Đại dịch nợ: Tổng nợ doanh nghiệp Mỹ lên tới 11 nghìn tỷ USD

Giúp NTDVN sửa lỗi

Trước đại dịch, các công ty Mỹ đã vay nợ rất nhiều với lãi suất thấp. Khi đại dịch Covid-19 gây ra suy thoái kinh tế, họ không thể trả nợ. Thậm chí họ còn vay nhiều hơn và số tiền có thể hoàn trả cũng ngày một ít đi. Nợ đã đã trở thành đại dịch trên mọi ngõ ngách của nền kinh tế, tổng nợ doanh nghiệp phi tài chính của Mỹ chiếm hơn 50% GDP của nền kinh tế này. 

Sau một thời gian ngắn tăng đột biến, lãi suất nợ doanh nghiệp đã giảm mạnh xuống mức thấp kỷ lục, kéo theo một đợt tăng giá trái phiếu mới. Theo Dealogic, các doanh nghiệp (khu vực phi tài chính) đã phát hành 1,7 nghìn tỷ USD trái phiếu vào năm ngoái, cao hơn gần 600 tỷ USD so với mức cao kỷ lục trước đó. Theo Cục Dự trữ Liên bang, đến cuối tháng 3 năm nay, tổng số nợ của họ ở mức 11,2 nghìn tỷ USD, bằng một nửa quy mô nền kinh tế Hoa Kỳ.

Dòng tiền miễn phí đó đã mang lại lợi ích cho tất cả các loại hình kinh doanh. Nó đã giúp các nhà khai thác du lịch, hãng hàng không và rạp chiếu phim vượt qua đại dịch bằng cách thay thế một số khoản doanh thu bị mất bằng tiền mặt thu được từ việc bán trái phiếu. Nó cho phép các doanh nghiệp phát triển tích trữ tiền mặt và tiết kiệm tiền bằng cách tái cấp vốn cho các khoản nợ cũ. Và nó cho phép các công ty đang gặp khó khăn trước đại dịch giảm bớt nguy cơ phá sản bằng cách phát hành các khoản nợ dài hạn mới.

Ông Dan Schlanger, giám đốc tài chính của Crown Castle International Corp., chủ sở hữu của một tòa tháp di động đã phát hành trái phiếu với lãi suất thấp dần cho các dự án cấp vốn và trả hết nợ, cho biết: “Thật ngạc nhiên khi chi phí nợ đã giảm xuống nhiều như vậy”, "Chúng tôi đã tận hưởng khoảng thời gian này".

Các công ty đang nợ nần chồng chất dường như đang chống chọi với cuộc suy thoái tốt hơn nhiều so với lo ngại của nhiều người. Nhưng sau tất cả, nhiều giám đốc tài chính và nhà đầu tư thừa nhận rằng các doanh nghiệp của họ vẫn không tránh khỏi thiệt hại vì tình trạng suy thoái sẽ làm tăng chi phí đi vay trong thời gian dài và gây thiệt hại nghiêm trọng hơn cho tài chính của các hộ gia đình.

Trong một báo cáo hồi tháng 5 vừa qua, Cục Dự trữ Liên bang lưu ý rằng các nhà đầu tư hiếm khi được bù đắp cho rủi ro nắm giữ trái phiếu doanh nghiệp, ngay cả khi định giá cổ phiếu phù hợp với mức trung bình trong lịch sử. Báo cáo kết luận rằng "các lỗ hổng phát sinh từ nợ kinh doanh vẫn còn cao".

Theo số liệu của nhà cung cấp dữ liệu tài chính FactSet, những người đi vay nhiều nhất trong thời kỳ đại dịch là những người thiệt hại nặng nề nhất. Carnival Corp., nhà điều hành du lịch lớn nhất thế giới, có tổng số nợ khoảng 33 tỷ USD vào ngày 28 tháng 2, gần gấp ba lần so với gần cuối năm 2019. Tổng số nợ của Boeing Co. đã tăng gấp đôi trong thời gian đại dịch, lên 64 tỷ USD, trong khi Delta Air Lines Inc. đã tăng gấp đôi lên khoảng 35 tỷ USD.

