Phố Wall đổ tiền vào Trung Quốc khiến Bắc Kinh lo ngại vỡ bong bóng tài sản

Bình luận Mộc Trà • 13:16, 05/02/21

Giúp NTDVN sửa lỗi

Phố Wall tiếp tục đổ tiền vào Trung Quốc khi Washington chùn bước vì quá dư thừa vốn giá rẻ bất chấp rủi ro thị trường lớn, căng thẳng địa chính trị hay vấn đề an ninh quốc gia. Dù vậy, Trung Quốc bắt đầu lo ngại dòng tiền nóng của Mỹ có thể thúc đẩy đổ vỡ nợ và bong bóng tài sản sớm hơn ...

Các nhà tài phiệt phố Wall giàu có của Mỹ có thể tiếp cận nguồn vốn dồi dào giá rẻ trong cả thập kỷ qua - đang khao khát đẩy quá rẻ và dư thừa của mình vào bất cứ nơi nào có thể sinh lời - bất chấp thị trường đó có rủi ro lớn, căng thẳng địa chính trị gia tăng hay vấn đề an ninh quốc gia. 

Các tài phiệt Phố Wall phớt lờ chính sách của Washington

Một số nhà tài phiệt hàng đầu Phố Wall gồm các ngân hàng và quỹ toàn cầu đã tăng cường sự hiện diện của họ ở Trung Quốc trong năm 2020. Đi kèm với sự hiện diện này là số tiền kỷ lục 212 tỷ USD của quỹ nước ngoài đã đổ vào trái phiếu và cổ phiếu Trung Quốc. Động thái này diễn ra khi Washington đã đưa ra vô số biện pháp nhằm tách Mỹ khỏi Trung Quốc, một vấn đề thu hút sự ủng hộ của lưỡng đảng đã đưa ra báo động lan rộng về ảnh hưởng ngày càng tăng của quốc gia châu Á trong các vấn đề toàn cầu.

Gần đây, Mỹ đã thông qua luật có thể dẫn đến việc các công ty Trung Quốc - bao gồm cả những người khổng lồ như Alibaba Group Holding Ltd. - không dễ dàng niêm yết trên sàn giao dịch của Mỹ hoặc đẩy các công ty Trung Quốc đã niêm yết trên TTCK Mỹ phải ra khỏi thị trường tài chính Mỹ do yêu cầu minh bạch thông tin tài chính. 

Một người đi bộ đứng gần biểu tượng Alipay tại tòa nhà văn phòng Thượng Hải của Ant Group - thuộc công ty thương mại điện tử khổng lồ Trung Quốc Alibaba. (Ảnh của HECTOR RETAMAL / AFP qua Getty Images)
Một người đi bộ đứng gần biểu tượng Alipay tại tòa nhà văn phòng Thượng Hải của Ant Group - thuộc công ty thương mại điện tử khổng lồ Trung Quốc Alibaba. (Ảnh của HECTOR RETAMAL / AFP qua Getty Images)

Đáng ngạc nhiên là sự hỗn loạn đã không làm ảnh hưởng nền tài chính toàn cầu khỏi cơ hội thu được một phần lợi nhuận ước tính sẽ tăng lên 47 tỷ đô la chỉ riêng trong lĩnh vực ngân hàng đầu tư vào năm 2026.

Goldman Sachs Group Inc. và JPMorgan Chase & Co. hiện đang cố gắng nắm toàn quyền kiểm soát các dự án kinh doanh tại Trung Quốc của họ.

BlackRock, công ty quản lý tài sản lớn nhất thế giới của Mỹ, năm ngoái đã nhận được sự chấp thuận cho quan hệ đối tác với một ngân hàng quốc doanh ở Trung Quốc. Vài ngày sau, Vanguard, một nhà quản lý tài sản của đối thủ, cho biết họ sẽ chuyển trụ sở khu vực của mình đến Thượng Hải, trong khi Citigroup trở thành ngân hàng Mỹ đầu tiên nhận được giấy phép lưu ký quỹ tại nước này. Ngoài ra, cũng đã xuất hiện thông tin về kế hoạch của JPMorgan Chase để mua lại đối tác địa phương của mình trong một doanh nghiệp quỹ Trung Quốc.

