Chuyên gia: Chiến lược thuế quan của Trump thật sự ‘lợi hại’ thế nào với ngành sản xuất Hoa Kỳ

Bình luận Trần Đức • 17:30, 31/10/20

Giúp NTDVN sửa lỗi

Tăng trưởng kinh tế dài hạn của một quốc gia được thúc đẩy bởi việc sở hữu các ngành có tốc độ tăng trưởng cao. Thuế quan đã giúp Hoa Kỳ bắt đầu xoay chuyển tình trạng thâm nhập ngày càng tăng của nhập khẩu trong lĩnh vực sản xuất, Tổng thống Trump đang đi rất đúng hướng...

Năm ngoái, lần đầu tiên sau sáu năm, Mỹ đã nâng tỷ trọng nhu cầu nội địa đối với hàng hóa sản xuất của Mỹ.

Chỉ số hồi hương sản xuất - CPA Reshoring Index - cho thấy một số điểm tích cực với 59 điểm cơ bản (bp) cho năm 2019. Đó là con số tích cực thứ tư kể từ khi dữ liệu này bắt đầu vào năm 2002. 

Quan trọng không kém, các dữ liệu trong hai quý đầu năm nay cho thấy chỉ số này đã khác 120 điểm cơ bản so với các nhà nhập khẩu vào cuối quý II/2020, bất chấp sự gián đoạn do đại dịch gây ra. Thị trường nội địa đối với hàng hóa sản xuất, trị giá 7 nghìn tỷ USD vào năm ngoái, là thị trường quan trọng nhất đối với các nhà sản xuất Hoa Kỳ.

Chiến lược thuế quan lợi hại của chính quyền Trump

Thuế quan là một phần trong chiến lược của chính phủ nhằm tiếp tục thu hút lại các chuỗi cung ứng công nghiệp và mang lại thu nhập cần thiết để giảm bất bình đẳng, đem đến sự đổi mới cũng như sự thịnh vượng cho Hoa Kỳ trong tương lai.

Thuế quan là một phần quan trọng trong việc thúc đẩy thành công của các nhà sản xuất Hoa Kỳ. Bắt đầu từ tháng 1 năm 2018, chính quyền Trump đã đánh thuế đối với một loạt lĩnh vực công nghiệp, sau đó là thuế quan đối với hơn một nửa hàng hóa nhập khẩu của Mỹ từ Trung Quốc. Mức thuế dao động từ 10% đến 25% đối với hầu hết các mặt hàng nhập khẩu bị ảnh hưởng. 

Tỷ suất lợi nhuận đó đã tạo cho các nhà sản xuất trong nước một lớp đệm bảo vệ trước hàng nhập khẩu nước ngoài được trợ cấp giá rẻ. Thuế quan của Trung Quốc tương đối nhỏ so với quy mô nền kinh tế Hoa Kỳ nhưng tập trung vào hàng hóa lâu bền. 

Chỉ số hồi hương sản xuất (CPA) cho thấy tác động di chuyển sản xuất về nước lớn nhất xảy ra đối với hàng hóa lâu bền, ngay cả khi hoạt động di chuyển sản xuất ròng tiếp tục diễn ra ở hàng hóa không có giá trị miễn thuế.

Chính phủ hỗ trợ ngành sản xuất, thay vì hy sinh nó trước cám dỗ của hàng tiêu dùng Trung Quốc giá rẻ

Những hành động này đã tạo ra một động lực tâm lý cho các nhà sản xuất rằng, từ bây giờ chính phủ Hoa Kỳ sẽ hỗ trợ ngành sản xuất trong nước thay vì hy sinh nó trước cám dỗ của hàng tiêu dùng Trung Quốc giá rẻ.

