Lại vỡ nợ lớn - Bắc Kinh thừa nhận rủi ro khó kiểm soát bong bóng giá bất động sản

Bình luận Lê Minh - Hữu Nguyên  • 15:03, 04/03/21

Giúp NTDVN sửa lỗi

Vụ vỡ nợ 530 triệu USD của nhà phát triển bất động sản Trung Quốc đánh dấu thử thách mới nhất với bong bóng bất động sản năm 2021, đánh dấu khởi đầu cho các vụ vỡ nợ, được dự báo là sẽ kỷ lục của năm 2021. 

China Fortune Land do Công ty bảo hiểm Ping An hậu thuẫn không trả được khoản trái phiếu trị giá 530 triệu USD.

Việc China Fortune Land Development không trả được trái phiếu cho các nhà đầu tư, trong đó có BlackRock và HSBC, diễn ra trong bối cảnh Bắc Kinh đang gia tăng áp lực buộc các nhà phát triển BĐS lớn nhất Trung Quốc phải giảm nợ. Nó diễn ra sau một loạt các vụ vỡ nợ của công ty vào cuối năm ngoái đã gây ra những làn sóng chấn động thông qua thị trường trái phiếu trong nước trị giá 15 tỷ USD của đất nước.

Trong một tuyên bố với sàn giao dịch chứng khoán Singapore vào thứ Sáu tuần trước, nhà phát triển khu công nghiệp này cho biết việc trả nợ, đến hạn vào Chủ nhật, sẽ bị trì hoãn. China Future cho biết họ "dự định tôn trọng các nghĩa vụ nợ của mình nhưng cần thời gian để giải quyết các vấn đề thanh khoản ngắn hạn".

Theo Financial Times, China Fortune Land do Ping An, công ty bảo hiểm lớn nhất Trung Quốc sở hữu 25% và có khoản nợ bằng đô la tổng cộng 4,6 tỷ USD, theo dữ liệu do Bloomberg tổng hợp. Vào đầu tháng 2, họ cho biết họ đã bỏ lỡ các khoản thanh toán hơn 5,5 tỷ RMB (khoảng 820 triệu USD) cho các khoản vay trong nước.

Trái phiếu trị giá 530 triệu USD của China Fortune Land, hiện được liệt kê là vỡ nợ trên Bloomberg, đã được giao dịch ở mức giá 52 xu so với đồng đô la Mỹ vào tuần trước trên thị trường trái phiếu có lợi suất cao bằng đồng đô la của châu Á, nơi các nhà phát triển bất động sản Trung Quốc nằm trong số những người đi vay lớn nhất .

Ông Guo Shuqing, Chủ tịch Ủy ban Điều tiết Bảo hiểm và Ngân hàng Trung Quốc, nói với các phóng viên trong một cuộc họp báo hôm thứ Ba (2/3/2021) rằng ông lo ngại về cái mà ông gọi là "bong bóng" giá bất động sản (BĐS)Trung Quốc, mà theo ông có thể đe dọa lĩnh vực tài chính của đất nước và phạm vi rộng hơn nền kinh tế (theo Tạp chí Phố Wall). 

Mối lo ngại của ông Guo vốn không có gì mới mẻ, nó chắc chắn không phải là mối lo mới xuất hiện hay mới được cảnh báo trên thị trường BĐS Trung Quốc. Bong bóng giá BĐS Trung Quốc đã được tích lũy hàng thập kỷ và được "gia cố" bởi hệ thống bơm tín dụng từ công cụ nợ địa phương, vốn rất phức tạp, chồng chéo và như "một hộp đen" theo cách nói của một quan chức thuộc Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc (PBoC). Và có vẻ như không chỉ vụ đổ vỡ 530 triệu USD bất động sản này, Trung Quốc đã chuẩn bị cho một năm 2021 vỡ nợ trái phiếu BĐS kỷ lục mới (theo Bưu điện Hoa Nam Buổi sáng). 

Bong bóng giá BĐS Trung Quốc lớn đến mức nào? 

Bong bóng giá BĐS thường được đo lường bằng một chỉ tiêu giá BĐS (bình quân)/thu nhập (bình quân). Bong bóng BĐS được xem là bắt đầu hình thành khi chỉ số giá BĐS trên thu nhập bình quân của người dân ít nhất trên 10 lần, tức là giá nhà bình quân gấp 10 lần thu nhập bình quân. 