Tất cả các dấu hiệu cho thấy Quốc hội Mỹ tiếp tục đối đầu với Trung Quốc dù là dưới quyền chỉ đạo của Tổng thống đắc cử Joe Biden bởi mối rủi ro từ Trung Quốc đã được phơi bày mạnh mẽ bởi tổng thống nhiệm kỳ trước.

Bất kể chính quyền của Biden lựa chọn như thế nào trong mối quan hệ với Trung Quốc, việc đảo ngược chính sách của người tiền nhiệm sẽ không dễ dàng và cần nhiều thời gian tính theo năm. Bởi vậy, căng thẳng địa chính trị Mỹ - Trung được xem như vẫn tiếp tục căng thẳng. 

Đón dòng vốn từ Phố Wall, Bắc Kinh tuyên bố tiếp tục nới lỏng các rào cản trên thị trường vốn 

Để đón dòng vốn bất chấp rủi ro từ Phố Wall, Bắc Kinh cũng hòa nhịp bằng tuyên bố sẽ tiếp tục nới lỏng các rào cản đối với thị trường vốn của họ. Ông Guo Shuqing, Chủ tịch Ủy ban Quản lý Ngân hàng & Bảo hiểm Trung Quốc, đã viết trong một bài báo gần đây rằng vận may của một quốc gia “thường gắn chặt với sức mạnh tài chính của quốc gia đó” và quốc gia đó sẽ tìm cách tham gia tích cực vào việc hình thành các quy tắc quốc tế.

Bà Jessie Guo, người đứng đầu bộ phận nghiên cứu cổ phiếu tại China Merchants Securities HK Co., cho biết việc mở cửa không phải là hành động “hòa giải” với Hoa Kỳ để xoa dịu căng thẳng mà là do lợi ích cá nhân thúc đẩy. Bà nói, chiến lược “lưu thông kép” trong đó thị trường trong nước trở thành động lực tăng trưởng chính, được bổ sung bởi nhu cầu nước ngoài.

Các cải cách của Trung Quốc được kỳ vọng có hiệu lực trong năm 2021, có nghĩa là lần đầu tiên các công ty nước ngoài có thể sở hữu hoàn toàn các doanh nghiệp của riêng họ (tại Trung Quốc) trong lĩnh vực quỹ tương hỗ đang phát triển nhanh chóng của Trung Quốc. Theo dự báo của Deloitte, các quỹ đã đăng ký công khai có thể nắm giữ tài sản 3,4 tỷ USD vào năm 2023.

Ngành công nghiệp quỹ tương hỗ của Trung Quốc vẫn còn sơ khai. Goldman Sachs ước tính chỉ 7% tài sản hộ gia đình của đất nước là trong cổ phiếu và quỹ tương hỗ, so với 32% ở Mỹ. Hai phần ba tài sản của các hộ gia đình Trung Quốc là tài sản và gần một phần năm được giữ bằng tiền mặt và tiền gửi.

Thực tế, trong năm 2020, khi Trung Quốc chưa hề nâng cao chuẩn mực quản trị tài chính cũng như tuân thủ các nguyên tắc quốc tế về mở cửa thị trường vốn của mình, khi các hứa hẹn mở cửa thị trường vốn còn mơ hồ, nhưng dòng vốn dồi dào từ Phố Wall, vẫn ào ào đổ vào Bắc Kinh. Đây cũng là một trong những nguyên nhân giúp Bắc Kinh trở thành nền kinh tế duy nhất hưởng lợi sau khi thả "quả bom nguyên tử" coronavirus và "phong tỏa nền kinh tế" vào các nền kinh tế đối thủ và toàn cầu. 