Tổng thống Donald Trump ký lệnh hành pháp để cố gắng mang lại việc làm cho người lao động Mỹ và cải tiến chương trình công nhân thị thực H-1B trong chuyến thăm đến trụ sở của nhà sản xuất công cụ Snap-On vào ngày 18 tháng 4 năm 2017 ở Kenosha, Wisconsin. (Ảnh của Scott Olson / Getty Images)
Tổng thống Donald Trump ký lệnh hành pháp để cố gắng mang lại việc làm cho người lao động Mỹ và cải tiến chương trình công nhân thị thực H-1B trong chuyến thăm đến trụ sở của nhà sản xuất công cụ Snap-On vào ngày 18 tháng 4 năm 2017 ở Kenosha, Wisconsin. (Ảnh của Scott Olson / Getty Images)

Điều này rất quan trọng vì doanh nghiệp muốn thực hiện các giao dịch lâu dài với các nhà cung cấp. Triển vọng của việc tiếp tục áp thuế quan đã tạo cho các doanh nghiệp Mỹ động lực mạnh mẽ để tìm kiếm các nhà cung cấp của Mỹ.

Có lẽ chỉ báo tốt nhất về tác động của thuế quan là Chỉ số đo đạc cho phân ngành Máy tính và Điện tử quan trọng, nơi Trung Quốc là nguồn nhập khẩu lớn nhất.

Chỉ số cho Máy tính và Điện tử là 402 bp dương - nói cách khác, thâm nhập của hàng nhập khẩu trong lĩnh vực này đã giảm hơn 4 điểm phần trăm, xuống 67,6% trong năm 2019. Trên thực tế, vào quý 2 năm nay, nó còn giảm hơn nữa, xuống mức 61,2% - là mức thấp nhất trong một thập kỷ.

Thuế quan đã mở ra một làn sóng đầu tư vào các lĩnh vực bị đánh thuế. Các nhà sản xuất thép bao gồm Nucor, Steel Dynamics và Big River Steel đang xây dựng các nhà máy thép mới từ Florida, Arkansas đến Texas. Tất cả họ đều ở các vùng “hẻo lánh” đã bị thiếu đầu tư mới trong nhiều thập kỷ và rất cần đầu tư - và việc đầu tư sẽ mang các công việc làm đi kèm với nó. 

Đối với ngành sản xuất máy giặt và tấm pin mặt trời, chúng ta đã chứng kiến ​​một làn sóng đầu tư, một lần nữa ở những vùng xa xôi của Hoa Kỳ, và phần lớn là từ các công ty nước ngoài có quan điểm lâu dài rằng Mỹ là thị trường mà họ muốn sản xuất và bán được hàng. 

Từ con số 0 cách đây vài năm, các nhà sản xuất Hoa Kỳ đã giành được khoảng 30% thị phần cho trong việc bán các tấm pin mặt trời.

Việc làm, Việc làm, Việc làm

Sự cải thiện về vận mệnh của lĩnh vực sản xuất đã kéo theo sự gia tăng về việc làm. Trong ba năm từ tháng 12/2016 đến tháng 12/2019, Hoa Kỳ đã có thêm 510.000 việc làm trong lĩnh vực sản xuất. Đây là lần đầu tiên trong thế kỷ này, Hoa Kỳ có thêm hơn nửa triệu việc làm trong lĩnh vực sản xuất trong vòng 3 năm.

Tăng trưởng trong lĩnh vực sản xuất và toàn bộ nền kinh tế Hoa Kỳ trong những năm tính đến tháng 12/2019 cũng được phản ánh trong dữ liệu thu nhập của gia đình. Cục điều tra dân số gần đây đã báo cáo rằng thu nhập gia đình trung bình thực tế của Hoa Kỳ đạt 68.703 USD vào năm 2019, mức tăng ấn tượng 6,8% so với năm 2018.

Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump nói chuyện với 5.000 nhà thầu tại Tổ hợp hóa dầu Shell Chemicals vào ngày 13 tháng 8 năm 2019 ở Monaca, Pennsylvania. (Ảnh của Jeff Swensen / Getty Images)
Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump nói chuyện với 5.000 nhà thầu tại Tổ hợp hóa dầu Shell Chemicals vào ngày 13 tháng 8 năm 2019 ở Monaca, Pennsylvania. (Ảnh của Jeff Swensen / Getty Images)

Cùng với sự gia tăng thu nhập gia đình, tỷ lệ thất nghiệp cũng thấp hơn. Tháng 12 năm ngoái, tỷ lệ thất nghiệp đạt 3,5% - mức thấp nhất kể từ năm 1969. Cũng trong năm ngoái, tỷ lệ thất nghiệp của người Mỹ gốc Phi đã giảm xuống còn 5,5% - mức thấp nhất kể từ khi có kỷ lục cho nhóm này. 

