Giới tinh hoa Mỹ giàu có kỷ lục nhờ đại dịch và hỗn loạn - Bao nhiêu và Tại sao?

Bình luận Thủy Tiên  • 18:00, 12/07/21

Giúp NTDVN sửa lỗi

Đại dịch, khủng hoảng luôn là cơ hội cho người giàu giàu hơn và người nghèo nghèo hơn. Nhưng giàu hơn bao nhiêu? Hãy xem top 1% người giàu ở Mỹ giàu hơn bao nhiêu và cách mà họ có thể tích lũy thêm khối tài sản khủng ấy trong hỗn loạn?

Có vẻ như năm 2020 là một trường hợp điển hình về Hiệu ứng Cantillon — hiệu trứng mô tả tình trạng tiền càng in ra nhiều (vay nợ càng nhiều) thì tạo ra của cải nhiều hơn cho nhóm tiếp cận tiền sớm hơn (ngân hàng, chính phủ, sau đó đến nhà đầu tư tài chính, đầu cơ...), trong khi tạo ra ít của cải hơn cho các nhóm dân cư tiếp cận muộn hơn với tiền như người lao động, doanh nghiệp sản xuất, hộ gia đình...

Do vậy, đại dịch càng lớn, càng lan rộng, càng khiến người dân sợ hãi, Fed in tiền càng nhiều, vay nợ càng nhiều thì vòng xoáy của hiệu ứng Cantilon càng mạnh.

Tháng 4/ 2020, Peter R. Orszag, Giám đốc điều hành Cố vấn Tài chính tại Lazard, đã đưa ra dự đoán trong một bài báo của Bloomberg rằng “Đại dịch Covid-19 có thể sẽ để lại cho chúng ta một nền kinh tế trong đó các tập đoàn kinh tế, định chế tài chính lớn sẽ bành trướng to hơn, chiếm tỷ trọng cao hơn về cả việc làm và doanh thu”, Orszag, người trước đây từng là Giám đốc Văn phòng Quản lý và Ngân sách của Tổng thống Obama viết.

Gần 15 tháng sau, dữ liệu kinh tế của Cục Dự trữ Liên bang cho thấy Orszag đã đúng. Kẻ mạnh đã trở nên mạnh hơn — và giàu có hơn nhiều.

Một năm tuyệt vời cho những người giàu - đặc biệt là nhóm 1%

Dữ liệu mới được công bố từ Fed cho thấy 1% người có thu nhập cao nhất hiện nắm giữ 32,1% tổng tài sản ở Hoa Kỳ. Đó là tỷ lệ phần trăm tài sản cao nhất mà nhóm 1% người giàu nhất nắm giữ kể từ khi Fed bắt đầu công bố bộ dữ liệu vào năm 1989 (xem bên dưới).

Con số này tăng gần 20% so với giai đoạn sau cuộc Khủng hoảng Tài chính 2007-2008 và gần 35% so với năm 1990.

Số tài sản của 1% người giàu nhất Mỹ đang nắm giữ so với tổng tài sản của nền kinh tế Mỹ đang ở mức kỷ lục, tăng đồng điệu với tốc độ mở rộng bảng cân đối tài sản của Fed (Nguồn: Ngân hàng dự trữ liên bang Mỹ)

Dữ liệu này không có gì đáng ngạc nhiên. Một năm trước, khi các doanh nghiệp nhỏ bị tàn phá bởi các đợt đóng cửa, các chuyên gia như Jim Cramer đã chỉ ra rằng chúng ta đang chứng kiến ​​“một trong những vụ chuyển giao tài sản vĩ đại nhất trong lịch sử”. Trong khi các doanh nghiệp nhỏ sa sút “như ruồi”, người dẫn chương trình “Mad Money” nhận xét, Mỹ đang chứng kiến ​​“cuộc suy thoái đầu tiên khi các doanh nghiệp lớn… trải qua hầu như không bị tổn hại, nếu không muốn nói là cơ hội vàng”.

Tuy nhiên, không chỉ những người siêu giàu mới trở nên giàu hơn. Như Tạp chí Phố Wall đã đưa tin gần đây , dữ liệu cho thấy hầu hết người Mỹ trở nên giàu hơn vào năm 2020, đặc biệt là các hộ gia đình giàu.

