Cuộc chiến thương mại với Trung Quốc thực sự khiến Úc thiệt hại bao nhiêu?

Bình luận DB - Trần Đức • 14:42, 07/11/20

Giúp NTDVN sửa lỗi

Chính phủ Morrison đã cáo buộc Trung Quốc làm tăng rủi ro thương mại và vi phạm các cam kết công khai, khi một loạt các lĩnh vực xuất khẩu của Úc chịu sự gián đoạn mới ngay sau thứ Sáu (ngày 6/11). Phân tích mới cho thấy thiệt hại của Úc có thể có giá trị lên tới 19 tỷ USD/năm.

Theo phân tích mới, các hành động thương mại ngày càng gia tăng của Trung Quốc đối với Úc đã làm gián đoạn hoạt động xuất khẩu của Úc trị giá lên tới 19 tỷ USD/năm, khiến các nhà phê bình gây áp lực lên chính phủ ông Morrison, nhằm tìm cách thiết lập lại mối quan hệ với Bắc Kinh để ngăn chặn những thiệt hại kinh tế nặng hơn nữa.

Ngoài tác động của các lĩnh vực như lúa mạch, thịt bò, sợi bông, than và rượu vang, xuất khẩu dịch vụ trị giá 28 tỷ USD có thể gặp rủi ro nếu Bắc Kinh cảnh báo công dân nước này về việc du lịch đến Úc, ngăn cản sự phục hồi của Canberra sau đại dịch Covid-19, trong lĩnh vực du lịch và giáo dục quốc tế.

Cuộc chiến thương mại sâu rộng và nặng nề - Úc thiệt hại hàng chục tỷ USD

Thời báo Hoàn cầu thuộc nhà nước Trung Quốc điều hành đã đăng một bài báo vào cuối ngày thứ Tư (ngày 4/11) nói rằng Úc lo lắng về việc mất quyền tiếp cận thị trường Trung Quốc, sau khi Bắc Kinh “tạm dừng nhập khẩu 7 loại hàng hóa của Úc khỏi thị trường này”.

Mặc dù rất khó để định lượng chi phí của cuộc chiến thương mại này, nhưng nghiên cứu của Trung tâm Perth USAsia tại Đại học Tây Úc cho thấy tổng giá trị xuất khẩu sang Trung Quốc từ 7 ngành bị ảnh hưởng bởi các lệnh trừng phạt đã công bố và không công bố là 47,7 tỷ USD vào năm ngoái.

Con số đó bao gồm 19,3 tỷ USD xuất khẩu hàng hóa; 12,1 tỷ USD dịch vụ giáo dục và 16,3 tỷ USD dịch vụ du lịch. Tuy nhiên, tác động của các cảnh báo trong hai lĩnh vực sau đã "im hơi lặng tiếng" vì dịch Covid-19 khiến Úc phải đóng cửa các cửa khẩu quốc tế.

Cảng nước sâu Dương Sơn. Ước tính khoảng 19,3 tỷ USD hàng hóa xuất khẩu đã bị ảnh hưởng kể từ khi Trung Quốc bắt đầu áp dụng một loạt lệnh trừng phạt thương mại đối với Úc khi quan hệ ngoại giao trở nên xấu đi. Ảnh: MARK RALSTON / AFP / Getty Images
Cảng nước sâu Dương Sơn. Ước tính khoảng 19,3 tỷ USD hàng hóa xuất khẩu đã bị ảnh hưởng kể từ khi Trung Quốc bắt đầu áp dụng một loạt lệnh trừng phạt thương mại đối với Úc khi quan hệ ngoại giao trở nên xấu đi. Ảnh: MARK RALSTON / AFP / Getty Images

Ngoài ra, các nhà xuất khẩu tôm hùm cũng đang cố gắng làm rõ những bế tắc mà họ đã trải qua kể từ cuối tuần trước.

Các chuyên gia cảnh báo rằng một số ngành công nghiệp - như than và thịt bò - bị gián đoạn và dự kiến ​​sẽ làm giảm khối lượng thương mại.

Các lò mổ bò ở Úc bị cấm nhập khẩu vào Trung Quốc, đang tìm cách lật lại thế cờ để khôi phục hoạt động buôn bán. Một số sản phẩm, bao gồm lúa mạch hiện đang chịu mức thuế cấm 80%, cuối cùng có thể bị bán cho các thị trường khác nhau với giá thấp hơn.

Một số nhà phân tích tại Úc cho rằng chính phủ Trung Quốc đang tham gia vào "chiến tranh tâm lý" bằng cách “gắn cờ” các lệnh trừng phạt tiềm ẩn, được xác định một cách mơ hồ, nhằm gây hoang mang cho các nhà xuất khẩu của Úc.

Vài giờ trước khi Bộ trưởng Birmingham đưa ra tuyên bố mạnh mẽ, Thủ tướng Scott Morrison nói với các phóng viên: “Trung Quốc đã phủ nhận đó là những gì họ đang làm và tôi chỉ có thể coi đó là giá trị của sự tôn trọng đối tác chiến lược toàn diện mà chúng tôi có với Trung Quốc”.

