Rừng Amazon được sinh ra khi tiểu hành tinh đâm vào Trái đất đã giết chết khủng long

Bình luận Nguyễn Can • 22:10, 15/04/21

Giúp NTDVN sửa lỗi

Vụ va chạm của tiểu hành tinh giết chết khủng long hàng triệu năm trước không chỉ khiến loài khủng long tuyệt chủng mà còn hồi sinh các khu rừng Amazon. Theo các nhà khoa học Mỹ, những loài cây lá kim và dương xỉ từng bao phủ khu rừng này đã được thay thế bằng cây lá rộng và cây họ đậu, tạo thành kiểu rừng quen thuộc với chúng ta ngày nay. 

Các nhà khoa học cũng nhấn mạnh rằng các hoạt động của con người có thể dẫn đến những thay đổi trong rừng ở quy mô tương đương với những thay đổi do tiểu hành tinh gây ra.

Vụ va chạm của tiểu hành tinh khiến khủng long tuyệt chủng đã từng biết đến trước đây

Vụ va chạm của một tiểu hành tinh với Trái đất cách đây 66 triệu năm không chỉ dẫn đến sự tuyệt chủng của loài khủng long mà còn làm thay đổi hoàn toàn các khu rừng nhiệt đới ở Amazon. Điều này đã được các chuyên gia tại Viện Smithsonian tìm ra sau một cuộc nghiên cứu sâu rộng ở Columbia.

66 triệu năm trước, cuộc đại tuyệt chủng hàng loạt bắt đầu, dẫn đến sự tuyệt chủng của khủng long phi điểu và nhiều loài động vật khác. Theo quan điểm phổ biến hiện nay, nguyên nhân của sự tuyệt chủng là do một tiểu hành tinh có đường kính khoảng 10km đã rơi xuống khu vực bán đảo Yucatan ở Mexico hiện nay.

Từ tác động, một lượng lớn bụi, carbon dioxide và các hợp chất lưu huỳnh bay vào không khí. Vụ va chạm đã gây ra sóng thần và sóng xung kích nhiệt độ cao truyền qua bề mặt Trái đất đã dẫn đến cháy rừng trên khắp thế giới.

Việc phát thải muội than và carbon monoxide đã dẫn đến những thay đổi khí hậu tương tự như mùa đông hạt nhân. Nhiệt độ không khí giảm xuống, thực vật phát triển chậm lại, thực vật phù du biến mất.

Các hệ sinh thái bị phá huỷ và khủng long tuyệt chủng nhưng sự kiện này đã thúc đẩy sự tiến hóa của các loài chim và động vật có vú.

Một nghiên cứu mới tiết lộ rằng rừng nhiệt đới Amazon xuất hiện là do tiểu hành tinh này

Các nhà khoa học trước đây đã biết rằng các tiểu hành tinh rơi xuống Trái đất đã ảnh hưởng đến các khu rừng, đặc biệt là những khu rừng gần miệng núi lửa (ví dụ, các khu rừng ở New Zealand hầu như không thay đổi), nhưng không ai kiểm tra điều gì đã xảy ra với các khu rừng ở Amazon.

Cây cối hầu như không bao giờ nguyên vẹn hoàn toàn trong hóa thạch, vì vậy các nhà khoa học đã phải nghiên cứu những hoá thạch phổ biến hơn nhiều đó là lá và phấn hoa hóa thạch. Nghiên cứu kéo dài gần 12 năm.

Hóa thạch của lá và phấn hoa được thu thập từ hàng chục địa điểm ở Columbia. Các nhà nghiên cứu phát hiện ra rằng các tiểu hành tinh rơi xuống đã gây ra sự thay đổi hoàn toàn trong các khu rừng nhiệt đới Amazon.
Hóa thạch của lá và phấn hoa được thu thập từ hàng chục địa điểm ở Columbia. Các nhà nghiên cứu phát hiện ra rằng các tiểu hành tinh rơi xuống đã gây ra sự thay đổi hoàn toàn trong các khu rừng nhiệt đới Amazon. (Ảnh: Carvalho et al., Science 2021)

Các tác giả của công trình đã tìm kiếm 53 địa điểm trên khắp Colombia để tìm kiếm các hóa thạch trước khi tiểu hành tinh rơi xuống và trong vòng 10 triệu năm sau đó. Tổng cộng, họ đã thu thập được khoảng 50 nghìn hạt phấn hoa và 6 nghìn chiếc lá.