Tờ Journal đưa tin : “Các hộ gia đình Mỹ đã tăng thêm 13,5 nghìn tỷ USD tài sản vào năm ngoái, theo Cục Dự trữ Liên bang, mức tăng kỷ lục lớn nhất trong vòng 3 thập kỷ trở lại đây”. “Nhiều người Mỹ thuộc mọi sắc tộc đã trả hết nợ thẻ tín dụng, tiết kiệm nhiều hơn và tái cấp vốn thành các khoản thế chấp rẻ hơn. Điều đó đã thách thức các quy ước của những đợt suy thoái kinh tế trước đây. Ví dụ, vào năm 2008, các hộ gia đình ở Mỹ đã mất 8 nghìn tỷ USD ”.

Tuy nhiên, sự gia tăng của cải này không được phân tán đồng đều. Dữ liệu cho thấy, các hộ gia đình giàu nhất - nhóm 20% những người giàu nhất – có gần 10 nghìn tỷ USD trong tổng số 13,5 USD tài sản mới được tạo ra vào năm 2020.

Để ngăn chặn sự sụp đổ kinh tế một khi các khu vực khổng lồ của nền kinh tế bị đóng cửa bởi các cuộc phong tỏa của chính phủ, Mỹ đã vay, chi và cho vay hàng nghìn tỷ USD.

Các phóng viên Orla McCaffrey và Shane Shifflett của WSJ viết: “[Những hành động này] đã góp phần tạo nên sự bùng nổ bất ngờ của thị trường chứng khoán. “Lãi suất chạm đáy thu hút nhiều nhà đầu tư vào cổ phiếu hơn; những người lao động bị mắc kẹt ở nhà đã thử giao dịch và những gã khổng lồ công nghệ thậm chí còn có thêm chỗ đứng trong thời gian ngừng phong tỏa”.

Kết quả thế nào? Phố Wall (tức thị trường chứng khoán) trở thành nơi tạo ra của cải mới lớn nhất cho hộ gia đình, chiếm gần một nửa tổng số của cải mới. Mặc dù sự thật là chính phủ liên bang đã giảm khoảng 850 tỷ đô-la các séc kích thích dành cho các gia đình có thu nhập thấp và trung lưu, những người Mỹ giàu có cho đến nay vẫn là những người hưởng lợi lớn nhất từ ​​đợt chi tiêu hào phóng này.

“Những người Mỹ kiếm được nhiều tiền nhất trong năm 2020 là những người có nhiều tài sản hơn”, Journal lưu ý. “Nhà cửa, cổ phiếu và tài khoản hưu trí — những thứ mà những người giàu hơn có nhiều khả năng sở hữu — đã tăng vọt giá trị và những thúc đẩy đó có khả năng tồn tại lâu dài”.

Một trường hợp điển hình về Hiệu ứng Cantillon

Đối với những người lo ngại về bất bình đẳng và công bằng cơ bản, kịch bản được mô tả ở trên là đáng báo động, thậm chí có thể gây phẫn nộ. Nhưng, lại một lần nữa, không nên ngạc nhiên.

Hơn 1/4 thiên niên kỷ trước, Richard Cantillon đã gợi ý rằng việc in tiền mới không ảnh hưởng đến tất cả mọi người theo cách giống nhau. Nhà kinh tế người Pháp gốc Ailen đã vạch ra cách thức tăng giá tác động đến các lĩnh vực kinh tế khác nhau theo những cách khác nhau tùy thuộc vào thời điểm tiền đến được mỗi khu vực.

Trong một bài báo năm 2018 về Hiệu ứng Cantillon, nhà kinh tế học Jessica Schultz giải thích rằng những người xếp hàng đầu tiên (ấy là nói như vậy) được hưởng lợi nhiều nhất từ ​​việc chuyển dịch tiền đột ngột. Có lẽ ám chỉ của nhà kinh tế học là các ngân hàng thương mại lớn, các quỹ, định chế tài chính lớn nơi nhận được khoản vay kếch xù 0% của Fed?

“Khu vực đầu tiên nhận được tiền mới được tạo ra hưởng lợi nhuận cao hơn như lương tăng trong khi chi phí chung vẫn còn thấp”, ông Schultz, một nghiên cứu sinh tiền Tiến sĩ tại Cục Nghiên cứu Kinh tế Quốc gia viết. “Mặt khác, những ngành cuối cùng mà giá cả tăng lên (nơi có nhiều va chạm kinh tế hơn) phải đối mặt với chi phí cao hơn trong khi vẫn sản xuất với giá thấp hơn”.

