Chiến tranh tiền tệ bắt đầu: Luật trừng phạt tài chính với Hong Kong đe dọa 1,1 nghìn tỷ USD của Trung Quốc và đòn tiếp theo là tài sản cá nhân của các quan chức

Bình luận Đức Thiện • 15:06, 02/07/20

Điều tiên lượng đã đến, Thượng viện Mỹ hôm 25/6 đã thông qua dự luật trừng phạt sâu rộng nhắm vào các hành vi vi phạm sự độc lập của Hong Kong, đe dọa rủi ro của 1,1 nghìn tỷ USD của các ngân hàng Trung Quốc, và đòn tiếp theo có thể là điều tra tài sản cá nhân của các quan chức nước này theo Luật Magnitsky.

Theo Bloomberg Intelligence, các ngân hàng lớn nhất của Trung Quốc có 1,1 nghìn tỷ USD tài trợ bằng đô-la và phải đối mặt với các khoản tiền phạt tiềm tàng từ luật pháp Hoa Kỳ nhắm vào việc trừng phạt những người cho vay làm kinh doanh với các quan chức Trung Quốc liên quan đến luật an ninh gây tranh cãi của Hong Kong.

Một đạo luật lưỡng đảng, được Thượng viện và Hạ viện Hoa Kỳ thông qua trước khi gửi tới Nhà Trắng để Tổng thống Mỹ ký ban hành, cấm các tổ chức tài chính cung cấp tài khoản cho các quan chức bị xử phạt, nhiều người trong số họ có thể được cho là sử dụng các dịch vụ của các ngân hàng Trung Quốc lớn nhất, Francis Chan, nhà phân tích cao cấp của trang Business Insider ở Hong Kong, cho biết trong một lưu ý ngày 30 tháng 6. Các ngân hàng vi phạm có nguy cơ bị cắt khỏi việc truy cập hệ thống tài chính của Mỹ, ông nói.

Ngân hàng Công thương Trung QuốcNgân hàng Xây dựng Trung QuốcNgân hàng Trung Quốc và Ngân hàng Nông nghiệp Trung Quốc, bốn công ty cho vay lớn nhất do nhà nước hậu thuẫn, có tổng cộng 7,5 nghìn tỷ nhân dân tệ (1,1 nghìn tỷ USD) các khoản nợ bằng đồng đô-la vào cuối năm 2019, trong đó 47% là tiền gửi, theo báo cáo hàng năm của họ. Phần còn lại đến từ vay liên ngân hàng và phát hành chứng khoán cho các nhà đầu tư toàn cầu.

Luật mới sẽ áp dụng hình phạt đối với các tổ chức tài chính chỉ khi một ngân hàng cố tình làm ăn với một quan chức bị xử phạt. Dự luật này được thiết kế để tránh việc trừng phạt một lượng lớn các công ty Mỹ, một quan chức chính quyền quen thuộc với các cuộc thảo luận đã nói trước đó. Các ngân hàng sẽ được thông báo về những thực thể có trong danh sách trừng phạt trước khi hình phạt được áp dụng, người này cho biết.

Các ngân hàng toàn cầu cũng có thể gặp rủi ro vì các quan chức Trung Quốc, người thân và cộng sự của họ cũng có thể là khách hàng của họ, ông Chan nói. Standard Chartered Plc đã trả hơn 600 triệu USD tiền phạt vào năm 2019 vì vi phạm lệnh trừng phạt đối với Myanmar, Cuba, Iran, Sudan và Syria. BNP Paribas SA đã bị Mỹ phạt 8,9 tỷ USD vào năm 2014, khoản tiền phạt lớn nhất từ ​​trước đến nay đối với một ngân hàng cá nhân, vì các giao dịch với Sudan và các quốc gia nằm trong danh sách đen khác.

Chính quyền Tổng thống Trump nhanh chóng leo thang gây áp lực lên Trung Quốc về việc đàn áp Hong Kong bằng cách khiến việc xuất khẩu công nghệ nhạy cảm vào thành phố trở nên khó khăn hơn khi Bắc Kinh thông qua luật an ninh vào thứ Ba vừa qua. Bộ Thương mại cho biết họ đình chỉ các quy định cho phép đối xử đặc biệt với Hong Kong đối với những điều bao gồm ngoại lệ giấy phép xuất khẩu.

Tiếp theo Tổng thống Trump cần ban bố mở cuộc điều tra tài sản cá nhân các lãnh đạo Cộng sản Trung Quốc theo Luật Magnitsky (theo Wall Street Journal)

Bộ Ngoại giao Mỹ đã xác định rằng Hong Kong không còn được hưởng quyền tự trị từ chính quyền Trung Quốc, và Tổng thống Trump đã tuân theo lời hứa trừng phạt chống lại “ĐCSTQ và các quan chức Hong Kong trực tiếp hoặc gián tiếp tham gia vào việc làm xói mòn quyền tự trị của Hong Kong”. Để có hiệu quả, Hoa Kỳ cần phải áp lệnh trừng phạt lâu dài với các quan chức cao cấp của đảng, cảnh sát và thẩm phán tham nhũng thực thi chính sách ở cấp đường phố tại Hong Kong. Giới tinh hoa Cộng sản Trung Quốc đang vi phạm các cam kết của họ theo Tuyên bố chung Trung-Anh không thể tiếp tục được phép che giấu sự giàu có của họ ở các nước tự do.