Theo Numbeo, trang web tổng hợp dữ liệu lớn về giá tài sản và các chỉ số liên quan, chỉ số này của Trung Quốc hiện là 29.02 lần, tức là giá BĐS so với thu nhập bình quân của người dân Trung Quốc cao hơn 29 lần. Xét theo bong bóng giá BĐS, Trung Quốc đại lục đứng thứ 8 toàn cầu, Hồng Kông đứng thứ hai toàn cầu với chỉ số bong bóng là 45 lần. Chỉ số này của Mỹ là 3,99 lần, của Anh là 9,57, Nhật và Pháp giá BĐS đắt đỏ hơn, ở mức trên 13 lần thu nhập bình quân của người dân.  

Nếu so về giá thuê nhà/thu nhập bình quân tại các thành phố lớn, Trung Quốc có chỉ số này trong top 3 toàn cầu. 

Chỉ số giá BĐS/thu nhập của một số nền kinh tế lớn trên thế giới, so với thu nhập, người dân Trung Quốc đang phải chịu mức giá BĐS đắt đỏ nhất (nguồn Numbeo) 

Bong bóng BĐS khiến giới trẻ (nhóm có nhu cầu nhà ở thực) của Trung Quốc ngày càng mất hy vọng vào việc được sở hữu nhà ở và ổn định cuộc sống. Sự thất vọng của giới trẻ Trung Quốc bày tỏ trên các nền tảng công nghệ về sự thất vọng với giá nhà đất, sự tuyệt vọng với tương lai dường như hoàn toàn tương phải với sự tự hào của họ trong chủ nghĩa Đại Hán về thành tích tăng trưởng GDP, công nghệ, quân sự của Trung Quốc. 

Vậy đâu mới là nguyên nhân khiến cơ hội sở hữu nhà ở ngày càng trở nên xa vời đến mức tuyệt vọng với phần đa người trẻ Trung Quốc? 

'Đi mắc núi trở lại mắc sông'

Khi thị trường BĐS Trung Quốc phục vụ mục tiêu chính trị là tăng trưởng GDP địa phương và là mảnh đất màu mỡ để người có tiền đầu cơ, khi đó nhà ở là ước mơ xa xỉ của người có thu nhập thấp và trung bình. Không những thế, một phần lớn dòng tiền tiết kiệm của dân cư, tiền đóng thuế của dân cư cũng có nguy cơ bị mất trắng nếu bong bóng giá BĐS vỡ ra vì hàng đống lý do nợ xấu, giải cứu ông lớn, mất khả năng trả nợ của doanh nghiệp BĐS như trường hợp trong bài viết này... 

Một phần lớn dòng tiền tiết kiệm của dân cư, tiền đóng thuế của dân cư cũng có nguy cơ bị mất trắng nếu bong bóng giá BĐS vỡ ra vì hàng đống lý do nợ xấu, giải cứu ông lớn, mất khả năng trả nợ của doanh nghiệp BĐS. (Ảnh Trung Quốc / Getty Images)
Một phần lớn dòng tiền tiết kiệm của dân cư, tiền đóng thuế của dân cư cũng có nguy cơ bị mất trắng nếu bong bóng giá BĐS vỡ ra vì hàng đống lý do nợ xấu, giải cứu ông lớn, mất khả năng trả nợ của doanh nghiệp BĐS. (Ảnh Trung Quốc / Getty Images)

“Nhiều người mua nhà không phải để ở mà để đầu tư hoặc đầu cơ. Điều này rất nguy hiểm,” ông Guo nói. Ông cũng so sánh bong bóng tài sản với hiện tượng “tê giác xám”- một mối đe dọa hiển nhiên nhưng bị bỏ qua. 

Thực ra, rủi ro bong bóng giá BĐS và đe dọa bất cân đối tài chính của các ông lớn BĐS Trung Quốc không phải bị bỏ qua, mà chỉ là Trung Quốc khó có thể xử lý ổn thỏa. 

