Ý tưởng độc đáo về không gian sống dưới lòng đất của con người

Bình luận Nguyễn Can • 13:50, 21/08/21

Giúp NTDVN sửa lỗi

Con người đã sinh sống dưới lòng đất trong một khoảng thời gian ngắn. Nhưng liệu có tồn tại xã hội con người định cư lâu dài dưới lòng đất hay không? Những xã hội loài người nào đã sống dưới lòng đất?

Từ những hầm mộ cổ đại đến những hệ thống tàu điện ngầm hiện đại, con người đã sinh sống dưới lòng đất trong một khoảng thời gian ngắn. Nhưng đã bao giờ toàn bộ xã hội của con người định cư dưới lòng đất hay chưa?

Có, nhưng về mặt lịch sử chỉ trong những trường hợp khẩn cấp và khi họ không còn lựa chọn nào khác. Tuy nhiên, trong những thập kỷ gần đây, điều đó đã bắt đầu thay đổi.

Will Hunt, tác giả cuốn sách “Underground: A Human History of the Worlds Beneath Our Feet" (Random House, 2019). Tạm dịch là: “Lịch sử thế giới loài người dưới chân của chúng ta” (Ngôi nhà ngẫu nhiên, 2019). Ông cho biết: “Điều quan trọng cần biết là chúng ta không được sinh ra để sống dưới lòng đất. Về mặt sinh học, sinh lý học, cơ thể chúng ta không thể thích nghi với sự sống dưới lòng đất”.

Con người trong suốt lịch sử đã tạm thời sống dưới lòng đất vì nhiều lý do khác nhau. Hunt cho biết trên Live Science, nếu không có vật liệu để xây nhà, họ đã đào hầm dưới lòng đất. Ở những nơi có khí hậu khắc nghiệt, người ta sống dưới lòng đất vào mùa hè để tránh nóng và vào mùa đông để giữ ấm. Dưới lòng đất cũng là một nơi an toàn để ẩn náu kẻ thù.

Ví dụ, ở vùng Cappadocia, ngày nay là Thổ Nhĩ Kỳ, những người cổ đại đã xây dựng các thành phố nổi tiếng dưới lòng đất để thích nghi với thời tiết và bảo vệ mình khi chiến tranh. "Về mặt địa lý, họ ở một nơi rất chiến lược". Hunt cho biết: "Họ liên tục bị tấn công". Các cư dân đã tạm di chuyển xuống lòng đất trong những trường hợp khẩn cấp, nhưng họ không ở đó lâu, có lẽ trong nhiều tuần liền.

Thành phố ngầm Derinkuyu ở vùng Cappadocia, Thổ Nhĩ Kỳ. (Hình ảnh: ralucahphotography.ro thông qua Getty Images)
Thành phố ngầm Derinkuyu ở vùng Cappadocia, Thổ Nhĩ Kỳ. (Hình ảnh: ralucahphotography.ro thông qua Getty Images)

Theo tờ báo Atlas Obscura, một trong những thành phố ngầm lớn nhất ở Cappadocia là Derinkuyu, có niên đại khoảng thế kỷ thứ 7 hoặc thứ 8 và có thể là nơi ở của khoảng 20.000 người. Theo kênh truyền hình National Geographic cho biết, các nhà địa vật lý đã phát hiện ra một thành phố khác, mới được phát hiện gần đây trong khu vực có diện tích 460.000 mét vuông và có thể sâu tới 113 m. Nếu đúng, điều này sẽ làm cho thành phố Cappadocia được tìm thấy gần đây lớn hơn khoảng một phần ba so với Derinkuyu.

Hunt cho biết, các thành phố dưới lòng đất của Cappadocia là một "kỳ quan kiến trúc". Giếng được khoan sâu xuống mực nước ngầm. Các lỗ dẫn lên bề mặt đóng vai trò như trục thông gió. Các lớp bảo vệ - bao gồm những tảng đá lớn, hình cầu mà người cổ đại lăn trước các lối vào thành phố - ngăn cách những người bên trong khỏi những kẻ xâm lược trên bề mặt.

