Gamestop - Câu chuyện về sự phẫn nộ không giới hạn dành cho Phố Wall (Phần 1)

Bình luận Tường Lan • 15:23, 03/02/21

Giúp NTDVN sửa lỗi

Từ một cổ phiếu đang trên đà lao dốc, giá của Gamestop được thổi bùng lên bởi sự giận dữ của số đông. Và số đông các chàng David nhỏ bé chứng minh rằng, khi quyền lợi của số đông (dù yếu thế) bị xâm phạm trắng trợn, làn sóng phẫn nộ ấy có thể đánh bại các con cá mập hung hăng nhất của Phố Wall. Không chỉ vậy, Gamestop còn làm lộ ra các “con chuột” Phố Wall, những kẻ kết cấu với cá mập kiếm tiền của nhà đầu tư nhỏ.

Theo ước tính của Fox Business, tổn thất của các quỹ đầu tư của Phố Wall không ít hơn  19 tỷ USD; chỉ tính riêng với mã cổ phiếu của Gamestop. 

Nguồn gốc sự phẫn nộ 

Giới đầu tư trên các thị trường chứng khoán dù nhỏ hay lớn đều hiểu cuộc chơi thuộc về các con cá mập hung hãn của thị trường. Cá mập được định nghĩa là các quỹ đầu tư lớn, các nhà đầu tư lớn, nơi khối lượng tiền đầu tư (khi các con cá mập liên kết lại) chiếm phần lớn cung - cầu thị trường. Lúc đó, quyền lực thao túng cung - cầu thị trường thuộc về đàn cá mập này.

Bằng cách dùng tiền khối lượng lớn, và cùng liên kết lại, các cá mập Phố Wall (hoặc bất kỳ thị trường nào cũng vậy) có thể tạo ra cung - cầu ảo với một mã hoặc một nhóm cổ phiếu nhất định. Các nhà đầu tư nhỏ thường sẽ đầu tư phần tiền ít ỏi của mình theo xu hướng của "cá mập" và chịu đựng sự điều khiển của họ. 

Cuộc khủng hoảng tài chính 2008 là một ví dụ, các ngân hàng tài phiệt tài chính lớn của Phố Wall đã tạo thanh khoản ảo cho các chứng khoán hóa khoản vay (tài sản mà họ nắm giữ), đẩy giá của loại chứng khoán này lên bằng cách tự mua bán với nhau, tạo giả tướng rằng thị trường đang rất tốt. Rồi bán loại chứng khoán này ra thị trường. Một ai đó sẽ phải hứng "rác chứng khoán" khi bong bóng nổ. Đó thường là các nhà đầu tư nhỏ hoặc một đối thủ không làm hài lòng phần đa các nhà tài phiệt Phố Wall. 

Sức mạnh kiểm soát cung-cầu và giá hàng hóa trên thị trường chứng khoán của Phố Wall còn nằm ở sức mạnh mềm với truyền thông (big media), các ông lớn công nghệ Mỹ (big tech) của Mỹ và thậm chí là chính quyền Mỹ. Kết hợp các sức mạnh hắc ám này, việc tung hô một doanh  nghiệp, một tập đoàn hay việc phơi bày, tạo trấn động sụt giảm giá của một tập đoàn trở nên dễ dàng hơn bao giờ hết. Nó có thể dễ dàng tạo tâm lý hoảng loạn đám đông. Nhờ đó, đoàn cá mập Phố Wall ngày càng mập nhờ phân chia lại tài sản của doanh nghiệp, nhà đầu tư yếu thế…

Xa hơn, chính các ông chủ Phố Wall lại là những kẻ "sở hữu" Ngân hàng trung ương của Mỹ (Fed) và được quyền ra quyết định chính sách tiền tệ, tăng, giảm lãi suất của nền kinh tế này. Điều này có nghĩa, các ông lớn tài phiệt tài chính Mỹ vừa tạo ra quỹ đầu tư chứng khoán (cá mập), vừa quyết định tăng giảm lãi suất (vốn tác động cực lớn lên cung - cầu giá cả của TTCK)... Như vậy, quyền lực vừa đá bóng vừa thổi còi thuộc về con cá mập này. 

Các nhận định trên là câu chuyện dài và các bằng chứng hàng 100 năm nay về quyền lực và sự thao túng của các mập Phố Wall đã chứng minh rằng họ thực sự là những kẻ tạo ra khủng hoảng, suy thoái và bất ổn tài chính, họ có thể loại bỏ bất kỷ kẻ nào đe dọa đến quyền lực thu thập và phân phối lại tài sản của họ. Họ ngày càng lớn mạnh trong suốt 100 năm qua, và sự tham lam của họ cũng lớn theo không giới hạn. 