Một cuộc khảo sát hồi tháng 9/2020 của HSBC Qianhai Securities cho thấy gần 2/3 trong số hơn 900 nhà đầu tư tổ chức toàn cầu và các tập đoàn lớn đang có kế hoạch tăng đầu tư vào Trung Quốc trung bình 25% trong năm tới. Các nhà đầu tư ở Bắc Mỹ là những người duy nhất nói rằng họ sẽ ngừng tăng cường tiếp xúc với trái phiếu doanh nghiệp và thương phiếu của Trung Quốc đại lục.

Các ngân hàng nước ngoài, các nhà quản lý tài sản và mạng lưới thanh toán bù trừ thanh toán vẫn tiếp tục được phê duyệt. Các công ty bao gồm Goldman và Credit Suisse Group AG có kế hoạch tuyển dụng đầy tham vọng ở Trung Quốc và cho rằng họ có thể thúc đẩy đầu tư vào quốc gia này vì họ có thể kiểm soát tốt hơn nguồn tiền đang được sử dụng. Các nhà phân tích tại Goldman vào cuối năm ngoái ước tính lợi nhuận trong lĩnh vực môi giới Trung Quốc có thể đạt 47 tỷ USD vào năm 2026, tăng từ 10 tỷ USD vào năm 2018.

Các cơ quan quản lý cũng đã cho phép các thương nhân nước ngoài tiếp cận với các hợp đồng tương lai và quyền chọn, mở rộng hệ thống đăng ký theo kiểu Mỹ cho các đợt IPO và loại bỏ hạn ngạch đối với dòng vốn nước ngoài.

Điều đó đang được chú ý trong hội trường của Washington. Một ủy ban của Quốc hội tuần này đã cảnh báo rằng việc mở cửa tài chính của Trung Quốc là một phần của “chiến lược có tính toán” nhằm đảm bảo các khoản đầu tư nước ngoài và sử dụng chúng để thúc đẩy nền kinh tế trong nước vốn ngập trong nợ nần, rủi ro bong bóng tài sản và sức ép tăng trưởng ngày một lớn để ổn định an sinh xã hội. 

Dòng vốn nóng luôn là con dao hai lưỡi - Bắc Kinh bắt đầu lo ngại rủi ro nhưng khó có lựa chọn khác

Dòng vốn nóng từ bên ngoài đổ vào Trung Quốc đương nhiên phải đối mặt với nhiều rủi ro tiềm ẩn ngày một lớn của Trung Quốc. Nhưng ngược lại, khi thị trường vốn mở cửa thoáng hơn, Trung Quốc cũng sẽ phải hứng chịu rủi ro từ dòng vốn nóng này. 

Cũng tương tự như nền kinh tế Thái Lan năm 1997, khi độ mở của nền kinh tế quá lớn, thị trường tài chính và giá tài sản phụ thuộc quá mức vào sự nâng đỡ của dòng vốn ngoại khiến bong bóng tài sản (bất động sản) nổ tung và Thái Lan tạo ra cuộc khủng hoảng tài chính Châu Á chấn động năm 1997. 

Nhưng Trung Quốc hiện nay sẽ không còn lựa chọn khác. Việc đón dòng vốn (dù nóng, dài hay ngắn hạn) là vô cùng cần thiết để vực Trung Quốc khỏi nguy cơ vỡ nợ TPDN, vỡ nợ địa phương và không để cho thị trường BĐS nước này đổ vỡ. Chưa kể, suy giảm tăng trưởng khiến thất nghiệp của Trung Quốc gia tăng, dòng vốn mới sẽ giúp Trung Quốc giảm con số thất nghiệp. Khác với các nền kinh tế khác, thất nghiệp tại Trung Quốc có thể tạo nên các biến động xã hội khó lường khi gần 1 tỷ người Trung Quốc không có quyền tiêu dùng

Và đúng vào lúc tràn ngập nguy cơ thì virus Vũ Hán, Phố Wall và sự lên ngôi của ông Biden trở thành cứu cánh của Trung Quốc. 

