kế hoạch, nền kinh tế sẽ xanh hơn.

Nhìn lại số liệu thống kê về năng lực sản xuất và mức độ dư cung tại Trung Quốc về các đầu vào phục vụ cho chương trình nghị sự 2,3 nghìn tỷ USD của ông Joe Biden sẽ thấy rõ điều  này. 

Thép: Trung Quốc chiếm 56,5% sản lượng toàn cầu và đang dư cung trầm trọng. Năm 2020, một năm suy giảm kinh tế trên toàn cầu trong khi thép của Trung Quốc đang đối mặt với thuế trừng phạt thương mại cao ngất ngưởng, Trung Quốc vẫn là một trong những quốc gia có tốc độ tăng sản lượng thép cao nhất thế giới (5,2%), sau Thổ Nhĩ Kỳ (6%) và Iran (13%). Nhưng quy mô sản lượng của hai quốc gia này quá nhỏ, thực tế phần sản lượng cả năm 2020 của hai quốc gia này gộp này cũng chỉ tương đương với phần sản lượng thép tăng thêm của Trung Quốc năm 2020 mà thôi.

Xi măng: Cũng giống hệt như ngành thép, sản lượng sản xuất xi-măng của Trung Quốc chiếm tới 50,3% sản lượng toàn cầu. Năm 2020, sản lượng xi- măng của Trung Quốc cũng tăng thêm 1,6%. 

PVC: Trung Quốc cũng lại là nhà sản xuất hàng dầu PVC, chiếm tới 43% sản lượng toàn cầu. Mỹ cần một lượng đường ống PVC khổng lồ thay thế cho đường ống cũ theo kế hoạch của ông Biden trong gói 2,3 nghìn tỷ USD. 

Trong khi đó, doanh nghiệp Mỹ bị tính  mức thuế khủng, mức thuế mà doanh nghiệp Mỹ không thể cạnh tranh với Trung Quốc. Điều này càng thúc đẩy việc mua hàng từ Trung Quốc cũng như doanh nghiệp Mỹ tiếp tục đầu tư, chuyển sản xuất về Trung Quốc sớm hơn.  

Thoả thuận thương mại với Trung Quốc thời ông Trump có còn tồn tại dưới thời  ông Biden? 

Tân Đại diện Thương mại Hoa Kỳ Katherine Tai cho biết tại buổi điều trần xác nhận rằng Mỹ sẽ thực thi thỏa thuận thương mại ký năm 2020. “Mọi nhà đàm phán giỏi đều giữ lại đòn bẩy của mình”, bà nói với The Wall Street Journal vào tháng trước, đồng thời nói thêm rằng Mỹ có thể sẵn sàng cho các cuộc đàm phán thương mại với Trung Quốc.

Nhưng đó là chỉ là tuyên bố của chính quyền Biden, thực tế thì sao? 

Thỏa thuận yêu cầu đại diện thương mại Hoa Kỳ gặp phó thủ tướng Trung Quốc sáu tháng một lần. Cuộc gặp tiếp theo đã quá hạn gần hai tháng, và không có dấu hiệu nào cho thấy các cuộc đàm phán đã được lên kế hoạch. Michael Every, trưởng bộ phận nghiên cứu thị trường tài chính khu vực Châu Á - Thái Bình Dương tại Rabobank ở Hồng Kông cho biết: “Thỏa thuận có thể được sửa đổi trong năm, hoặc thậm chí có thể bị hủy bỏ hoàn toàn nếu căng thẳng thực sự bùng phát.

Ông Chad Bown, đồng nghiệp cấp cao của ông Peterson nói rằng dù sao thì chính sách “không rõ ràng” nhằm giảm thâm hụt thương mại song phương, vì các cam kết mua hàng đã gây mất lòng tin giữa các đồng minh mà Mỹ hiện muốn làm việc cùng để giải quyết mối lo ngại về Trung Quốc của họ. Do đó, thậm chí thâm hụt thương mại của Mỹ với Trung Quốc ngày càng gia tăng mạnh có thể chỉ tạo ra phản ứng im lặng từ chính quyền Biden đang thực hiện một chiến lược rộng lớn hơn về Trung Quốc, nhưng kém hiệu quả hơn so với chiến lược thời cựu Tổng thống Trump.

Ông David Loevinger, cựu chuyên gia về Trung Quốc tại Bộ Tài chính Mỹ và hiện là nhà phân tích tại công ty quản lý quỹ TCW Group ở Los Angeles, cho biết: “Với mức độ tồi tệ hiện tại của Quan hệ Mỹ - Trung thì những mất cân bằng thương mại gia tăng cũng khó làm nó xấu hơn được nữa”. “Tôi kỳ vọng chính quyền Biden sẽ tập trung hơn nhiều vào những hành vi thương mại không công bằng của Trung Quốc và các rào cản khác đối với hàng xuất khẩu của Hoa Kỳ”.

Nhưng có vẻ chính quyền ông Biden quá mơ mộng với các giải pháp liên minh tốn kém, rườm rà, mất thời gian và không hiệu quả, trong khi tránh né một cuộc đối đầu trực diện vốn hiệu quả đã được chứng minh dưới thời cựu tổng thống Donald Trump. Dường như, tất cả chiến lược chống Trung của chính quyền ông Biden vẫn nằm dừng lại ở các tuyên bố đanh thép mà thôi. 

Đức Duy 

Theo SCMP



BÀI CHỌN LỌC

Thất bại thương chiến thời ông Biden: Mỹ phải mua hàng nhiều hơn từ Trung Quốc