Trong phân tích của họ, các nhà khoa học đã tiến hành phân tích từ thực tế cho thấy rằng những chiếc lá nhận được nhiều ánh sáng hơn có mật độ gân lá cao hơn và chúng cũng chứa nhiều đồng vị carbon-13 hơn.

Nhiếp ảnh gia Carvalho và cộng sự, gần đây cung cấp biểu đồ đáng kinh ngạc cho thấy sự đa dạng của các khu rừng nhiệt đới Amazon trước và sau khi tiểu hành tinh rơi xuống.

Hóa ra trước sự rơi xuống của tiểu hành tinh giết chết khủng long, có rất nhiều cây lá kim và dương xỉ trong các khu rừng ở Nam Mỹ. Sự hình thành của các khu rừng lá kim rõ ràng là do ảnh hưởng của việc khủng long ăn hết thực vật. Tuy nhiên, ngay sau mùa thu, các khu rừng bị cháy và thay đổi hệ sinh thái - gần như một nửa số thực vật trên lục địa đã biến mất.

Sau 6 triệu năm, các khu rừng trở lại sự đa dạng trước đây, nhưng các loài sinh vật trong rừng đã hoàn toàn thay đổi.

Các loại đậu xuất hiện rất nhiều, chúng hình thành các mối quan hệ cộng sinh với vi khuẩn có khả năng cố định nitơ từ không khí - điều này làm cho đất giàu chất dinh dưỡng. Nguồn nitơ, cũng như phốt pho từ tro làm tăng sự phát triển của các loài thực vật có hoa, thay thế các loài cây lá kim. Các loài thực vật có hoa vươn lên đón ánh sáng mặt trời, tạo thành những chiếc lá rộng và tán rộng, tạo nên rừng nhiệt đới Amazon mà chúng ta biết ngày nay.

Hình ảnh những chiếc lá cổ xưa từ thời tiểu hành tinh giết chết khủng long.
Hình ảnh những chiếc lá cổ xưa từ thời tiểu hành tinh giết chết khủng long. (Ảnh: Fabiany Herrera / Viện nghiên cứu nhiệt đới Smithsonian, Panama)

Chúng ta cần bảo vệ rừng nhiệt đới

Các nhà nghiên cứu cảnh báo: “Ngày nay, các hoạt động của con người đang dẫn đến sự tàn phá nhanh chóng của các khu rừng nhiệt đới trên khắp thế giới”. Yếu tố con người có ảnh hưởng mạnh mẽ giống như việc tiểu hành tinh rơi xuống khiến khủng long tuyệt chủng.

Các nhà khoa học nhấn mạnh: “Rừng nhiệt đới hiện nay là một phần không thể thiếu của sự sống trên Trái đất”. Đặc biệt, các khu rừng ở Amazon đóng một vai trò quan trọng trong việc điều hòa chu trình nước ngọt và ảnh hưởng đến khí hậu xung quanh hành tinh, nhưng chúng chưa được quan tâm đầy đủ trong nghiên cứu.

Nghiên cứu chứng minh rằng tiểu hành tinh này đã gây ra sự thay đổi hoàn toàn đối với các hệ sinh thái tân nhiệt đới trên toàn cầu. Nó đã thúc đẩy một con đường tiến hóa và phát triển hoàn toàn khác, đó là lý do tại sao rừng nhiệt đới xuất hiện.

Rừng nhiệt đới là một di sản tiến hóa sống động. Chúng rất cần thiết cho sự sống của con người và hàng triệu sinh linh khác. Các nhà nghiên cứu hy vọng công trình này sẽ thu hút sự chú ý về tầm quan trọng của chúng ta trong việc bảo tồn rừng nhiệt đới.

Nguyễn Can

Theo Curiosmos



BÀI CHỌN LỌC

Rừng Amazon được sinh ra khi tiểu hành tinh đâm vào Trái đất đã giết chết khủng long