Để trẻ em trưởng thành lành mạnh - Phần 2: Không có quy củ, không thành vuông tròn

Bình luận Khải Chính • 09:13, 31/10/19

Ngựa hay mà bỏ bộ dây cương sẽ trở thành ngựa bất kham, thậm chí thành ngựa hoang. Trẻ thông minh tài năng, nếu không được khép vào khuôn khổ thì sẽ thành phá gia chi tử. Thế nên mọi người nói "dạy con phải có phép hay", nhưng thế nào là "phép hay" thì có lẽ một số bậc cha mẹ hiện nay còn chưa rõ.

Khuôn phép tạo nhân cách: Ở bầu thì tròn, ở ống thì dài

Tuân Huống là nhà tư tưởng cuối thời Chiến Quốc từng viết trong cuốn Khuyến học như sau: "Gỗ tuy thẳng nhưng có thể dùng lửa uốn thành cong làm bánh xe, độ cong của nó phù hợp với yêu cầu của hình tròn, cho dù có khô đi cũng không trở lại thẳng như trước, đây là nhờ vào sự sức nóng của lửa" (nguyên văn: “Mộc trực trúng thằng, oanh dĩ vi luân, kỳ khúc trúng quy; tuy hữu cảo bạo, bất phục đĩnh giả, oanh sứ chi nhiên dã" ).

Ý của Tuân Huống ở đây là muốn nói tới quy tắc bồi dưỡng con người. Tục ngữ có câu: “Không có quy củ, không thành vuông tròn" cũng là có ý tứ này. Nếu như một đứa trẻ trong giai đoạn trưởng thành ban đầu có những quy phạm về hành vi, thường xuyên được chú ý dẫn dắt, đồng thời trong quá trình phát triển không ngừng chỉnh sửa thì đứa trẻ này ắt sẽ phát triển một cách khỏe mạnh toàn diện. Ngược lại, nếu như một đứa trẻ được cha mẹ nuông chiều, để cho tự do phóng túng, không quản lý dạy bảo, yêu thương quá mức, gia pháp không nghiêm thì sau khi trưởng thành sẽ tự cao tự đại, không hiểu lễ nghĩa, không biết gia quy, đảm bảo sẽ chẳng thể nên người, thành gánh nặng cho gia đình và xã hội.

Trong một xã hội như xã hội ngày nay, đa phần các gia đình chỉ sinh từ 1 đến 2 con nên trẻ em sinh ra thường được coi là trung tâm của gia đình hai bên nội ngoại, được nuông chiều hết mực thì điều này càng dễ xảy ra hơn. Đây cũng là nguyên nhân mà chúng ta ngày càng thấy nhiều trường hợp nghịch tử xảy ra, nếu như dùng Google tìm kiếm thì chỉ trong chưa đầy 60 giây đã cho ta hơn 200 nghìn kết quả những trường hợp nghịch tử, một con số cực kỳ báo động. Trẻ em ngày nay dạy bảo không nghiêm, dẫn tới có quá nhiều trường hợp đau lòng xảy ra, có những lúc chỉ vì những lý do thật ngớ ngẩn nhưng chúng sẵn sàng ra tay làm hại người khác, thậm chí là giết người.

Để trẻ em trưởng thành lành mạnh
Trẻ em ngày nay có xu hướng được nuông chiều, thương yêu quá mức, không được giáo dục khuôn phép dưỡng thành tính cách vô kỷ luật. (Ảnh: Pixabay).

Những nghịch tử này thường gây án trong độ tuổi đáng lẽ ra phải là những tuổi ngây thơ, đẹp nhất đời người, thật khiến cho người ta không khỏi đau xót. Điểm qua những nghịch tử này người ta phát hiện hầu hết số chúng đều có chung một điểm là được gia đình nuông chiều từ bé, quản giáo không nghiêm. Thậm chí trong số đó có những đứa trẻ “muốn gì được nấy", chỉ cần muốn gì cha mẹ đều đáp ứng vô điều kiện. Gia đình có trên có dưới nhưng lại không biết phân biệt lớn bé, thường xuyên hỗn hào, sống không có phép tắc, lâu dần biến thành tính cách, vị tư, lạnh lùng, độc đoán, kiêu ngạo, bạo lực… đều là những yếu tố gây nên sự bất ổn cho gia đình và xã hội. Chỉ cần chúng không vui hoặc đôi khi là thích chúng sẵn sàng trút giận lên người khác một cách vô cớ, cuối cùng trở thành những kẻ sát nhân khiến cho cha mẹ, gia đình phải ôm mối hận muộn màng.

Có những gia đình vì mải lo cho sự nghiệp mà bỏ bê con cái để cuối cùng phải trả giá đắt. Có nhà giáo dục nói: “Trên đời này không có sự nghiệp nào to lớn bằng sự nghiệp dạy bảo con cái". Cha mẹ nuôi dạy con cái điều cần nhất chính là sự nghiêm khắc, không thể nuông chiều buông thả. Ngược lại nếu như gia đình có đủ đầy sự dân chủ, tự do và không khí hoà ái, giữa cha mẹ và con cái là mối quan hệ bình đẳng tương giao, con cái có thể tự do bày tỏ quan điểm của mình, làm những việc nên làm ắt con cái sẽ trưởng thành một cách toàn diện.

