Brazil tuyên bố phát hiện vấn đề nghiêm trọng trong vaccine Sputnik V của Nga

Bình luận Văn Thiện • 05:23, 02/05/21

Giúp NTDVN sửa lỗi

Các nhà khoa học Brazil tuyên bố họ đã phát hiện ra một vấn đề nghiêm trọng với vaccine Sputnik V của Nga. Vấn đề nghiêm trọng này có thể dẫn đến một cuộc khủng hoảng sức khỏe cộng đồng mới, đó là lý do tại sao các cơ quan quản lý Brazil đã cấm nhập khẩu loại vaccine này.

Vaccine Sputnik V đề cập ở trên do Viện Gamaleya của Nga phát triển. Giống như vaccine AstraZeneca và Johnson & Johnson, vaccine Sputnik V sử dụng một loại adenovirus đã được biến đổi gen để mang các chỉ dẫn di truyền vào tế bào của người nhận. Khi vào bên trong tế bào, những chỉ dẫn di truyền này buộc tế bào phát triển protein gai từ SARS-CoV-2. Nếu quá trình diễn ra theo đúng kế hoạch, các tế bào đáp ứng miễn dịch phải phản ứng với các protein gai.

Trong tự nhiên, adenovirus thường gây bệnh đường hô hấp nhẹ ở người. Vector adenovirus được sử dụng trong vaccine là loại biến đổi gen và bị vô hiệu hóa, vì vậy nó không thể tái tạo trong các mô của con người. Nhưng điều này không phải lúc nào cũng được đảm bảo. Vector này có thể sống trở lại ở một số người, phá hủy liệu pháp vaccine, gây ra các bệnh nhiễm trùng mới và góp phần lây lan dịch bệnh trong cộng đồng.

Adenovirus có thể sống lại, khiến người bị suy giảm miễn dịch có nguy cơ mắc bệnh

Cơ quan quản lý dược phẩm của Brazil, Anvisa, đã thử nghiệm các mẫu vaccine Sputnik V. Họ phát hiện ra rằng adenovirus đã suy yếu về mặt di truyền vẫn “có khả năng sao chép” và có thể nhân lên nhanh chóng khi được tiêm vào người. Một khi adenovirus bắt đầu tái tạo, mã DNA mà nó được cho là mang vào các tế bào sẽ bị vô hiệu hóa, khiến cho việc tiêm vaccine không có tác dụng.

Nhà virus học hàng đầu Angela Rasmussen cho biết phát hiện này “đặt ra câu hỏi về tính toàn vẹn của các quy trình sản xuất”. Nếu adenovirus biến đổi gen chuyển sang dạng sống, lây nhiễm trong cơ thể người, nó có thể khiến con người mắc bệnh, đặc biệt là những người có hệ miễn dịch yếu. Sau đó, virus sống có thể góp phần vào sự lây lan các virus đường hô hấp mới, tạo ra những thách thức mới về sức khỏe cộng đồng.

Rasmussen nói: “Đối với hầu hết mọi người, điều này có lẽ sẽ không phải là vấn đề lớn vì adenovirus thường không được coi là tác nhân gây bệnh thực sự quan trọng cho con người. Nhưng ở những người bị tổn thương hệ miễn dịch... có thể có tỷ lệ cao hơn các tác dụng phụ do nó gây ra, bao gồm cả những tác dụng nghiêm trọng tiềm ẩn”.

Sự nhân lên không hề hay biết của adenovirus cũng mang lại cho người được tiêm chủng cảm giác an toàn giả tạo, bởi vì quá trình mã hóa dự kiến cho các protein đột biến không bao giờ xảy ra và không bao giờ tạo ra phản ứng miễn dịch.

Điểm yếu của vaccine adenovirus

Tại một số thời điểm trong quá trình sản xuất vaccine, adenovirus có thể thu lại tất cả các gen mà nó cần để khôi phục khả năng sao chép. Các nhà khoa học Brazil tin rằng điều này xảy ra trong quá trình sản xuất được gọi là “tái tổ hợp”. Khi adenovirus không hoạt động được phát triển trong các tế bào bào thai bị hủy bỏ, nó có thể bí mật lấy lại các gen cần thiết để tiếp tục quá trình sao chép.

Khi đã ở bên trong các đối tượng thử nghiệm của con người, adenovirus có thể bắt đầu tái tạo, dẫn đến các tác dụng phụ, bệnh tật và lây lan trong cộng đồng một loại virus hô hấp mới. Người ta cũng không biết liệu mã DNA của protein đột biến có bị vô hiệu hóa trong quá trình sản xuất này hay không. Vaccine có thể nhằm tạo ra khả năng miễn dịch bầy đàn, nhưng nó có thể vô tình làm suy yếu khả năng miễn dịch bầy đàn và thúc đẩy sự lây lan của virus truyền nhiễm mới trong cộng đồng.

Vaccine Sputnik V được phát triển theo quy trình tiêm hai mũi, chưa được xác nhận trong cộng đồng khoa học. Mũi đầu tiên chứa adenovirus loại 26 và mũi thứ hai chứa adenovirus loại 5. Các tế bào đáp ứng miễn dịch nhanh chóng trở nên quen thuộc với adenovirus. Một loại adenovirus khác nhau được sử dụng cho mỗi lần bắn nhằm đánh lừa các tế bào đáp ứng miễn dịch. Sự quen thuộc này làm cho việc tiêm chủng lại kém hiệu quả hơn vì các tế bào đáp ứng miễn dịch vô hiệu hóa vectơ adenovirus trước khi nó có thể truyền đạt các hướng dẫn di truyền đến các tế bào.

Các mũi tiêm tăng cường cho vaccine adenovirus gần như không hiệu quả như vaccine gốc và góp phần vào sự đột biến của các virus sống gây ra các triệu chứng của cảm lạnh thông thường ở người khỏe mạnh và các vấn đề sức khỏe nghiêm trọng hơn đối với những người có hệ miễn dịch yếu. Nếu các tế bào đáp ứng miễn dịch nhận ra vector, quá trình mã hóa các protein đột biến dự kiến sẽ bị cản trở, khiến quy trình vaccine không hiệu quả và khiến người nhận vaccine dễ bị cảm lạnh và các bệnh truyền nhiễm do virus corona khác trong tương lai.

Văn Thiện

Theo Science.news

Khoa học Nhân thể


BÀI CHỌN LỌC

Brazil tuyên bố phát hiện vấn đề nghiêm trọng trong vaccine Sputnik V của Nga