Với việc các chuyến du lịch trên khắp thế giới bị hủy bỏ, việc huy động tiền vào đầu năm ngoái không hề dễ dàng đối với Carnival. Giám đốc tài chính David Bernstein cho biết ông đã dành hai tuần vào tháng 3 năm 2020 để cố gắng kết hợp bán trái phiếu, chỉ cho các nhà đầu tư nợ vì công ty cũng không có kế hoạch phát hành thêm cổ phiếu.

Anh ấy đã mất thêm 10 ngày làm việc gần như suốt ngày đêm để đưa ra một thỏa thuận bao gồm cả việc chào bán cổ phiếu. Vào đầu tháng 4 năm ngoái, Carnival đã phát hành 4 tỷ USD trái phiếu có bảo đảm với lãi suất 11,5% - một mức thường liên quan đến các doanh nghiệp có xếp hạng tín nhiệm thấp nhất - cùng với 500 triệu USD cổ phiếu và khoảng 2 tỷ USD trái phiếu chuyển đổi.

“Bằng cách nào đó tôi đã huy động được 6,5 tỷ USD,” ông Bernstein nói. "Tôi đã rất ngạc nhiên".

Tuy nhiên, kể từ đó, khi nhu cầu của nhà đầu tư về nợ doanh nghiệp tăng trở lại, việc vay tiền đã trở nên dễ dàng hơn. Carnival đã bán trái phiếu hoặc nhận các khoản vay từ các nhà đầu tư thêm 5 lần nữa trong 10 tháng tiếp theo, cuối cùng đã phát hành 3,5 tỷ USD trái phiếu không có bảo đảm vào tháng 2 với tỷ lệ 5,75%. Vào tháng 4, ông Bernstein cho biết Carnival đã huy động đủ tiền để tồn tại cho đến khi công ty hoạt động trở lại.

Bùng nổ nợ doanh nghiệp 

Việc phát hành trái phiếu doanh nghiệp của Hoa Kỳ đã tăng lên mức kỷ lục trong thời kỳ đại dịch, được hỗ trợ bởi chi phí đi vay thấp, chương trình nới lỏng định lượng mua tài sản của Fed, đẩy tổng nợ công ty lên mức tương đương một nửa quy mô nền kinh tế.

Lãi suất đối với nợ doanh nghiệp đã giảm theo và bắt đầu từ những năm 1980, thường căn cứ theo lãi suất ngắn hạn do Fed và lợi tức trái phiếu chính phủ Mỹ đặt ra.

Một số yếu tố giúp giải thích cho sự suy giảm này. Lạm phát thấp là một yếu tố. Ngoài ra, tăng trưởng kinh tế có xu hướng thấp hơn trong nhiều thập kỷ, hạn chế mức độ Fed tăng lãi suất mà không đẩy nền kinh tế vào suy thoái.

Trong cuộc khủng hoảng tài chính 2008-09, Fed đã lần đầu tiên cắt giảm lãi suất cơ bản xuống gần 0 và bắt đầu mua một lượng lớn trái phiếu Kho bạc Mỹ và chứng khoán được bảo đảm bằng thế chấp trong nỗ lực thúc đẩy nền kinh tế.

Các nhà đầu tư tìm kiếm lợi suất cao sau đó đã tìm đến các tài sản rủi ro hơn, mở ra kỷ nguyên bán nợ siêu lớn.

Đại dịch đã đẩy các xu hướng thịnh hành này đến mức cực đoan. Fed một lần nữa cắt giảm lãi suất quỹ liên bang xuống 0 và tiếp tục mua trái phiếu Kho bạc. Nó cũng tạo ra một nền tảng mới bằng cách mua trái phiếu doanh nghiệp, giúp củng cố niềm tin của các nhà đầu tư.

Sau khi lập kỷ lục vào năm ngoái, xu hướng phát hành trái phiếu doanh nghiệp vẫn tiếp tục duy trì mạnh mẽ trong năm nay, và các trái phiếu đầu cơ, rủi ro cao hơn hiện đang trên đà lập kỷ lục mới.