Tác động tương tự cũng được thấy trong dữ liệu thu nhập gia đình trung bình, trong đó thu nhập trung bình của gia đình da đen thực tế tăng 7,9% vào năm ngoái, nhanh hơn hai điểm phần trăm so với mức tăng thu nhập của gia đình da trắng, mặc dù thu nhập của gia đình da đen vẫn thấp hơn người da trắng 27.000 USD/năm.

Nhà kinh tế Jeff Ferry thuộc Liên minh vì nước Mỹ thịnh vượng (CPA) cho biết ông không thể đến bất kỳ cuộc họp chuyên môn nào mà không bị ám ảnh bởi những lời phản đối ồn ào, đầy cảm xúc đối với những giải thích của ông về cách thuế quan mang lại tăng trưởng kinh tế.

Giới kinh tế học thống nhất niềm tin rằng thương mại tự do là điều tuyệt vời, và họ sẽ bảo vệ quan điểm đó cho đến khi công việc sản xuất cuối cùng rời khỏi “những bến bờ này”. Dưới đây là một số cách giải thích:

Về đại dịch đại dịch viêm phổi Vũ Hán, chẳng phải chúng ta đã mất hàng triệu việc làm?

Vâng, đó là sự thật. Hoạt động kinh tế của Hoa Kỳ kể từ tháng 3/2020 đã rất ảm đạm, nhưng điều này không phản ánh chính sách kinh tế. Tỷ lệ thất nghiệp tăng vọt vào mùa xuân và những thất bại liên tục của các doanh nghiệp lớn và nhỏ là kết quả của việc phong tỏa các bộ phận của nền kinh tế của chúng ta để ngăn chặn sự lây lan của đại dịch. 

Cân bằng lợi ích của sức khỏe cộng đồng và duy trì một nền kinh tế mạnh là một quyết định khó khăn. Không có quốc gia nào có được quyết định tuyệt đối chính xác và nhiều quốc gia vẫn đang tìm kiếm sự cân bằng phù hợp. Nhưng điều đó không phản ánh về chính sách kinh tế dài hạn đúng đắn của Hoa Kỳ.

Còn lạm phát thì sao? Thuế quan không làm tăng giá tiêu dùng?

Không, thực ra thì không. Trong dữ liệu gần đây nhất (tháng 9/2020) từ Cục Thống kê Lao động, tỷ lệ lạm phát tiêu dùng cốt lõi hàng năm là 1,7%. Lạm phát đã dao động quanh mức 2% trong phần lớn thập kỷ qua và thuế quan không tạo ra sự sụt giảm đáng kể nào trong những con số đó. 

Thuế quan có tác động rất ít đến giá của hàng hóa bị áp thuế. Hay nói cụ thể hơn, chúng ta thường thấy giá tăng nhanh trong vài tháng đầu tiên sau khi thuế quan được công bố, đó là do việc tích trữ và mua hàng gấp rút làm tăng giá. Nhưng điều đó nhanh chóng giảm xuống và giá giảm trở lại mức bình thường. 

Giá thép ngày nay THẤP hơn so với cách đây 5 năm, giá tấm pin mặt trời và  máy giặt cũng vậy. Giá cả không được xác định bởi thuế quan. Chúng được xác định bởi lực lượng cung và cầu trong một ngành. Hoa Kỳ, với nền kinh tế 20 nghìn tỷ USD, đủ lớn để chúng ta có thể loại trừ bất kỳ nhà nhập khẩu nào.

Không phải người tiêu dùng Hoa Kỳ đang trả tiền thuế quan sao?

Không. Một trong những thị trường tiêu thụ thép và nhôm lớn nhất là ngành công nghiệp ô tô. Theo dữ liệu giá tiêu dùng mới nhất, giá xe mới chỉ tăng 1% so với một năm trước, thấp hơn mức tăng của lạm phát hoặc mức lương trung bình hàng tuần. Theo BLS, hàng may mặc từ Trung Quốc phải chịu mức thuế 25%, nhưng giá hàng may mặc của Mỹ ngày nay THẤP hơn 6% so với một năm trước.