Bắc Kinh dùng chiến thuật 'ngoại giao vùng xám’ - Nông dân Úc lo sợ mối đe dọa lớn hơn

Tiến sĩ Jeffrey Wilson, một chuyên gia thương mại, giám đốc nghiên cứu của Trung tâm Perth USAsia tại Đại học Tây Úc, cho biết ông tin rằng các chiến thuật của Trung Quốc là một trường hợp ngoại giao “vùng xám”.

“Đó không phải là một cuộc chiến thương mại, đó là chiến tranh tâm lý”, ông nói.

Wilson cho biết sự không chắc chắn được “thiết kế chủ yếu để gây ra nỗi sợ hãi cho một số lượng lớn các công ty Úc, rằng các chuyến hàng của họ đến Trung Quốc có thể không được thông quan”. Trung Quốc là đối tác thương mại số một của Úc, chiếm 33% tổng kim ngạch xuất khẩu của Úc.

Liên đoàn Nông dân Quốc gia Úc cho biết nông dân “tiếp tục lo ngại về mối đe dọa rất rõ ràng đối với việc buôn bán các sản phẩm nông nghiệp sang Trung Quốc bao gồm lúa mạch, thịt bò, rượu và gần đây nhất là sợi bông”. Trung Quốc chiếm 28% xuất khẩu nông sản hàng năm của Úc.

Giám đốc điều hành NFF, Tony Mahar, cho biết điều quan trọng là “mối quan hệ Úc-Trung tiếp tục phát triển theo hướng tích cực, dựa trên lợi ích và sự tôn trọng lẫn nhau”. Ông kêu gọi chính phủ, thông qua các bộ trưởng phù hợp, tiếp tục liên hệ với những người đồng cấp Trung Quốc của họ để tìm kiếm tiếng nói chung.

Bộ trưởng Thương mại, Simon Birmingham, đã tái khẳng định vào tối thứ Ba (ngày 3/11) rằng Úc tiếp tục “mở cửa để tham gia vào các cuộc đối thoại giữa các bộ trưởng một cách tôn trọng” với Trung Quốc.

Ông cho biết Úc tin tưởng vào “mối quan hệ đối tác mà mỗi quốc gia tôn trọng chủ quyền của bên kia và khuyến khích sự hợp tác bất cứ khi nào có thể”.

Đứng lên vì các giá trị của mình và không khuất phục trước áp lực kinh tế

Những bình luận của ông tiếp nối những tuyên bố trước đây của Thủ tướng Morrison rằng Úc sẽ đứng lên vì các giá trị của mình và không khuất phục trước áp lực kinh tế.

Bất chấp thái độ "bắt nạt" của Trung Quốc, Thủ tướng Morrison tuyên bố rằng Úc sẽ đứng lên vì các giá trị của mình và không khuất phục trước áp lực kinh tế (Ảnh của Ng Han Guan-Pool / Getty Images)
Bất chấp thái độ "bắt nạt" của Trung Quốc, Thủ tướng Morrison tuyên bố rằng Úc sẽ đứng lên vì các giá trị của mình và không khuất phục trước áp lực kinh tế (Ảnh của Ng Han Guan-Pool / Getty Images)

Đầu năm nay, việc Úc lên tiếng thúc đẩy một cuộc điều tra quốc tế về nguồn gốc và cách xử lý dịch viêm phổi Vũ Hán đã khiến Bắc Kinh tức giận. Chính quyền của ông Tập chỉ trích rằng đây là một động thái chính trị nhắm vào Trung Quốc.

Ông Wilson cho biết những nỗ lực của Úc nhằm mở ra đối thoại song phương với Trung Quốc về các biện pháp thương mại đã thất bại. Ông Birmingham đã “liên tục bị từ chối” trong nỗ lực mở đường dây liên lạc với người đồng cấp Trung Quốc kể từ tháng Năm.

Nhưng Wilson cho rằng giải pháp được một số nhà bình luận ủng hộ - rằng Úc nên "làm dịu" mối quan hệ với Trung Quốc theo một cách nào đó - là không thực tế về mặt chính trị, bởi vì có nhiều căng thẳng trong quan hệ đối tác "mà đơn giản là không thể xóa bỏ".

“Và đối với các vấn đề lớn như can thiệp đối ngoại, vi phạm nhân quyền ở Tân Cương, và quân sự hóa Biển Đông, Úc cũng không nên thỏa hiệp chính sách đối ngoại của mình để đổi lấy lợi ích thương mại ngắn hạn”.

Chính phủ Úc nên 'biết lượng sức hơn'?

Phát ngôn viên thương mại của người lao động, Madeleine King, kêu gọi chính phủ “tìm kiếm lời khuyên từ các công ty khai thác và nông nghiệp Úc và các giám đốc điều hành có quan hệ kinh doanh sâu sắc với Trung Quốc”.