Trong thế kỷ 21, điều này xảy ra với tốc độ thật đáng kinh ngạc. Ông Schulz đưa ra một ví dụ giả định về cách khu vực tài chính phản ứng với việc bơm tiền mặt khổng lồ.

“Giả sử Fed quyết định giảm lãi suất (bằng cách mở rộng cung tiền trong nền kinh tế). Ngay sau khi Fed đưa ra thông báo, các nhà đầu tư dự đoán về thu nhập mới từ việc tăng đầu tư. Trên thực tế, một khi thậm chí một số người hiểu được ý định của Fed, các nhà đầu tư kỳ vọng giá sẽ tăng, cho dù họ dựa vào thuật toán hay tin đồn để biết thông tin của họ. Các nhà đầu tư đổ xô đến thị trường tài chính, với hy vọng đạt được điều đó trước tiên; nếu họ có thể mua cổ phiếu trong khi giá vẫn ở mức thấp, họ có thể thu được lợi nhuận kếch xù khi giá tăng.

Tuy nhiên, nhu cầu tăng đột biến đối với cổ phiếu trên thị trường tài chính làm tăng giá tài sản và điều này xảy ra nhanh chóng. Trong vòng vài phút - thậm chí vài giây - sự gia tăng dự kiến ​​của mức giá đã được tính vào thị trường tài chính. Nơi đầu tiên cảm nhận được 'lạm phát' là trên thị trường tài chính.

Điều này có nghĩa là những người được đầu tư nhiều nhất vào thị trường là những người đầu tiên được hưởng lợi từ lạm phát ”.

Đây chính xác là những gì đã xảy ra vào năm 2020. Những người giàu có nhất có thể ngấu nghiến cổ phiếu (và các tài sản khác), trông chờ giá cao hơn sau đó (dưới dạng lạm phát). Tuy nhiên, đó không chỉ là đầu cơ tài chính.

Biểu Đồ, Kinh Doanh, Các Khóa Học, Ngoại Hối, Phân Tích
Những người giàu có nhất có thể ngấu nghiến cổ phiếu (và các tài sản khác), trông chờ giá cao hơn sau đó (dưới dạng lạm phát). (Ảnh minh họa: Pixabay)

Sân chơi không dành cho doanh nghiệp vừa và nhỏ hay kinh doanh hộ gia đình

Nhiều tập đoàn đã ở vị trí quyền lực mạnh mẽ trong cuộc suy thoái kinh tế do các đối thủ cạnh tranh của họ bị gạt ra ngoài bởi những hạn chế của đại dịch. Ví dụ: do nhiều nhà bán lẻ nhỏ trên khắp đất nước đã bị yêu cầu đóng cửa hàng vì họ bị coi là “không thiết yếu”, Target đã lập kỷ lục bán hàng khi thị phần (và giá cổ phiếu) của họ tăng lên. Tháng 4/2020, cổ phiếu Target được giao dịch ở mức khoảng 92,50 USD; tính đến sáng thứ Tư (30/6), cổ phiếu của họ được giao dịch ở mức khoảng 242 USD.

Với cơ hội tái cấp vốn cho các ngôi nhà nhờ khoản tiền rẻ của Fed, đầu tư vào các tập đoàn đang chơi thiên về một lĩnh vực và làm việc tại nhà, không khó để hiểu tại sao những người Mỹ giàu có hơn lại làm tốt — và tại sao nhiều người trong số họ vui vẻ “ở nhà, giữ an toàn ”.

Đối với những người Mỹ có ít tài sản và ít của cải, đó là một câu chuyện rất khác. Bên cạnh một séc kích thích ít ỏi và có lẽ một số trợ cấp thất nghiệp nếu họ bị mất việc làm, những người Mỹ này nhận thấy rất ít từ việc in tiền chưa từng có ngoài giá cả cao hơn - vốn đang tăng dần.

Đối với những người Mỹ này - và có rất nhiều người trong số họ - đại dịch không phải là một viễn cảnh, mà là một trở ngại nữa trong hành trình hướng tới giấc mơ Mỹ của họ.