Còn chiến lược ‘trả đũa’ của Trung Quốc thì sao? Điều đó không làm hại nông dân Hoa Kỳ sao?

Trung Quốc đã thực hiện trả đũa đối với hàng xuất khẩu của Mỹ, đặc biệt là trong lĩnh vực nông nghiệp. Điều này đã khiến nông dân Mỹ bị “tổn thương”, mặc dù thỏa thuận Giai đoạn Một đã chứng kiến ​​việc Trung Quốc tăng cường thu mua đậu nành và các loại cây trồng khác. 

Nông dân chất đậu nành từ thùng ngũ cốc của mình lên một chiếc xe tải trước khi đưa chúng đến thang máy chở ngũ cốc vào ngày 13 tháng 6 năm 2018 ở Dwight, Illinois. Giá đậu tương kỳ hạn của Mỹ hôm nay lao dốc với những lo ngại mới về việc Trung Quốc có thể đánh thuế vào đậu tương của Mỹ nếu chính quyền Trump áp dụng mức thuế đe dọa đối với hàng hóa Trung Quốc. (Ảnh của Scott Olson / Getty Images)
Nông dân chất đậu nành từ thùng ngũ cốc của mình lên một chiếc xe tải trước khi đưa chúng đến thang máy chở ngũ cốc vào ngày 13 tháng 6 năm 2018 ở Dwight, Illinois. Giá đậu tương kỳ hạn của Mỹ hôm nay lao dốc với những lo ngại mới về việc Trung Quốc có thể đánh thuế vào đậu tương của Mỹ nếu chính quyền Trump áp dụng mức thuế đe dọa đối với hàng hóa Trung Quốc. (Ảnh của Scott Olson / Getty Images)

Vấn đề cơ bản mà nông dân gặp phải là họ đang bán các sản phẩm khi nguồn cung toàn cầu tăng nhanh hơn nhu cầu toàn cầu. Chính phủ Mỹ cần xây dựng một kế hoạch giải quyết sự mất cân đối cơ bản trong nông nghiệp, đặc biệt là đối với nông dân gia đình, những người đang chịu tác động kép của việc sản xuất nước ngoài làm giảm giá thành và những gã khổng lồ chế biến thực phẩm độc tài chiếm thị phần ngày càng lớn trong doanh thu hiện có.

Nhưng trong thương mại quốc tế, Mỹ cần phải giữ vững lập trường và làm điều đúng đắn cho người lao động Mỹ và gia đình của họ. Nỗi sợ bị trả thù không bao giờ là lý do chính đáng để từ bỏ một chính sách khi đó là việc làm đúng đắn.

Chẳng phải bây giờ thâm hụt thương mại của chúng ta đang tồi tệ hơn bao giờ hết? Và thâm hụt của chúng ta với Trung Quốc thì sao?

Các mô hình thương mại năm 2020 của chúng tôi phản ánh những biến dạng và biến động của đại dịch. Nhập siêu hàng hóa 8 tháng đầu năm của Hoa Kỳ nhỏ hơn một chút so với 8 tháng đầu năm 2019, trong khi thâm hụt hàng hóa và dịch vụ lớn hơn một chút. 

Năm 2019, thâm hụt thương mại của chúng ta là 577 tỷ USD, cải thiện một chút so với con số năm 2018 là 580 tỷ USD. Và đó là mặc dù tăng trưởng tổng sản phẩm quốc nội là 4,0% (2,2% theo điều kiện lạm phát được điều chỉnh), có nghĩa là thâm hụt thương mại giảm theo tỷ trọng của GDP.

Đối với thương mại Trung Quốc, những người cảnh báo đang cho rằng tỷ lệ nhập khẩu của Trung Quốc cao trong những tháng gần đây, đó là hệ quả tự nhiên của việc sản xuất của Trung Quốc trở lại sau nhiều tháng sản xuất trì trệ do đại dịch. 

Tuy nhiên, trong 8 tháng đầu năm nay, thâm hụt thương mại của Hoa Kỳ với Trung Quốc đã giảm 16,4% so với cùng kỳ năm 2019. Và đó là sau khi thâm hụt song phương năm 2019 giảm 17,6% so với mức năm 2018. Thuế quan của Trung Quốc đang “đạt được mục tiêu của họ” là làm cho Mỹ bớt phụ thuộc vào Trung Quốc và buộc Trung Quốc phải tìm các nền kinh tế nước ngoài khác để khai thác nếu họ muốn tiếp tục tăng trưởng.