Tuy nhiên, chúng ta sẽ thảo luận câu chuyện chi tiết và các bằng chứng không thể chối cãi trong các phần các tiếp theo của Chuyên đề này về quyền lực của Phố Wall; thứ làm cho các nhà chàng David nhỏ bé trên thị trường tài chính Mỹ phẫn nộ đến mức họ đã cùng nhau dệt nên một câu chuyện kinh điển; một sự kiện kinh tế đặc sắc của thế kỷ này. 

Chiêu 'gậy ông đập lưng ông' xuất sắc của các chàng David nhỏ bé

Đối với các nhà đầu tư truyền thống, một phương pháp kiếm lời quen thuộc là mua thấp bán cao. Tuy nhiên, các tài phiệt Phố Wall có một cách thức kiếm lời khác là bán khống cổ phiếu, và dùng truyền thông tung tin xấu về công ty đó để đẩy giá xuống và mua bù lại với giá rẻ. Nghiệp vụ bán khống được cho phép trên thị trường chứng khoán Việt Nam. 

Cách cá mập kiếm tiền như sau: các cá mập không sở hữu mã cổ phiếu A, họ đi mượn/vay một lượng lớn cổ phiếu A từ những nhà môi giới/người sở hữu trong một khoảng thời gian nhất định. Giả sử tại thời điểm mượn cổ phiếu, giá một cổ phiếu với giá là 10 USD. Các cá mập bán cổ phiếu này đi, gọi là "bán khống". Sau đó, các cá mập Phố Wall sẽ tung tin xấu về công ty đó trên CNBC hoặc các phương tiện truyền thông đại chúng lớn khác, để giá cổ phiếu giảm xuống ví dụ còn 2 USD và bạn sẽ mua để trả lại. Như vậy, các cá mập vẫn có một cổ phiếu như ban đầu và số tiền lời chênh lệch từ việc bán khống và mua bù lại là 8 USD. 

Tất nhiên việc này không dễ làm được với người đầu tư nhỏ lẻ bình thường, vì họ không sở hữu hay có khả năng tác động lên các tập đoàn truyền thông, nhưng đối với các quỹ đầu tư lớn và những nhà tài phiệt phố Wall, các ông chủ thật sự của những tập đoàn truyền thông đại chúng thì hoàn toàn có thể làm được. Nhờ sức mạnh "mềm này", các quỹ đầu tư và tài phiệt phố Wall đã nhiều lần sử dụng cách thức trên để kiếm lợi nhuận siêu khổng lồ. 

Đây chính xác là những gì mà các cá mập Phố Wall đã làm với Gamestop. Chỉ là lần này, các nhà đầu tư nhỏ của Mỹ không tin truyền thông và Phố Wall nữa, họ âm thầm liên kết nhau và đánh bại Phố Wall bằng tạo ra cầu khủng, đẩy giá cổ phiếu Gamestop lên cao ngất. Phố Wall vốn quen cách kiếm tiền bằng cách dìm giá cổ phiếu qua chiêu bài “báo cáo phân tích của chuyên gia”, “truyền thông”... hiện đã thực sự bất lực! Họ buộc phải mua lại cổ phiếu Gamestop với giá cao ngất để trả lại cổ phiếu cho người sở hữu và chịu mức lỗ kỷ lục. 

Sự việc bắt đầu từ vài tuần trước khi xuất hiện một thành viên ẩn danh của diễn đàn Reddit tên là Wall Street Bets (“r / wallstreetbets”). Những thành viên của diễn đàn này nhận thấy rằng Melvin Capital Management, một quỹ đầu tư trị giá hơn 12 tỷ đô la, đang nắm giữ một vị thế bán hay bán khống (short position) lớn cổ phiếu của GameStop — quỹ này đang đặt cược hơn 55 triệu đô la vào sự sụt giảm cổ phiếu của GameStop, theo nhà đầu tư khởi nghiệp Shaan Puri. 

Các nhà đầu tư nhỏ lẻ của Reddit đã tổ chức trực tuyến mua cổ phiếu GameStop, việc này đã đẩy giá trị cổ phiếu của GameStop tăng chóng mặt, khiến cho các quỹ đầu tư Phố Wall buộc phải kết thúc vị thế bán để cắt lỗ. Đây được gọi là bán non (short squeeze). Ngược lại, các nhà đầu tư nhỏ sẽ có cơ hội kiếm được lợi nhuận khổng lồ. 