“Những người bỏ lỡ việc tạo ra của cải trong thời kỳ đại dịch sẽ ít được trang bị hơn để vượt qua những căng thẳng lớn tiếp theo về tài chính của họ”, Journal lưu ý. “Vào năm 2020, hơn ⅓ số người trưởng thành cho biết họ có thể không trang trải được khoản chi phí đột ngột 400 USD bằng tiền mặt, theo Fed”.

Ưu tiên kết nối

Những người theo chủ nghĩa dân túy kinh tế thường kêu gọi chính phủ lớn phân phối lại của cải từ người giàu sang người nghèo thậm chí là tạo sân chơi, đặc biệt là trong thời kỳ khủng hoảng kinh tế. Thực ra, đó luôn là tuyên bố của các chính trị gia, Nhưng nếu chính trị gia đó theo đuổi việc tạo ra chính phủ lớn (nợ nhiều hơn, can thiệp nhiều hơn vào thị trường, đánh thuế cao hơn...) thì chính phủ đó đang nói dối. Thực tế chứng minh là như vậy.

Chính phủ nào tuyên bố phân phối lại tài sản từ người giàu sang cho người nghèo nhưng lại theo đuổi việc tạo ra chính phủ lớn (nợ nhiều hơn, can thiệp nhiều hơn vào thị trường, đánh thuế cao hơn...) thì chính phủ đó đang nói dối. Thực tế chứng minh là như vậy.

Chính phủ lớn đã chứng minh một xu hướng làm ngược lại rất rõ ràng và phổ biến: thưởng cho những người có ảnh hưởng và quyền lực bằng của cải của dân thường. Đây rõ ràng là những gì đã xảy ra vào năm 2020.

Tác giả Carol Roth chỉ ra trong cuốn sách mới của mình, Cuộc chiến tại các doanh nghiệp nhỏ: “Khi chính phủ liên bang can thiệp với sự 'hỗ trợ' của mình thông qua Đạo luật Viện trợ, Cứu trợ và An ninh Kinh tế (CARES) về virus Corona, rõ ràng họ đã ủng hộ những đại gia, giàu có và có mối quan hệ”.

Roth, một cựu chủ ngân hàng đầu tư cho biết: Trong khi các chủ doanh nghiệp nhỏ phải “vơ vét” vì nguồn tài trợ hạn chế của Chương trình Bảo vệ Phiếu lương, các nhà lập pháp ở DC lại dành sự ủng hộ cho “những người bạn của chính phủ”. Những “người bạn” này bao gồm Trung tâm Kennedy - nơi đã thành lập dàn nhạc và nhân viên của mình sau khi nhận được 25 triệu USD mà không có “ràng buộc” nào kèm theo quỹ - cũng như các trường đại học với các khoản tài trợ nhiều tỷ USD (một số trong số đó được cho là sẽ trả lại tiền).

Sau một trong những đợt mở rộng chính phủ lớn nhất trong lịch sử, những người Mỹ khá giả nhất - những người có ảnh hưởng, giàu có và quyền lực nhất - có nhiều tài sản hơn bao giờ hết, bất chấp suy thoái toàn cầu. Trong khi đó, những người nghèo nhất và dễ bị tổn thương nhất phải chịu nhiều thiệt hại nhất.

Một số người tự nhiên sẽ đổ lỗi cho chủ nghĩa tư bản vì làm trầm trọng thêm sự bất bình đẳng. Và khi làm như vậy, họ sẽ bỏ lỡ tất cả những điều trớ trêu.
Không phải thị trường tự do đã cho phép “người giàu trở nên giàu hơn và người nghèo trở nên nghèo hơn” trong một cuộc khủng hoảng kinh tế do nhà nước tạo ra. Đó là đặc quyền của chính phủ.

Bài viết có tham khảo bài viết của tác giả Jonathan Miltimore. Ông là Biên tập viên quản lý của FEE.org. Các bài viết/ phóng sự của ông đã trở thành chủ đề của các bài báo trên tạp chí TIME, The Wall Street Journal, CNN, Forbes, Fox News và Star Tribune.

Tên tác giả có trên: Newsweek, The Washington Times, MSN.com, The Washington Examiner, The Daily Caller, The Federalist, the Epoch Times.

Thủy Tiên

Theo Fee



BÀI CHỌN LỌC

Giới tinh hoa Mỹ giàu có kỷ lục nhờ đại dịch và hỗn loạn - Bao nhiêu và Tại sao?