Cú đấm đúp của Trung Quốc!

Giúp NTDVN sửa lỗi

Trung Quốc thực sự đang sử dụng thành công sức mạnh kinh tế của mình để mở rộng sự hiện diện và ảnh hưởng, đồng thời tăng cường sức mạnh quân sự và mở rộng vị trí quân sự tiềm năng. Nhưng liệu họ sẽ tiếp tục đi từ sức mạnh này sang sức mạnh khác? Trên thực tế, nước này cũng đang phải đối mặt với một số thách thức nghiêm trọng...

Trong quyền anh có một thứ được gọi là cú đấm đúp hay 2 cú đấm liên tiếp.

Bạn có thể đi chệch hướng hoặc né tránh “một” nhưng nếu bạn quên cú thứ “hai”, bạn có thể bị úp mặt xuống tấm thảm.

Đối với chế độ cộng sản Trung Quốc cũng vậy. Hầu hết sự chú ý của các chính trị gia Mỹ là làm thế nào để đối đầu với Quân đội Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLA) và việc xây dựng nhanh chóng các tàu, máy bay và các khả năng gây ra mối đe dọa nghiêm trọng - ngay cả đối với người Mỹ.

Giải quyết được điều đó và bạn đã tránh được đòn và có thể thở dễ dàng. Hoặc đó là suy nghĩ của các chính trị gia Hoa Kỳ.

Nhưng trên thực tế, sức mạnh kinh tế của Trung Quốc là thứ “hai” trong cú đấm đúp - và đó là cách mà Bắc Kinh dự định thi đấu.

Người Trung Quốc thậm chí còn có một học thuyết cho điều này: "sự hợp nhất dân sự-quân sự". Nó có nghĩa là các hoạt động dân sự như hoạt động thương mại và kinh tế (cú đấm thứ hai) gắn liền với các hoạt động quân sự (cú đấm thứ nhất) như những yếu tố củng cố lẫn nhau của sức mạnh quốc gia.

Sức mạnh kinh tế của Trung Quốc ngang bằng với sức mạnh chính trị - nhưng nó cũng nuôi sống sức mạnh quân sự của Trung Quốc.

Làm thế nào để được như vậy? Trung Quốc kiếm tiền để tài trợ cho việc xây dựng nền quốc phòng Trung Quốc — và Đảng Cộng sản Trung Quốc ( ĐCSTQ ) không bị buộc phải lựa chọn giữa “súng và bơ”. Thật vậy, nó có thể có cả hai.

Cái gọi là Sáng kiến ​​Vành đai và Con đường (BRI) đóng một vai trò nổi bật trong nỗ lực của ĐCSTQ nhằm giành quyền thống trị về kinh tế, chính trị (và quân sự). Đặc điểm chính của BRI là Trung Quốc tài trợ cho các dự án cơ sở hạ tầng và thương mại trên khắp Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương - và cả ở Châu Mỹ Latinh, Châu Phi, Trung Á và Châu Âu.

BRI có cả góc độ tài chính và chiến lược. Nếu các dự án có thể tạo ra tài chính và đưa lao động nhàn rỗi của Trung Quốc vào làm việc thì đó là điều tốt. Nhưng nếu Trung Quốc có thể tiếp cận, ảnh hưởng chính trị và tạo ra sự phụ thuộc vào các quốc gia BRI - thì điều đó là vô giá và kết quả tài chính không quan trọng lắm.

Vì vậy, nhiều dự án BRI - chẳng hạn như cảng và sân bay - có khía cạnh “sử dụng kép”. Chúng hoạt động tốt cho mục đích thương mại cũng như cho mục đích quân sự. Hãy nhìn vào nơi mà ĐCSTQ đã phát triển đường vào cảng và sân bay trên toàn cầu - sự hữu ích của “mở rộng sức mạnh” quân sự là điều hiển nhiên. Các quan chức và sĩ quan quân đội Trung Quốc thường xuyên nói về điều đó, tức là họ hoàn toàn không che dấu ý định này.

Một ví dụ điển hình về việc chế độ Trung Quốc sử dụng thành công lời hứa đầu tư BRI để đạt được lợi thế chiến lược đã được thấy ở quần đảo Solomon và Kiribati. Vào năm 2019, nhờ những lời hứa không rõ ràng từ Bắc Kinh này mà cả 2 quốc gia đều không công nhận Đài Loan. Giờ đây, có tin đồn về việc Trung Quốc tân trang một sân bay cũ của Mỹ ở Kiribati và tin đồn về các cơ sở quân sự ở Solomons. Điều đó đáng giá hơn bất kỳ điều gì đối với Bắc Kinh - và đã gây chú ý ở Washington và Canberra.