Bé không vin, cả gẫy cành

Trẻ em sinh ra vốn như tờ giấy trắng, tương lai của chúng ra sao, trở thành bức tranh tươi sáng tràn đầy màu sắc hay là trang vở bình thường, hoặc giả là tờ giấy bỏ đi, nó hoàn toàn phụ thuộc vào thái độ và sự đối đãi của các bậc cha mẹ. Một đứa trẻ nếu như sinh ra được cha mẹ uốn nắn thường xuyên, kịp thời thì khi lớn lên sẽ đoan trang, trung chính đúng mực. Năm tháng tuổi thơ vốn là những năm tháng khám phá, tinh nghịch, trẻ em ở quê đôi khi ham chơi với bạn mà sang nhà hàng xóm trộm quả cam quả ổi, đó là điều dễ gặp. Nhưng với những thế hệ trước, một khi phát hiện con cái làm vậy các bậc cha mẹ đều không ngừng dạy bảo: “Nhỏ trộm quả ổi lớn trộm con trâu" ý tứ là nhỏ mà không quản lý dạy bảo, lớn lên sẽ hư hỏng, là mối lo cho xã hội.

Trước đây tại một vùng quê nhỏ có lưu truyền một câu chuyện như sau:

Có một cậu bé thông minh tinh nghịch, nhưng một hôm vì ham chơi, tinh nghịch nên sang nhà hàng xóm ăn trộm quả bưởi về nhà ăn. Mẹ cậu biết vậy nhưng không hề trách mắng lại khen con mình nhanh nhẹn. Kết quả sau này cậu không ngừng phạm phải những việc tương tự, để cuối cùng khi lớn lên sinh làm đạo tặc bị quan phủ bắt được xử tội chết. Trước lúc bị đưa đi xử tử, cậu đã cầu xin quan nha cho cậu gặp mẹ một lần, muốn được ăn bữa cơm của mẹ lần cuối. Vì nghĩ cậu sắp chết nên thương tình thông báo cho mẹ cậu chuẩn bị cơm mang vào cho cậu. Ngờ đâu khi mẹ cậu vừa mang cơm vào cho cậu, cậu liền ra tay sát hại mẹ mình. Cậu cho rằng nguyên nhân cái chết của cậu là bởi mẹ cậu đã quá nuông chiều, thấy con sai trái không khuyên bảo lại ủng hộ để sau này thành tính. Ở đây cái sai đầu tiên chính là sai ở mẹ cậu.

Để trẻ em trưởng thành lành mạnh
Những hành động tưởng chừng là tuổi thơ tinh nghịch vô tình biến thành thói quen không tốt. (Ảnh: Sajjad Hossain Saaz từ Pexels)

Tuân Tử là nhà Nho, nhà tư tưởng học nổi tiếng thời Chiến Quốc từng nói: “Nhân chi sơ, tính bản ác" Tuân Tử cho rằng con người sinh ra vốn đã có bản tính xấu, tránh khổ tìm sướng nó cũng chính là bản năng của sinh mệnh. Vậy nên cần phải được dạy dỗ cẩn trọng mới có thể nên người.

Kỳ thực con người ta thường trưởng thành trong vấp ngã hơn là trưởng thành trong chuẩn mực. Có sai lầm mới có thành công, chẳng thế mà xưa nay người ta vẫn nói “Thất bại là mẹ của thành công" đó sao?

Cha không nghiêm, con trẻ đua đòi, thân làm cha mẹ điều cốt lõi chính là phải biết hành xử đúng sai, làm tấm gương cho con cái nhìn vào. Khi yêu cầu nghiêm khắc với con cái 1 thì lại phải cần nghiêm khắc bản thân 10.

Một số bậc cha mẹ vì muốn con cái được vương trưởng, thành đạt, có chỗ đứng trong xã hội mai này nên thường dạy con cái kỹ năng khôn khéo, lanh lợi. Tuy nhiên con người ta càng khôn khéo lanh lợi thì lại càng rời xa trung thực, thiện lương, vì sợ bản thân chịu thiệt mà đẩy sang người khác. Khi chúng ta dạy bảo con cái như vậy cũng có nghĩa là bước đầu chúng ta đẩy con cái mình sang con đường sai trái. Con người làm bất kể việc gì đều sinh ra hai loại tác dụng, có được có mất. Bản năng làm cha làm mẹ, ai cũng muốn con mình mạnh mẽ thành tài, có được mấy người khi con cái chịu thiệt chịu uất ức mà không dạy con mình phản kháng? Đây cũng là nguyên nhân khiến trẻ con ngày càng tự tư tự lợi, không biết suy nghĩ cho người khác. Thiết nghĩ con muốn nên người không chỉ đơn giản là phải dạy dỗ nghiêm khắc mà còn cần đến sự lấy thân làm mẫu cho con.

Có câu: “Con cái là tấm gương phản chiếu của cha mẹ". Thân làm cha mẹ, chỉ cần nhìn thấy con cái có chỗ chưa đúng thì chính là lúc cần phải xem lại bản thân mình. Khi cha mẹ tìm ra chỗ thiếu sót của mình, cha mẹ thay đổi con cái ắt cũng sẽ thay đổi. "Nuôi không dạy, lỗi mẹ cha", nhưng nếu chỉ dùng lời lẽ giáo điều răn dạy thì cũng chưa chắc đã có tác dụng, mà cần bản thân cha mẹ chú ý lời nói, hành vi của mình sẽ là tấm gương cho con cái bắt chước noi theo.

Khải Chính