Theo các nhà phân tích, sự phục hồi trong tăng trưởng kinh tế của Mỹ và sự thúc đẩy tiêu dùng, các gói cứu trợ xa hoa của nền kinh tế này do đề xuất kích thích của chính quyền Biden có thể tích cực cho xuất khẩu của Trung Quốc, thúc đẩy dòng tiền giá rẻ của Mỹ tìm tới các thị trường có chênh lệnh lợi suất cao hơn  như Trung Quốc. 

Xuất khẩu của Trung Quốc đã tăng 18,1% trong tháng 12, đánh dấu tháng tăng trưởng xuất khẩu thứ bảy liên tiếp, với các nhà máy của Trung Quốc tiếp tục tận dụng các biện pháp khóa coronavirus ở phương Tây.

Ông Suan Teck Kin, người đứng đầu bộ phận nghiên cứu của United Overseas Bank (UOB), cho biết: “Nhu cầu về thiết bị y tế và thiết bị bảo vệ cá nhân sẽ tiếp tục ở đó. “Một khi người tiêu dùng Mỹ có thể chi tiêu, do gói cứu trợ này mà Biden đang đề xuất, sẽ có nhiều sức mạnh chi tiêu hơn một chút… điều đó sẽ tốt cho Trung Quốc”.

Một chứng minh về thái độ chống Trung Quốc trên bề mặt của chính quyền Biden hết sức rõ ràng là việc ông Biden đình chỉ lệnh hành pháp của Tổng thống Trump cấm các cơ sở quốc phòng Mỹ mua sắm thiết bị Trung Quốc trong vòng 90 ngày ngay trong ngày đầu tiên nhậm chức 20/1/2021. 

Ngày 1 tháng 5 năm 2020, Tổng thống Trump đã ký lệnh hành pháp số 13920 với mục đích ngăn cản Trung quốc tham gia vào việc cung cấp các thiết bị lưới điện cho nước Mỹ, nhất là các cơ sở quốc phòng, thì nay đã bị ông Biden rút lại trong thời hạn 90 ngày, và yêu cầu Bộ năng lượng xem xét lại vấn đề này.

Tuy nhiên, chính quyền ông Biden dựa vào lập luận rằng cần phải xem xét xem các sản phẩm Trung Quốc có thực sự gây ảnh hưởng tới an ninh quốc gia, quốc phòng của Mỹ hay không trước khi có quyết định cuối cùng để đình chỉ các quyết định tương tự của Tổng thống tiền nhiệm Donald J. Trump. Với cách tiếp cận như vậy, ngay cả khi có các kết quả điều tra thì rất có thể kết quả đó sẽ làm hài lòng Trung Quốc và chỉ khởi tác dụng ru ngủ cho các cử tri Mỹ mà thôi. 

Gần đây nhất, chính quyền của ông Biden ban hành sắc lệnh cấm các cơ quan chính phủ liên bang sử dụng cụm từ "virus Trung Quốc". Mặc dù dịch bệnh viêm phổi Vũ Hán bùng phát sớm nhất là ở thành phố Vũ Hán, Trung Quốc là điều không phải bàn cãi, hơn nữa, Trung Quốc cũng không thể đại diện cho toàn bộ người "Á Kiều" (người Mỹ gốc châu Á), nhưng chính quyền Tổng thống Biden vẫn cho rằng, cách gọi “China virus” là kỳ thị đối với những người này.

Các nhà phân tích cho rằng đề xuất của tổng thống đắc cử Mỹ hỗ trợ Trung Quốc tăng xuất khẩu sang Mỹ và khích thích dòng vốn giá rẻ của Mỹ đầu tư cho Bắc Kinh. Dù lợi đơn lợi kép, nhưng Trung Quốc cũng được các chuyên gia cảnh báo về dòng tiền nóng đang tạo ra bong bóng tài sản nguy hiểm.