Đối với nhiều công ty không bị khủng hoảng do đại dịch, thị trường trái phiếu bùng nổ đã tạo cơ hội để họ cắt giảm chi phí lãi vay.

Vào đầu năm 2020, trái phiếu doanh nghiệp xếp hạng tốt, được khuyến nghị nên đầu tư, trung bình mang lại lợi suất 2,84%, một dấu hiệu sơ bộ về lãi suất mà các công ty có xếp hạng tín nhiệm vững chắc sẽ phải trả cho trái phiếu mới. Vào thời điểm cao điểm của đại dịch, nó đã tăng lên khoảng 4,6%, nhưng vào cuối năm ngoái, nó đã giảm xuống mức thấp nhất mọi thời đại là 1,74%. Các công ty vội vã cố gắng khóa chi phí đi vay thấp đó.

AT&T Inc., công ty có số nợ chưa thanh toán vào ngày 31 tháng 3 nhiều hơn bất kỳ doanh nghiệp phi tài chính nào khác, là một trong những công ty như vậy. Trong những tháng gần đây, họ đã công bố các thỏa thuận cắt giảm tài sản truyền thông và truyền hình trả tiền với hy vọng sẽ giúp giảm nợ ròng hơn 50 tỷ USD.

AT&T Inc. đã tận dụng sự bùng nổ trái phiếu hồi năm ngoái để giảm chi phí lãi vay và đẩy các khoản nợ đến hạn thanh toán. Gần đây, công ty này đã phát hành 11 tỷ USD trái phiếu có kỳ hạn từ 7,5 năm đến 40,5 năm để hoàn vốn cho các trái phiếu đáo hạn trong 5 năm tới. Vào tháng 4, công ty cho biết họ đã giảm 150 triệu USD chi phí lãi vay trong quý đầu tiên so với cùng kỳ năm trước.

Vào tháng 6 năm 2020, Crown Castle, nhà điều hành tháp di động, đã phát hành 2,5 tỷ USD trái phiếu mới với thời gian đáo hạn là 30 năm, giúp công ty có thể thanh toán các trái phiếu đến hạn trong năm nay và năm sau. Và năm nay, công ty này đã phát hành thêm trái phiếu với lãi suất thấp nhất từ ​​trước đến nay.

Ông Schlanger, Giám đốc tài chính, cho biết công ty có thể sử dụng tiền tiết kiệm lãi suất để tăng tỷ suất lợi nhuận hoặc có thể chuyển chúng cho khách hàng, bao gồm các nhà mạng không dây lớn của Mỹ. “Bất cứ lúc nào chúng tôi cũng có thể tận dụng một thị trường như thế này để kiếm nhiều tiền hơn hoặc giảm chi phí cho khách hàng của mình, chúng tôi rất vui khi làm như vậy”, ông nói.

Nhưng bao nhiêu phần trăm trong khoản nợ đó là dành cho doanh nghiệp 'xác sống'? 

Có nhiều quan điểm khác nhau về cách định nghĩa công ty xác sống. Một định nghĩa phổ biến là một công ty có dòng tiền không đủ để trang trải chi phí lãi vay, khi đó họ tăng nợ để trả nợ gốc cũ chứ không phải để đầu tư dài hạn. Vay để trả nợ gốc là vòng xoáy tài chính nguy hiểm nhất và tồi tệ nhất, nó có thể sớm trở thành ác mộng nếu kéo dài. Với trường hợp của các doanh nghiệp xác sống, đó là 3 năm liên tiếp thu nhập trước thuế và lãi không đủ trả nợ lãi vay. Nợ không ngừng gia tăng nợ để tồn tại.