Hai công cụ pháp lý hiện có có thể được sử dụng để gây áp lực lên các nhà cai trị Trung Quốc:

  • (i) Đạo luật Trách nhiệm Nhân quyền Toàn cầu năm 2016 quy định xử phạt những người vi phạm nhân quyền ở bất cứ đâu trên thế giới;
  • (ii) Đạo luật Nhân quyền và Dân chủ Hong Kong năm 2019 quy định các biện pháp trừng phạt đối với các quan chức ở Trung Quốc và ở Hong Kong lạm dụng quyền con người tại Hong Kong.

Các biện pháp trừng phạt theo một trong hai luật trên đòi hỏi một quy trình chưa từng áp dụng với Trung Quốc Cộng sản. Việc xác định rằng một cá nhân hoặc tổ chức phải chịu các biện pháp trừng phạt đòi hỏi một quá trình phối hợp phức tạp giữa Bộ Tài chính Mỹ, Nhà nước và trong một số trường hợp các Bộ Tư pháp. Các cá nhân này sẽ bị áp đặt đóng băng tài sản và cấm di chuyển đến Hoa Kỳ. Tuy nhiên việc xử lý tài sản bị đóng băng vẫn có thể bị thách thức tại tòa án.

Một vụ kiện năm 2013 chống lại công ty bất động sản Prevezon theo Đạo luật Magnitsky gốc năm 2012, chỉ áp dụng cho Nga, đã mất bốn năm để giải quyết. Giám đốc điều hành Denis Katsyv, con trai của một quan chức cấp cao của Nga, cuối cùng đã bị mất 5,9 triệu USD vào năm 2017. Quá trình này quá dài và tuân thủ luật pháp quá mức - có lẽ sẽ không phải là một phản ứng phù hợp đối với cuộc khủng hoảng Hong Kong.

Một cách nhanh và hiệu quả hơn là vạch trần sự giả tạo trá hình của những người cầm quyền Cộng sản Trung Quốc. Tám năm trước, đảng này đã cực kỳ bẽ mặt khi bị tiết lộ rằng gia đình của Thủ tướng Ôn Gia Bảo đã giấu tài sản trị giá hơn 2 tỷ USD vi phạm các yêu cầu công khai tài sản của đảng. Hãy tưởng tượng nếu một cuộc điều tra được tiến hành nhằm truy tìm tài sản của 2.878 đại biểu của Quốc hội vừa bỏ phiếu quyết định thu hồi quyền tự trị của Hong Kong. Theo Báo cáo Hurun có trụ sở tại Thượng Hải, giá trị ròng của 100 thành viên giàu nhất là 500 tỷ USD tính đến tháng 1.

Ông Trump có thể chỉ đạo giám đốc Văn phòng Tình báo Quốc gia hoặc Cơ quan Tình báo Trung ương điều tra tài sản cá nhân của các nhà lãnh đạo Đảng Cộng sản đang phá hủy Hong Kong cũng như những nơi cất giữ tài sản đó. Về phía đảng Dân Chủ, ông Joe Biden có thể chứng thực cuộc điều tra và các nhà lãnh đạo của cả hai đảng có thể hỗ trợ và giám sát nó.

Hành động như vậy có thể được thực hiện tương đối nhanh chóng, và đó là điều mà những người biểu tình dũng cảm ở Hong Kong cần trong trường hợp khẩn cấp hiện nay. Việc thu thập chứng cứ cũng tạo cơ sở pháp lý cho bước tiếp theo là áp đặt các biện pháp trừng phạt và tịch thu, bước này sẽ mất thời gian hơn. Rủi ro bị phơi bày trước công luận sẽ khiến các đồng minh của ông Tập Cận Bình bắt đầu đặt câu hỏi về sự hung hăng của ông.

Ba mươi năm trước, Hoa Kỳ đã ra hiệu cho Bắc Kinh rằng vụ thảm sát Thiên An Môn là một "vấn đề nội bộ" và tạm thời đình chỉ việc bán vũ khí. Một biện pháp yếu đuối và ngắn ngủi lúc này sẽ khiến Trung Quốc có hành vi hung hăng hơn.

Quá trình Đạo luật Magnitsky ra đời đã áp dụng các biện pháp trừng phạt đối với 55 người và các thực thể vì có liên quan đến vụ giết người tàn bạo đối với Sergei Magnitsky. Các lệnh trừng phạt đối với hàng ngàn nhà lãnh đạo Đảng Cộng sản Trung Quốc sẽ lớn gấp nhiều lần. Không chỉ có vậy, việc Trung Quốc bãi bỏ một hiệp ước quốc tế bảo đảm quyền của bảy triệu công dân Hong Kong là chưa từng có và đòi hỏi những biện pháp răn đe thực sự hơn là những lời nói suông.

Đức Thiện