Trả lời câu hỏi về tác động tiềm tàng đối với Trung Quốc của gói viện trợ do Biden đề xuất, ông Chen Yulu, Phó thống đốc PBOC, cho biết rằng ngân hàng trung ương phải cảnh giác vì mục tiêu "ngăn chặn và kiểm soát chặt chẽ các rủi ro tài chính bên ngoài".

Cảnh sát an ninh tuần tra trước Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc (PBOC) tại Bắc Kinh vào ngày 8 tháng 7 năm 2015. (Ảnh: Getty)
Cảnh sát an ninh tuần tra trước Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc (PBOC) tại Bắc Kinh vào ngày 8 tháng 7 năm 2015. (Ảnh: Getty)

Và ông tiếp tục phác thảo những gì ông nói là ba rủi ro chính mà nền kinh tế toàn cầu phải đối mặt.

Rủi ro thứ nhất ( rủi ro bên ngoài) là sự rời bỏ các nguyên tắc cơ bản của nền kinh tế thực trên thị trường tài chính quốc tế, với sự biến động ngày càng tăng. Nói cách khác khi thị trường tài chính và giá thị trường tài sản bị bơm phồng bất chấp sự kiệt quệ của nền kinh tế thực, đó là thời điểm bắt đầu của một cuộc khủng hoảng mới

Rủi ro thứ hai là, với thanh khoản toàn cầu lỏng lẻo, hướng dòng chảy vốn xuyên biên giới ngày càng biến động”, ông Chen nói tại một cuộc họp báo, đề cập đến “tiền nóng” đầu cơ - các khoản đầu tư ngắn hạn vào các sản phẩm tài chính có thể di chuyển ra khỏi đất nước nhanh chóng. Việc này sẽ tạo ra các vụ vỡ bong bóng tài sản nhanh hơn và trầm trọng hơn. 

Rủi ro thứ ba là, đại dịch đã có tác động chưa từng có đối với nền kinh tế, và rủi ro nợ nần của các quốc gia có thu nhập thấp sẽ tăng cao hơn nữa, có thể ảnh hưởng hơn nữa đến tiến độ phục hồi kinh tế toàn cầu”.

Trước những rủi ro này, ông Chen cho biết, trọng tâm chính sách của Trung Quốc “vẫn là tuân thủ nguyên tắc ưu tiên trong nước và tiếp tục thực hiện công việc của chúng tôi”, đồng thời nói thêm rằng Trung Quốc sẽ duy trì tính liên tục trong các chính sách kinh tế, cải thiện sự giám sát của hệ thống tài chính, và tăng cường phối hợp với các quốc gia khác thông qua các nền tảng như Nhóm 20.

PBOC đã bày tỏ lo ngại về việc dư thừa thanh khoản trên thế giới được tạo ra bởi các chính sách tài khóa và tiền tệ mở rộng của các nền kinh tế phát triển dẫn đến bong bóng tài sản và nguy cơ khủng hoảng tài chính tiếp theo nếu những bong bóng đó vỡ.

Một số nhà phân tích lo ngại rằng chính sách tiền tệ nới lỏng liên tục của Mỹ có thể gây ra nhiều biến động hơn đối với các dòng tiền chảy vào và ra khỏi Trung Quốc, do dòng tiền nóng đầu cơ đổ vào tài sản bằng đồng nhân dân tệ. Trung Quốc tiếp tục kiểm soát chặt chẽ các dòng vốn để duy trì tỷ giá hối đoái đồng nhân dân tệ ổn định, giúp hàng hóa xuất khẩu của họ có giá cạnh tranh.

Trong bối cảnh đó, Trung Quốc đang cố gắng hạn chế áp lực tăng giá của đồng nhân dân tệ do lo ngại tiền nóng và xuất khẩu.