BRI của Trung Quốc thường bị chỉ trích là mang tính săn mồi - hay còn được gọi là “ngoại giao bẫy nợ”. Và trên thực tế, các giao dịch thường không rõ ràng, dàn sếp có lợi cho Trung Quốc, được định giá quá cao so với mức bình thường, và đầy rẫy hành vi hối lộ các quan chức và chính trị gia địa phương.

Cảng Sihanoukville ở Campuchia, một phần của Sáng kiến ​​Vành đai và Con đường của chế độ Trung Quốc. Dự án kết nối châu Phi, châu Á và châu Âu của họ thông qua việc xây dựng mạng lưới đường sắt và đường bộ đã vấp phải nhiều chỉ trích. (Tang Chhin Sothy / AFP / Getty Images)
Cảng Sihanoukville ở Campuchia, một phần của Sáng kiến ​​Vành đai và Con đường của chế độ Trung Quốc. Dự án kết nối châu Phi, châu Á và châu Âu của họ thông qua việc xây dựng mạng lưới đường sắt và đường bộ đã vấp phải nhiều chỉ trích. (Tang Chhin Sothy / AFP / Getty Images)

Nhưng hãy đến gần hơn và người dân địa phương sẽ thường nói với bạn: "Chúng ta còn có thể làm gì nữa?" Tổng thống của một quốc gia Trung Thái Bình Dương vài năm trước đã nghe được bình luận: "Chúng tôi không làm điều này vì chúng tôi được quyền lựa chọn, mà là do tính cấp thiết của công trình".

Và Trung Quốc cần thời gian để đặt nền móng. Kể từ rất lâu trước khi có BRI, hoạt động thương mại của Trung Quốc thực sự có mặt ở khắp mọi nơi đến tận cùng xa xôi của khu vực Ấn Độ - Thái Bình Dương - thậm chí xuống tận các cửa hàng ở góc phố. Ví dụ, 80% doanh nghiệp bán lẻ ở Tonga do những người Trung Quốc mới đến gần đây điều hành.

Sự phát triển từ kinh tế đến chính trị đến chiến lược tạo ra sự phụ thuộc và ảnh hưởng, và cũng không ít bất bình. Nhưng đến lúc đó thì đã quá muộn, cú đấm thứ hai đã tới.

Có một tác động tổng hợp, đồng thời các quốc gia hàng xóm cũng chứng kiến những gì đang xảy ra và nhận thức của họ được định hình. Ảnh hưởng kinh tế của Trung Quốc không chỉ củng cố nền quốc phòng mà còn giúp củng cố nhận thức rằng Trung Quốc là một quốc gia hùng mạnh đang trên đà phát triển — quốc gia được định đoạt để thống trị (trong khi Mỹ suy tàn). Điều này thúc đẩy một số quốc gia khác muốn xích lại gần hơn — hoặc để gắn mình với người chiến thắng trong tương lai — hoặc để tự bảo vệ mình. Trong khi đó, các đối thủ tỏ ra lo lắng và thậm chí còn bị đe dọa.

Nhận thức hay Ảo tưởng?

Ở Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương và các nơi khác, nhiều quốc gia đang quan tâm đến thị trường và tiền của Trung Quốc. Ngay cả những quốc gia cảnh giác với Trung Quốc cũng đã tự thuyết phục mình — hoặc ít nhất là các doanh nghiệp và tầng lớp chính trị của họ — rằng sự thịnh vượng của họ phụ thuộc vào nhu cầu của Trung Quốc và/ hoặc thu hút tiền của Trung Quốc thông qua đầu tư, viện trợ, du lịch, v.v.

Đây là một chút ảo tưởng. Người ta chỉ cần nhìn lại 30 năm trước khi mà thị trường Trung Quốc không có vai trò gì, khi đó thế giới vẫn thịnh vượng.

Trung Quốc thực sự đang sử dụng thành công sức mạnh kinh tế của mình để mở rộng sự hiện diện và ảnh hưởng, đồng thời tăng cường sức mạnh quân sự và mở rộng vị trí quân sự tiềm năng. Nhưng liệu nó sẽ tiếp tục đi từ sức mạnh này sang sức mạnh khác? Trên thực tế, nó cũng phải đối mặt với một số thách thức nghiêm trọng.