Bà nói: “Họ nên tổ chức một diễn đàn để lắng nghe các nhà lãnh đạo công ty hiện quan tâm sâu sắc đến mối quan hệ này. Điều này sẽ cung cấp cho chính phủ những lời khuyên thiết thực đồng thời cho mọi người thấy rằng chúng tôi coi trọng mối quan hệ thương mại của mình với Trung Quốc”.

King cũng kêu gọi chính phủ "biết lượng sức hơn", trong cách truyền thông về Trung Quốc và "dừng các hoạt động theo kiểu McCarthyist" của những người ủng hộ như thượng nghị sĩ Tasmania Eric Abez - người đã yêu cầu ba người Úc gốc Hoa xuất hiện trước công chúng nhằm lên án về "chế độ độc tài của Đảng Cộng sản Trung Quốc".

Thượng nghị sĩ tự do Eric Abetz tại cuộc điều tra của Thượng viện, đã yêu cầu ba nhân chứng người Úc gốc Hoa tại cuộc điều tra lên án ‘chế độ độc tài của Đảng Cộng sản Trung Quốc (Ảnh của Graham Denholm / Getty Images)
Thượng nghị sĩ tự do Eric Abetz tại cuộc điều tra của Thượng viện, đã yêu cầu ba nhân chứng người Úc gốc Hoa tại cuộc điều tra lên án ‘chế độ độc tài của Đảng Cộng sản Trung Quốc (Ảnh của Graham Denholm / Getty Images)

“Với mọi cơ hội, thủ tướng và các bộ trưởng cấp cao nên nhấn mạnh rằng người dân Úc và Trung Quốc sẽ là những kẻ thua cuộc do giảm khối lượng thương mại giữa hai nước chúng ta”, King nói.

Tương lai xuất khẩu than

Chính phủ Úc vẫn đang cố gắng làm rõ tác động từ các hành động mới nhất của Bắc Kinh nhằm ngăn cản việc mua than và bông của Úc.

Công ty BHP của Úc hồi đầu tháng đã tiết lộ rằng một số khách hàng Trung Quốc gần đây đã hoãn mua than đá.

Các nhà chức trách Trung Quốc cho biết họ đã liên hệ với người mua hàng tiện ích và công nghiệp vào đầu tháng 8/2020 và ra lệnh ngừng nhập khẩu từ Úc ngay lập tức.

Jo Clarke, phóng viên của cơ quan báo cáo giá hàng hóa và năng lượng toàn cầu, Argus, cho biết: “Chúng tôi hiểu điều đó - nói thẳng ra rằng bạn cần phải ngừng nhập khẩu than của Úc ngay bây giờ. Những con tàu chở than của Úc đang xếp hàng để đi đến các cảng của Trung Quốc, và đột nhiên bị kéo ra khỏi hàng đợi và được chuyển hướng đến các điểm đến khác”.

Các xe tải chở than tại mỏ than Mt Arthur của BHP Billiton's tại Muswellbrook, Úc (Ảnh của Ian Waldie / Getty Images)
Các xe tải chở than tại mỏ than Mt Arthur của BHP Billiton's tại Muswellbrook, Úc (Ảnh của Ian Waldie / Getty Images)

Clarke cho biết việc Trung Quốc vận hành một hệ thống hạn ngạch vô hình trung gây hạn chế nhập khẩu than quốc tế trong khoảng 270 triệu đến 290 triệu tấn mỗi năm - một hệ thống đã được áp dụng kể từ khi giá than sụt giảm vào năm 2016 vốn đã đe dọa khả năng kinh doanh của các mỏ than nội địa ở Trung Quốc.

Điều đó có nghĩa là đôi khi có sự đe dọa đối với việc nhập khẩu than sang Trung Quốc vào cuối năm nay, nếu hạn ngạch đã được đáp ứng.

Clarke cho biết Úc đã xuất khẩu gần 75 triệu tấn than các loại sang Trung Quốc từ tháng 1 đến tháng 9 năm nay, tăng 14% so với cùng kỳ năm ngoái, theo số liệu do Argus tổng hợp.

“Tại một số thời điểm, Bắc Kinh đã nói rằng “không dùng than của Úc nữa”, nhưng đó có thể là bởi vì Úc đã lấp đầy phần hạn ngạch thương mại của mình”, cô nói.

“Mối quan tâm thực sự, khi tôi xem xét thị trường, là điều gì sẽ xảy ra vào năm tới, liệu Bắc Kinh có định thay đổi do căng thẳng ngoại giao với Canberra hay không, hay liệu hạn ngạch thương mại sẽ khởi động lại như bình thường. Chúng ta chưa biết điều đó", cô Clark cho biết.

Tiến sĩ Wilson cho rằng bằng cách gieo rắc nỗi sợ hãi mơ hồ đó, những nhà bình luận sẽ được “cung cấp thêm sức mạnh” nhằm thúc ép chính phủ Úc làm dịu lập trường của mình đối với Trung Quốc, trong nỗ lực “sửa chữa” mối quan hệ hai bên.

DB - Trần Đức



BÀI CHỌN LỌC

Cuộc chiến thương mại với Trung Quốc thực sự khiến Úc thiệt hại bao nhiêu?