Dậy sớm và cú đêm: Ai là người hạnh phúc hơn?

Giúp NTDVN sửa lỗi

Nếu là một con cú đêm thích thức khuya và làm tổ ấm cúng dưới chăn vào buổi sáng, chúng ta có thể hy vọng điều đó không thực sự đúng. Nhưng trên thực tế theo tâm lý học của 'chronotypes', phần lớn các lý thuyết ủng hộ những người dậy sớm, vui vẻ. Tuy nhiên, thực tế có nhiều sắc thái hơn một chút.

Người ta nói rằng, con chim đầu đàn bắt sâu và trong văn hóa đại chúng có rất nhiều các ý kiến khác nhau về chủ đề mà những người dậy sớm làm tốt hơn trong cuộc sống. Những người làm được nhiều việc hơn thường là những người vui vẻ và lạc quan với nụ cười trên khuôn mặt.

Vô số bài báo nói với chúng ta rằng nên ra khỏi giường sớm hơn một giờ vào buổi sáng. Điều đó khiến chúng ta sẽ trở nên siêu năng suất, giống như những doanh nhân hàng đầu thế giới.

Chim sơn ca dường như có kỹ năng điều tiết cảm xúc tốt hơn và thái độ tích cực hơn đối với thời gian, so với loài cú. Ảnh minh hoạ: Pixabay

Một chi tiết cần lưu ý là trên thực tế, khoảng 60% trong chúng ta không phải là chim hay cú. Chúng ta là sự kết hợp trung gian của cả hai. Một yếu tố khác cần xem xét là thứ tự thời gian không chỉ là về thời gian đi ngủ và thức dậy vào buổi sáng, mà còn về thời gian hoạt động hiệu quả nhất. Chim sơn ca có xu hướng hoạt động tốt nhất vào buổi sớm trong ngày, trong khi loài cú có xu hướng hoạt động tốt hơn vào ban đêm. Điều này có thể có lợi thế rõ ràng cho một số con đường sự nghiệp liên quan đến làm việc buổi tối hoặc ca đêm.

Nói chung, phụ nữ thường có xu hướng chọn kiểu chim sơn ca hoặc buổi sáng trong khi nam giới thường chọn kiểu cú hoặc buổi tối hơn. Tuổi tác là một yếu tố liên quan khác. Ở tuổi vị thành niên, có xu hướng chuyển hướng nhiều hơn về kiểu chữ cú (không có gì ngạc nhiên ở đó). 

Nhưng sau tuổi vị thành niên, tình trạng buổi sáng giống chim sơn ca có xu hướng trở nên phổ biến hơn khi tuổi tác ngày càng cao.

Những người thích dậy sớm vào buổi sáng (tức là sở thích dậy sớm của bản thân) có liên quan đến việc ghi điểm cao hơn trong bảng câu hỏi đo lường mức độ hạnh phúc. Ảnh minh hoạ: Pixabay

Về việc ai là người hạnh phúc hơn, nhiều nghiên cứu đã thực sự chỉ ra mối liên hệ giữa việc là người dậy sớm vào buổi sáng và cảm giác hạnh phúc hơn. Ví dụ gần đây, hãy xem xét một nghiên cứu trên hàng trăm sinh viên y khoa được thực hiện tại Đại học Dokuz Eylul ở Thổ Nhĩ Kỳ. Những người thích dậy sớm vào buổi sáng (tức là sở thích dậy sớm) có liên quan đến việc ghi điểm cao hơn trong bảng câu hỏi đo lường mức độ hạnh phúc.

Nói cách khác, 26,6% sinh viên được phân loại là cú đêm ghi điểm về mức độ hạnh phúc thấp hơn so với nhóm (6,7%) được phân loại là chim cú cũng như phần còn lại của sinh viên được xếp vào nhóm trung gian. Các nghiên cứu về những người lớn tuổi cũng vậy, trong đó phổ biến hơn là nhóm chim sơn ca. Những người này cho thấy mối liên hệ giữa sự tươi sáng và hạnh phúc hơn.

Theo một nghiên cứu được thực hiện tại Đại học Leipzig, việc hài lòng hơn với cuộc sống giúp giảm khả năng bị tổn thương đối với các vấn đề sức khỏe tâm thần. Các nghiên cứu khác cho thấy những người là cú mèo có nhiều khả năng gặp các triệu chứng trầm cảm, rối loạn cảm xúc theo mùa và các vấn đề lạm dụng chất kích thích.

Nghiên cứu sâu hơn thì sự khác biệt này ít nhất có thể được giải thích một phần bởi những người thuộc loài cú có xu hướng ngủ ít hơn hoặc khó ngủ hơn thay vì có điều gì đó có lợi khi trở thành chim sơn ca. Các cơ chế có thể có khác giải thích lợi thế của chim sơn ca là chúng dường như có kỹ năng điều tiết cảm xúc tốt hơn và thái độ tích cực hơn đối với thời gian, so với loài cú.

Các nghiên cứu khác cho thấy những người thuộc nhóm cú đêm có nhiều khả năng gặp các triệu chứng trầm cảm, rối loạn cảm xúc theo mùa và các vấn đề lạm dụng chất kích thích. Ảnh minh hoạ: Pixabay

Tất cả những điều này đặt ra câu hỏi về việc xu hướng giống chim hay cú của chúng ta đến từ đâu. Nhưng có lẽ quan trọng hơn, liệu chúng ta có thể thay đổi chúng hay không. Như một nhóm nghiên cứu tại Đại học Warwick đã chỉ ra, thứ tự thời gian có liên quan đến tính cách con người. Nếu trở thành chim sơn ca liên quan đến việc ghi điểm cao hơn về sự tận tâm (một trong những đặc điểm của Big Five - Năm đặc điểm lớn - liên quan đến việc sống có kỷ luật, trật tự và đầy tham vọng).

Ngược lại, ghi điểm cao hơn trong sự hướng ngoại (trông chờ vào nguồn lưc từ bên ngoài) và cởi mở có liên quan đến việc trở thành một con cú đêm nhiều hơn. Đổi lại, tính cách và kiểu thời gian có chung một số ảnh hưởng di truyền cơ bản giống nhau, nhóm nghiên cứu cho thấy.

Tin tốt là cả tính cách và kiểu thời gian đều không hoàn toàn được thiết lập sẵn. Cả hai đều được định hình bởi các yếu tố ngoài gen của chúng ta. Chẳng hạn như môi trường gia đình, vai trò nghề nghiệp và các thói quen mà họ yêu cầu ở chúng ta. Như các nhà nghiên cứu của Đại học Warwick đã nói, tính dễ uốn này vượt quá khả năng di truyền của chúng ta, ngụ ý là: “có thể thay đổi kiểu thời gian của một người theo cách có chủ đích hơn”.

Ngọc Mai

Theo Sciencefocus

Khoa học Nhân thể


BÀI CHỌN LỌC

Dậy sớm và cú đêm: Ai là người hạnh phúc hơn?