Nhưng chẳng phải thuế quan làm cho nền kinh tế kém hiệu quả hơn? 

Lý thuyết thương mại tự do do David Ricardo phát triển năm 1817 nói rằng thương mại tự do sẽ đưa người lao động ra khỏi các ngành kém cạnh tranh hơn và chuyển sang các công việc có năng suất cao hơn, bởi vì các đối thủ nước ngoài sẽ sản xuất những hàng hóa đó cạnh tranh hơn. Tuy nhiên, quan điểm này là không đúng đối với các nền kinh tế có mức lương cao như Mỹ. 

Trên thực tế, vào cuối những năm 1800, việc tăng lương ở Anh đã bắt đầu chứng minh lý thuyết của Ricardo là sai, đó là lý do tại sao nhà kinh tế học người Anh John Maynard Keynes đã bác bỏ lý thuyết của Ricardo là “số học giả”. 

Nếu người lao động bị dịch chuyển và chuyển sang các công việc được trả lương thấp hơn, thì nền kinh tế sẽ trở nên kém năng suất hơn chứ không phải tăng trưởng hơn. Đây là tình trạng mà Mỹ và các nền kinh tế có mức lương cao khác phải đối mặt. Các ngành công nghiệp có mức lương cao của chúng ta là những ngành bị tấn công từ các quốc gia có mức lương thấp và trong trường hợp này là từ Trung Quốc.

Trên thực tế, chỉ riêng thuế quan là không đủ để đưa nền kinh tế Mỹ trở lại con đường tăng trưởng cao. Trong thế giới ngày nay, Trung Quốc và các quốc gia khác có mức thuế cao hơn Mỹ và cũng áp dụng một loạt chính sách toàn diện để giành được thị phần lớn trong các ngành công nghiệp đáng mơ ước nhất. 

Tăng trưởng kinh tế dài hạn của một quốc gia được thúc đẩy bởi việc sở hữu các ngành có tốc độ tăng trưởng cao. Thuế quan đã giúp chúng ta bắt đầu xoay chuyển tình trạng thâm nhập ngày càng tăng của nhập khẩu trong lĩnh vực sản xuất - mà chúng ta đã phải gánh chịu hầu hết trong thế kỷ này. Nhưng sẽ cần nhiều chính sách hơn. 

Chúng ta cần loại bỏ chỉ số của đồng đô la Mỹ được định giá quá cao khoảng 25%. Chúng ta cần có những hành động tích cực để phục hồi các ngành công nghiệp quan trọng như dược phẩm. Chúng ta cần xem xét đảo ngược chính sách thuế quan thấp của mình để bảo vệ một loạt các ngành công nghiệp.

Các thanh thép gia cố được làm từ súng và vũ khí tái chế trong Dự án Isaiah thường niên lần thứ 15, do Cục Cảnh sát trưởng Quận Los Angeles giám sát, sẽ được sử dụng trong các dự án xây dựng xa lộ và xa lộ, tại nhà máy thép Tamco vào ngày 15 tháng 7 năm 2008 ở Rancho Cucamonga, California (Ảnh của David McNew / Getty Images)
Các thanh thép gia cố được làm từ súng và vũ khí tái chế trong Dự án Isaiah thường niên lần thứ 15, do Cục Cảnh sát trưởng Quận Los Angeles giám sát, sẽ được sử dụng trong các dự án xây dựng xa lộ và xa lộ, tại nhà máy thép Tamco vào ngày 15 tháng 7 năm 2008 ở Rancho Cucamonga, California (Ảnh của David McNew / Getty Images)

Một công ty thép cung cấp một minh họa tốt về môi trường tích cực do thuế quan tạo ra. Cleveland-Cliffs, một công ty khai thác sắt lớn ở Thượng Trung Tây, năm nay đã mua lại hai nhà sản xuất thép lớn là AK Steel và Arcelor Mittal của Mỹ với tổng giá trị 2,5 tỷ USD, để trở thành nhà cung cấp thép lớn nhất cho ngành công nghiệp ô tô Hoa Kỳ. 