Một thành phố ngầm cổ đại ở Thổ Nhĩ Kỳ. (Ảnh: Hans/Pixabay)
Một thành phố ngầm cổ đại ở Thổ Nhĩ Kỳ. (Ảnh: Hans/Pixabay)

Hunt cho biết thêm: “Tuy nhiên, không phải tất cả các ngôi nhà dưới lòng đất đều phức tạp như ở Cappadocia. Con người cũng sống trong các hang động tự nhiên hoặc do họ tạo ra”. Các hang động được xây dựng có thể được tìm thấy ở bất kỳ đâu với loại địa chất phù hợp - ví dụ như những ngọn đồi đá làm từ tuff, một loại đá núi lửa mềm dễ đào sâu vào. Ông cho rằng: “Chúng rất phổ biến. Bạn có thể tìm thấy những người làm nhà ở trong hang động trên khắp thế giới". Theo Tạp chí Smithsonian, ngay cả ở nước Úc ngày nay, tại một thị trấn có tên là Coober Pedy, khoảng một nửa dân số sống trong các “hầm đào”, hoặc các lỗ khoét sâu vào các sườn đồi.

Nhiều người trong các hoàn cảnh khó khăn đã tìm được nơi trú ngụ dưới lòng đất là những cơ sở hạ tầng bị bỏ hoang ở các thành phố hiện đại. Ông Hunt cho biết thêm, hiện nay chỉ còn ít những người khó khăn như vậy ở New York so với những năm 1980, nhưng có lẽ hơn 1.000 người không được phép sống trong các đường hầm bên dưới các đường phố. Nhiều người vô gia cư cũng sống trong các đường hầm bên dưới Las Vegas và có cộng đồng lớn trẻ mồ côi sống dưới các đường phố ở Bucharest, Romania.

Khi ngày càng có nhiều người chuyển đến các thành phố hơn, nhiều cư dân thành phố đã chuyển xuống sinh sống dưới lòng đất. Tại Singapore, các kiến trúc sư đang đề xuất các giải pháp để xây nhà dưới lòng đất. Eun Hee Lee, trợ lý giáo sư tâm lý học tại Malaysia của Đại học Nottingham, người nghiên cứu tâm lý con người khi sống dưới lòng đất cho biết, công nghệ cần thiết để làm như vậy đã có. Điều cần thiết bây giờ là thuyết phục mọi người chuyển xuống lòng đất sinh sống.

Lee cho biết, trên thực tế, việc sống dưới lòng đất chưa được chứng minh là gây ra các tác động tâm lý tiêu cực, miễn là ánh sáng, kích thước phòng, chiều cao trần và các thuộc tính vật lý khác của không gian phù hợp với bên trên. Ông nói thêm: “Ví dụ, công nghệ cho phép ánh sáng mặt trời tự nhiên làm sáng các không gian ngầm bằng cách sử dụng các vật liệu như sơn phản quang, có thể chống lại sự trầm cảm phát sinh do thiếu ánh sáng mặt trời. Nhìn bề ngoài, mọi người có thể cảm thấy bị cô lập với người xung quanh và họ có thể cảm thấy buồn chán, nhưng những cảm giác này có thể kiểm soát được”. Tuy nhiên, mọi người vẫn không thích ý tưởng sống dưới lòng đất.

Trong mọi trường hợp, Lee cho rằng, không lâu nữa mọi người trên toàn thế giới sẽ bắt đầu chuyển xuống lòng đất sinh sống, lấy cảm hứng từ những địa điểm đang mở đường, chẳng hạn như RÉSO, một thành phố ngầm ở Montreal, Canada dài khoảng 32 km và bao gồm các trung tâm mua sắm, văn phòng, khách sạn và trường học. Lee cho biết: "Thực tế, chúng ta sẽ sớm sinh sống dưới lòng đất. Trong vòng ít nhất 30 năm nữa, sẽ có nhiều môi trường làm việc trong lòng đất hơn, nhiều địa điểm vui chơi dưới lòng đất hơn. Điều này đang đến. Nó không chỉ là một ý tưởng".



BÀI CHỌN LỌC

Ý tưởng độc đáo về không gian sống dưới lòng đất của con người