Một trong những vấn đề lớn nhất là tiền tệ của Trung Quốc, NDT hoặc RMB, không được tự do chuyển đổi. Trong khi đó, Trung Quốc phải có tiền tệ có thể chuyển đổi để phục vụ cho bất cứ điều gì họ muốn làm ở nước ngoài hoặc mua từ nước ngoài, ví dụ, để thanh toán cho các dự án xây dựng ở nước ngoài hoặc mua các công ty (một số công ty có công nghệ quốc phòng hoặc lưỡng dụng), hoặc để mua các tài sản như cảng và sân bay, và mua ảnh hưởng chính trị để giành quyền kiểm soát lãnh thổ.

ĐCSTQ cần tiền tệ có thể chuyển đổi để thúc đẩy sự mở rộng của mình. Và không ai chấp nhận đồng NDT của Trung Quốc. Nhưng đừng lo lắng, phần lớn hoạt động ở nước ngoài của Bắc Kinh được tài trợ bởi các tổ chức tài chính và công ty Mỹ, phương Tây và Nhật Bản đổ một lượng tiền khổng lồ (vài trăm tỷ USD) tiền tệ chuyển đổi vào Trung Quốc mỗi năm.

Điều này cho phép ĐCSTQ không chỉ mở rộng phạm vi hoạt động mà còn giải quyết nhiều vấn đề nội bộ và trông thành công hơn thực tế. Như một phần thưởng, các nhà đầu tư nước ngoài cũng gây áp lực lên chính phủ nước sở tại để không làm “khó chịu” Trung Quốc.

Nhưng bạn có thể thấy lỗ hổng lớn đối với Bắc Kinh: Do lợi thế quân sự của Hoa Kỳ đối với Trung Quốc đang giảm dần, đồng USD (và mối đe dọa cắt đứt với Bắc Kinh) là "đòn đáp trả" chính cuối cùng của Washington để chống lại chế độ này.

Một người đàn ông lớn tuổi đi ngang qua tấm áp phích quảng cáo đồng nhân dân tệ (RMB) (nhân dân tệ của Trung Quốc) ở Hồng Kông vào ngày 18 tháng 8 năm 2011. (Laurent Fievet / AFP / Getty Images)
Một người đàn ông lớn tuổi đi ngang qua tấm áp phích quảng cáo đồng nhân dân tệ (RMB) (nhân dân tệ của Trung Quốc) ở Hồng Kông vào ngày 18 tháng 8 năm 2011. (Laurent Fievet / AFP / Getty Images)

Bắc Kinh muốn loại bỏ lợi thế này của Mỹ và đang thử một số cách để làm như vậy, bao gồm tiền tệ kỹ thuật số, thỏa thuận hoán đổi, và "tung tin" rằng đồng NDT đã "hạ gục" đồng USD. Tất cả đều nhằm mục đích giới thiệu đồng NDT như một loại tiền tệ đáng mơ ước và làm suy yếu niềm tin vào đồng USD.

Phản ứng của Washington đối với COVID — chi tiêu số tiền khủng khiếp làm giảm giá trị của đồng tiền Mỹ — đang giúp Bắc Kinh hạ bệ đồng USD một cách tuyệt vời.

Nhìn về phía trước

Liệu cú đấm đúp của Bắc Kinh có hiệu quả? Liệu nó có ngày càng thống trị các ngành công nghiệp và thị trường trên toàn thế giới, đồng thời mở rộng phạm vi chính trị và quân sự của mình trong quá trình này không?

Có khả năng. Tuy nhiên, ĐCSTQ có những điểm yếu trong nước trái ngược với tuyên truyền của nó về sự tăng trưởng và mở rộng kinh tế không thể lay chuyển được. Bắc Kinh phải đối mặt với các vấn đề về nợ xấu, lạm phát, mất niềm tin (trong và ngoài nước) vào nền kinh tế và hệ thống tài chính, thiếu ngoại hối, và tất cả đều trở nên trầm trọng hơn bởi các lệnh trừng phạt tiềm tàng. Và cũng có một thực tế là “thị trường” của Trung Quốc phải tuân theo các mệnh lệnh thất thường của ĐCSTQ. 