Đương nhiên, khi tiền tệ không còn dựa vào bản vị vàng mà dựa vào định giá của ngân hàng trung ương hay của chính quyền và tăng trưởng kinh tế dựa trên vay nợ thì sự mất giá của tiền tệ và mức độ tăng giá của vàng chính là thước đo chuẩn nhất cho lạm phát. (Ảnh: ALEXANDER NEMENOV / AFP qua Getty Images)
Vay để trả nợ gốc là vòng xoáy tài chính nguy hiểm nhất và tồi tệ nhất, nó có thể sớm trở thành ác mộng nếu kéo dài. (Ảnh: ALEXANDER NEMENOV / AFP qua Getty Images)

Trong bối cảnh dòng tiền dư thừa như hiện nay, công cụ nợ quá nhiều và khó kiểm soát, các rủi ro đạo đức trong ngành quá lớn, việc mở rộng vay nợ để trả nợ cũ của các doanh nghiệp zombie chính là nguồn gốc bùng nổ nợ xấu của tương lai. Quan trọng hơn, các doanh nghiệp xác sống sẽ phải cấu kết với tổ chức tín dụng để che đậy vấn đề tài chính của họ; như thế bảng cân đối tài chính của cả hai phía sẽ được làm đẹp. Việc này sẽ khiến doanh nghiệp zombie chiếm hữu nguồn lực tài chính đáng ra nên dành cho doanh nghiệp tốt.  Bởi vậy, sự tồn tại của doanh nghiệp xác sống và sự lớn mạnh khó kiểm soát của lực lượng này là bóng ma hiện hữu ám ảnh nền tài chính toàn cầu 2021. 

Vào cuối năm ngoái, các nhà đầu tư đã quan tâm đến trái phiếu doanh nghiệp đến mức họ sẵn sàng cho các công ty có xếp hạng tín dụng 3 C - mức xếp hạng gần như thấp nhất, giống như cổ phiếu rác- vay số tiền lớn. Theo LCD, một đơn vị của S&P Global Market Intelligence, trong năm nay, việc phát hành trái phiếu triple-C đang cao hơn 35% so với kỷ lục trước đó.

Community Health Systems Inc., một trong những nhà điều hành bệnh viện lớn nhất Hoa Kỳ, đã phải vật lộn với những thách thức trong việc điều hành và gánh chịu những hậu quả của thương vụ mua bán sáp nhập có vấn đề. Vào cuối năm ngoái, công ty đã sẵn sàng đốt hơn 600 triệu USD tiền mặt vào năm 2021 để khắc phục hậu quả, theo Moody’s Investors Service.

Không nản lòng, các nhà đầu tư đã chớp lấy một loạt các dịch vụ trái phiếu bảo đảm từ chuỗi bệnh viện kể từ tháng 12, cho phép nó vừa giảm chi phí lãi vay vừa kéo dài thời gian đáo hạn nợ.

Giám đốc tài chính Kevin Hammons cho biết điều kiện thị trường tổng thể là sự trợ giúp lớn đối với công ty, cho họ “một cách tiếp cận tích cực hơn để thực hiện mọi việc nhanh hơn”. Ông cũng cho rằng việc chào bán thành công là do thu nhập được cải thiện trong nửa cuối năm ngoái và tiến hành thực hiện các chiến lược mới, liên quan đến việc bán các bệnh viện hoạt động kém hiệu quả.

Tháng trước, Moody’s đã nâng cấp xếp hạng tín dụng của Community Health lên chỉ trên mức tương đương với xếp hạng 3-C, với lý do tác động của các giao dịch tái cấp vốn gần đây và cải thiện hiệu suất hoạt động.

Không phải ai cũng nghĩ rằng điều này sẽ tốt cho nền kinh tế về lâu về dài khi các công ty đang gặp khó khăn có được một khoản nợ tái cấp vốn dễ dàng như vậy trong thời gian dài. Ông Torsten Slok, cựu nhà kinh tế trưởng của Deutsche Bank Securities, hiện là nhà kinh tế trưởng của công ty quản lý tài sản Apollo Global Management, cho biết rằng một hệ quả của việc lãi suất thấp liên tục là nó “giữ cho các công ty kém hiệu quả tồn tại, điều này cuối cùng làm giảm tốc độ tăng trưởng dài hạn của nền kinh tế”.

Ngọc Minh

Theo Wall Street Journal



BÀI CHỌN LỌC

Đại dịch nợ: Tổng nợ doanh nghiệp Mỹ lên tới 11 nghìn tỷ USD