“Trung Quốc vẫn là quốc gia duy nhất duy trì một khuôn khổ tiền tệ bình thường - tức là lãi suất của chúng tôi vẫn ở mức dương - vì vậy khoảng cách lãi suất giữa Trung Quốc và nước ngoài ngày càng mở rộng”, Li Yang, Chủ tịch Viện Tài chính & Phát triển Quốc gia. (NIFD), một tổ chức tư vấn liên kết với chính phủ, cho biết trong tuần này tại một cuộc hội thảo về thị trường trái phiếu của Trung Quốc ở Bắc Kinh. “Có hai kết quả: sức mạnh của tỷ giá hối đoái đồng nhân dân tệ và dòng vốn chảy vào. Áp lực dòng vốn vào là tương đối lớn. Do đó, các nguồn vốn chảy vào thị trường trái phiếu và chứng khoán sẽ thúc đẩy quá trình quốc tế hóa đồng nhân dân tệ, nhưng các dòng vốn quốc tế hơn nữa sẽ kiểm tra khả năng quản lý của chúng tôi”.

Ông Tommy Xie, trưởng bộ phận nghiên cứu Trung Quốc Đại lục tại Ngân hàng OCBC ở Singapore, cho rằng Trung Quốc có khả năng thu hút thêm dòng vốn đầu tư trong những tháng tới khi nước này tiếp tục mở cửa thị trường tài chính cho vốn nước ngoài.

“Một trong những lo ngại của ngân hàng trung ương là các công ty Trung Quốc sẽ bắt đầu rút tiền gửi bằng đô la Mỹ của họ để mua đồng NDT” (Tommy Xie, Ngân hàng OCBC).

Tuy nhiên, ông hy vọng các nhà hoạch định chính sách sẽ cảnh giác với áp lực tăng giá mạnh đối với đồng nhân dân tệ do các công ty Trung Quốc bán bớt lượng USD nắm giữ trong bối cảnh lo ngại về mức nợ Mỹ tăng mạnh.

Cho đến nay, Trung Quốc có thể giữ vững lập trường của mình”, ông Xie nói. “Một trong những lo ngại của ngân hàng trung ương là các công ty Trung Quốc sẽ bắt đầu rút bớt tiền gửi bằng USD của họ để mua đồng NDT. Kỳ vọng đối với tỷ giá hối đoái của đồng NDT là rất quan trọng… để họ không phải lo lắng về việc tiền gửi bằng USD đột ngột bị tháo dỡ.

Cũng tại cuộc họp báo về phương tiện truyền thông của ngân hàng trung ương gần đây, ông Sun Guofeng, người đứng đầu chính sách tiền tệ tại PBOC, đã cảnh báo trước sự biến động ngày càng tăng của đồng NDT trong tương lai.

Sun nói: “Chúng tôi nhận thấy rằng một vòng kích thích tài chính mới ở Mỹ đã sẵn sàng được đưa ra và thị trường tài chính toàn cầu đã phản ứng. Kỳ vọng lạm phát của Mỹ đã tăng lên, lợi tức kho bạc Mỹ tăng mạnh trở lại, đồng USD tăng giá so với các đồng tiền chính khác, và đồng NDT cũng giảm giá so với USD gần đây”.

Ông Sun cho biết rằng sự biến động của đồng nhân dân tệ là "bình thường".

NDT tăng giá 6,9% so với USD vào năm 2020 và 4% so với rổ tiền tệ có trọng số thương mại, Sun nói. Đồng NDT tăng đã làm dấy lên lo ngại trong giới hoạch định chính sách ở Bắc Kinh rằng dòng tiền đổ vào mạnh có thể tạo ra bong bóng tài sản.Đồng NDT tăng đã làm dấy lên lo ngại trong giới hoạch định chính sách ở Bắc Kinh rằng dòng tiền đổ vào mạnh có thể tạo ra bong bóng tài sản.

Mộc Trà



BÀI CHỌN LỌC

Phố Wall đổ tiền vào Trung Quốc khiến Bắc Kinh lo ngại vỡ bong bóng tài sản