Ngoài ra, hãy xem xét rằng những người thành công nhất trong hệ thống Trung Quốc - bao gồm cả những người đứng đầu ĐCSTQ - đã cố gắng đưa tài sản của họ ra khỏi Trung Quốc trong nhiều thập kỷ và đưa nó vào nơi nào đó an toàn - như Mỹ, Canada, Úc, và Vương quốc Anh. Điều đó cho thấy rằng những người được hưởng lợi nhiều nhất từ ​​hệ thống này lại nghi ngờ lớn nhất về độ tin cậy của nó, nếu không muốn nói là nghi ngờ chính sự tồn tại của nó trong tương lai gần.

Chỉ cần gỡ bỏ các biện pháp kiểm soát xuất khẩu đối với đồng NDT trong một vài tuần và bạn sẽ thấy nó tràn ra khỏi Trung Quốc đến “nơi trú ẩn an toàn”.

Ngoài ra còn có câu chuyện về việc người nước ngoài thoái Trung về kinh tế, đặc biệt là để giảm thiểu sự phụ thuộc vào chuỗi cung ứng.

Nhưng hiện tại, có vẻ như các lợi ích thương mại và tài chính của phương Tây và Nhật Bản - và các chính trị gia mà họ tài trợ - vẫn chưa quan tâm lắm đến việc rút lui khỏi thị trường Trung Quốc.

Và các tuyên bố của các nhóm như Hội đồng Kinh doanh Hoa Kỳ-Trung Quốc, Keidanren của Nhật Bản, và các công ty lớn như Boeing và Nike đã chứng minh điều này. Thay vào đó, họ “đồng lòng” với Trung Quốc, trong khi nhắm mắt làm ngơ trước sự quản lý tài chính không rõ ràng của ĐCSTQ, trước việc thực thi quy định giống như mafia và những hành động tàn bạo với nhân quyền.

Như đã lưu ý, điểm cộng cho họ, người Trung Quốc sẵn sàng “ra ngoài đó” và thực hiện công việc thương mại chăm chỉ theo cách mà thương nhân Mỹ ngày xưa từng làm - ngày nay các doanh nghiệp Mỹ (và hầu hết mọi người) dường như không quan tâm đến những nơi cuộc sống không dễ dàng và lợi nhuận không được đảm bảo hoặc đủ lớn.

Để thay đổi quỹ đạo hiện tại, Mỹ và các nước đồng minh cần phải tính đến các giải pháp thay thế thực sự cho các dịch vụ kinh tế của Trung Quốc, đồng thời gia tăng các quy định về đầu tư vào hoặc nhận đầu tư từ Trung Quốc. Và các cổ đông (và luật sư của họ) nên bắt đầu hỏi các giám đốc điều hành của công ty tại sao họ lại đầu tư vào một thị trường gian lận nhằm mục đích tiêu diệt sự cạnh tranh nước ngoài? Và họ cần đẩy nhanh quá trình này.

Có một biểu hiện phổ biến ở Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương và hơn thế nữa: “Mỹ cung cấp an ninh, Trung Quốc cung cấp hoạt động kinh doanh của chúng tôi. Chúng tôi không muốn lựa chọn”.

Tại một thời điểm nào đó, nếu ĐCSTQ tiếp tục thành công với cú đấm đúp, Hoa Kỳ sẽ bó tay. Sau đó, Trung Quốc sẽ đưa ra các quyết định về an ninh và kinh doanh cho tất cả mọi người - và sẽ không ai có quyền phủ quyết!

Ông Grant Newsham là một sĩ quan Thủy quân lục chiến Hoa Kỳ đã nghỉ hưu, đồng thời là một cựu quan chức ngoại giao và điều hành kinh doanh Hoa Kỳ, người đã sống và làm việc nhiều năm tại khu vực Châu Á/ Thái Bình Dương. Ông từng là trưởng ban tình báo dự bị của Lực lượng Thủy quân Lục chiến Thái Bình Dương, và là tùy viên Thủy quân lục chiến Hoa Kỳ, Đại sứ quán Hoa Kỳ tại Tokyo trong hai lần. Ông cũng là thành viên cấp cao của Trung tâm Chính sách An ninh Mỹ.

Quan điểm được trình bày trong bài viết này là ý kiến của tác giả và không nhất thiết phản ánh quan điểm của NTDVN.

Lê Minh

Theo The Epoch Times



BÀI CHỌN LỌC

Cú đấm đúp của Trung Quốc!