Nếu giá BĐS giảm xuống thì nợ xấu ngân hàng thương mại (NHTM) sẽ tăng vọt và rủi ro domino, rủi ro đổ vỡ cộng hưởng trong hệ thống tài chính của đại lục là hết sức khó lường. Thêm vào đó, các địa phương mặc sức phát triển các dự án BĐS bất chấp hiệu quả thực bởi các chính quyền địa phương phải đảm bảo thành tích tăng trưởng kinh tế. Chính sách tiền tệ giá rẻ ngập tràn đại lục đã bơm thêm bong bóng BĐS cho nền kinh tế này. Nhiều doanh nghiệp vừa và nhỏ khi có thể vay vốn quá dễ dàng, vay vốn ưu đãi từ hệ thống NHTM đã mang tiền đi đầu tư vào BĐS

Đây chính là nguyên nhân dẫn đến việc chính quyền địa phương tác động tới NHTM địa phương tăng cường bơm vốn cho doanh nghiệp BĐS địa phương thông qua vô số công cụ nợ địa phương (ví dụ TPDN địa phương, bảo lãnh của chính quyền địa phương cho doanh nghiệp BĐS, doanh nghiệp nhà nước lớn bảo lãnh vay vốn cho doanh nghiệp vừa và nhỏ để vay vốn thực hiện các dự án BĐS lớn nhỏ).... Rất nhiều tạp chí uy tín, chuyên gia tài chính quốc tế cảnh báo khối u bong bóng nợ địa phương đến hồi vỡ. Nếu BĐS bị siết lại, khối u này không thể không lập tức vỡ. 

Bất chấp các biện pháp siết chặt lại nợ địa phương, yêu cầu các ông lớn BĐS phải tái cấu trúc lại tình trạng báo cáo tài chính, chính quyền địa phương còn hỗ trợ doanh nghiệp BĐS tăng tài sản để tăng khả năng vay vốn (thay vì giảm nợ để tái cân đối) bằng cách chuyển tài sản địa phương sang cho doanh nghiệp. Đây là lý do, Trung Quốc dường như phải chấp nhận nhiều vụ vỡ nợ hơn từ khu vực BĐS, họ khó có thể thay đổi hiện trạng này. Bản thân nhận định của Chủ tịch Ủy ban Điều tiết Bảo hiểm và Ngân hàng Trung Quốc cũng phản ánh rõ nét vấn đề này. 

Ông Guo cảnh báo về khả năng lan tỏa từ những gì ông mô tả là bong bóng tài sản trên thị trường tài chính toàn cầu, mà ông nói thêm là không đồng bộ với các điều kiện kinh tế thế giới thực. Ông cho biết Bắc Kinh đang nghiên cứu các biện pháp quản lý dòng vốn theo cách có thể ngăn chặn bất kỳ sự hỗn loạn toàn cầu nào ảnh hưởng đến thị trường tài chính trong nước mà không làm nản lòng đầu tư nước ngoài.

Tuy nhiên, ông Guo lo ngại về khả năng giá nhà giảm mạnh ở nền kinh tế lớn thứ hai thế giới. Một sự sụt giảm mạnh có thể tàn phá những người mua nhà và từ đó đe dọa đến sự ổn định kinh tế và tài chính của các ngân hàng, những người sẽ không thể thu hồi các khoản thế chấp.

Sau khi ông Guo bày tỏ lo ngại của mình, các chỉ số chứng khoán ở cả Trung Quốc đại lục và Hồng Kông đã lao dốc tiêu cực.

Theo tính toán dựa trên dữ liệu của ngân hàng trung ương, khoảng 1/5 số tiền cho vay của các ngân hàng Trung Quốc bao gồm các khoản cho vay mua nhà. Và hầu hết tín dụng ngân hàng ở Trung Quốc - thậm chí ngoài thị trường nhà ở - được thế chấp bằng bất động sản, làm cho giá bất động sản ổn định trở thành nền tảng cho sự ổn định tài chính của quốc gia.

Ngay cả khi ở đỉnh điểm của sự bất ổn kinh tế do đại dịch gây ra vào đầu năm ngoái, các nhà lãnh đạo Trung Quốc đã tuyên bố sẽ không chuyển sang kích thích thị trường bất động sản để hỗ trợ nền kinh tế, vì lo ngại giá nhà sẽ tiếp tục tăng quá nóng. Thay vào đó, các nhà chức trách đã bổ sung các hạn chế đối với việc mua nhà và ban hành các biện pháp khác để ngăn chặn tình trạng băng giá.

Cuối cùng, ông Guo cho biết tại cuộc họp báo rằng các ngân hàng Trung Quốc đã xử lý 3,02 nghìn tỷ NDT, tương đương 470 tỷ USD, nợ xấu vào năm ngoái và tổng cộng 8,8 nghìn tỷ NDT từ năm 2017 đến năm 2020, gần tương đương với tổng số 12 năm trước cộng lại.

Lê Minh - Hữu Nguyên 

 



BÀI CHỌN LỌC

Lại vỡ nợ lớn - Bắc Kinh thừa nhận rủi ro khó kiểm soát bong bóng giá bất động sản