Giờ đây, chúng ta có một công ty thép có định hướng tăng trưởng và đầu tư mạnh mẽ, là nhà cung cấp hàng đầu cho ngành công nghiệp ô tô quan trọng của Hoa Kỳ. Trong hội nghị trực tuyến nhà đầu tư vào ngày 23/10, Giám đốc điều hành của Cleveland-Cliffs, Lourenco Goncalves, đã nói với các nhà đầu tư về kết quả kinh doanh quý II/2020 tốt đẹp của công ty, bất chấp đại dịch. 

Kế hoạch đầu tư của ông trong năm nay, bao gồm chi tiêu 500 triệu USD để nâng cấp hoạt động robot tại các cơ sở sản xuất thép, sản xuất hoàn toàn tự động các bộ phận ô tô, mỏ công nghệ cao và sản xuất thép “thân thiện” với môi trường, bằng cách sử dụng luyện thép hồ quang điện và các viên quặng sắt đốt sạch.

Với việc nhập khẩu giảm và tăng công suất sử dụng, ngành công nghiệp thép của Mỹ ngày nay đang lớn mạnh hơn so với những năm trước. Các quốc gia có các lựa chọn về ngành mà họ muốn đầu tư cho nhân viên, khách hàng và nhà đầu tư của họ. Nhưng đặc biệt là nhân viên của họ.

Đây là một ví dụ: Công ty tư nhân lớn nhất ở Mỹ là Walmart. Năm ngoái, dựa trên hồ sơ liên bang, Walmart đã trả lương cho nhân viên của mình mức trung bình là 22.484 USD. Họ có 2,2 triệu nhân viên.

Ngược lại, Cleveland-Cliffs chỉ có 2.371 nhân viên, chủ yếu làm việc tại các nhà máy luyện thép và các mỏ quặng sắt ở miền Trung Tây. Họ đã trả cho nhân viên trung bình 104.333 USD vào năm ngoái. Con số này gấp hơn 4 lần mức lương trung bình của Walmart.

Bạn không cần phải có bằng đại học để làm nhiều công việc ở cả hai công ty — đó là một điều tốt vì phần lớn người Mỹ đang đi làm không có bằng đại học. Từ quan điểm về sự thịnh vượng và tăng trưởng kinh tế trên diện rộng, chúng tôi cần nhiều nhân viên hơn trong lĩnh vực thép chứ không phải quá nhiều trong lĩnh vực bán lẻ. 

Người mua sắm bước vào cửa hàng Wal-Mart ngày 20 tháng 11 năm 2007 ở Secaucus, New Jersey.(Ảnh của Jeff Zelevansky / Getty Images)
Người mua sắm bước vào cửa hàng Wal-Mart ngày 20 tháng 11 năm 2007 ở Secaucus, New Jersey.(Ảnh của Jeff Zelevansky / Getty Images)

Thuế quan là một trong những yếu tố chính của các chính sách công nghiệp để có thể làm cho điều đó xảy ra.

Có một thống kê nữa từ hồ sơ liên bang: Tại Cleveland-Cliffs, CEO Goncalves kiếm được 16 triệu USD vào năm ngoái. Con số đó gấp 154 ​​lần những gì mà một nhân viên trung bình kiếm được và một số người trong chúng ta có thể nghĩ rằng tỷ lệ đó là quá cao.

Tại Walmart, CEO Doug McMillon kiếm được 22,1 triệu USD, gấp 983 lần số tiền mà nhân viên trung bình của ông kiếm được. Một người đàn ông kiếm được số tiền bằng khoảng 1.000 nhân viên bán lẻ chăm chỉ, đó không phải là công thức tốt để giảm bất bình đẳng xã hội mà Hoa Kỳ đang hướng tới.

Tác giả: Nhà kinh tế Jeff Ferry thuộc Liên minh vì nước Mỹ thịnh vượng (CPA)

Trần Đức



BÀI CHỌN LỌC

Chuyên gia: Chiến lược thuế quan của Trump thật sự ‘lợi hại’ thế nào với ngành sản xuất Hoa Kỳ