Giá cổ phiếu GameStop. (Ảnh qua Yahoo Finance)
Giá cổ phiếu GameStop. (Ảnh qua Yahoo Finance)

Kết quả là, cổ phiếu của GameStop đã tăng vọt từ 17 USD/cổ phiếu vào đầu tháng 1/2021 lên gần 40 USD/cổ phiếu vào ngày 14/1 rồi 70 USD/cổ phiếu, buộc Melvin Capital thua lỗ hàng tỷ đồng không xác định. Đến ngày 27/1, cổ phiếu đã đạt hơn 300 USD/cổ phiếu và giá cuối cùng đạt đến đỉnh 500 USD/cổ phiếu vào sáng ngày 28/1. 

Ngày 28/1/2021, trang Fox Business dựa trên số liệu thống kê giao dịch của các con cá mập Phố Wall tính ra được con số tổn thất của Phố Wall trong cuộc đấu trí và đấu sức với Gamestop đã lên tới 19 tỷ USD. Một con số chấn động! Khoản tiền 19 tỷ USD này, đương nhiên thuộc về các nhà đầu tư nhỏ. 

Một tweet ngắn gọn của Elon Musk trên Twitter được tin là cũng giúp góp phần đẩy giá cổ phiếu của GameStop. Đây cũng được xem như hành động ủng hộ các nhà đầu tư nhỏ của tỷ phú này. 
Một tweet ngắn gọn của Elon Musk trên Twitter được tin là cũng giúp góp phần đẩy giá cổ phiếu của GameStop. Đây cũng được xem như hành động ủng hộ các nhà đầu tư nhỏ của tỷ phú này. (Ảnh chụp Twitter)

Một tweet ngắn gọn của Elon Musk trên Twitter được tin là cũng giúp góp phần đẩy giá cổ phiếu của GameStop. Đây cũng được xem như hành động ủng hộ các nhà đầu tư nhỏ của tỷ phú này. 

Cháy nhà ra mặt chuột

Căng thẳng gia tăng khi các nền tảng môi giới, nền tảng giao dịch chứng khoán trực tuyến như Robinhood thao túng thị trường để ủng hộ các quỹ đầu tư lớn của Phố Wall chứ không phải là nhà đầu tư nhỏ. 

Điều này giống hệt như khi các lãnh chúa công nghệ kiểm duyệt ngôn luận trong đại dịch và trong cuộc bầu cử vừa qua, họ tự ý loại bỏ tất cả những gì đi ngược lại với mục tiêu chính trị của họ là tạo ra con ngáo ộp Covid-19 thật to và đảm bảo ông Biden đắc cử. 

Khi giá trị cổ phiếu của GameStop đang tăng chóng mặt và lên tới đỉnh 500 USD/cổ phiếu vào ngày 28/1 thì sàn giao dịch Robinhood và Interactive Brokers thông báo rằng các sàn này đã đình chỉ việc mua vào cổ phiếu GamesStop và cổ phiếu của một số công ty khác, bao gồm Blackberry, AMC Theatre, Express và Koss, những đã được các nhà đầu tư nhỏ lẻ sử dụng cách thức đẩy giá tương tự như với GameStop. Lý do họ đưa ra là vì "sự biến động" của thị trường và “bảo vệ các nhà đầu tư”. Robinhood tuyên bố trong một thông báo ngày 28/1 rằng:

“Chúng tôi liên tục theo dõi thị trường và thực hiện các thay đổi khi cần thiết”. “Do sự biến động gần đây, chúng tôi đang hạn chế giao dịch đối với một số chứng khoán nhất định, bao gồm các mã AMC, BB, BBBY, EXPR, GME, KOSS, NAKD và NOK. Chúng tôi cũng nâng yêu cầu ký quỹ đối với một số chứng khoán nhất định”.

Cuối ngày hôm đó, Robinhood cho biết họ sẽ bắt đầu cho phép “mua hạn chế” mã GME và các cổ phiếu khác bắt đầu từ ngày 29/1.

Không chỉ đình chỉ hoạt động mua vào, một số nhà đầu tư phàn nàn trên các phương tiện trực tuyến rằng sàn giao dịch Robinhood đã ép họ phải nhập lệnh bán cổ phiếu GameStop của họ. Có vẻ như điều này đã xảy ra do yêu cầu ký quỹ tăng lên. 

Logo của ứng dụng Robinhood trên một điện thoại (Getty Images)
Logo của ứng dụng Robinhood trên một điện thoại. (Getty Images)

Trong khi đó, một nền tảng giao dịch cổ phiếu khác, Interactive Brokers cũng đã có các tuyên bố tương tự và tăng lượng ký quỹ đối với người dùng vào ngày 28/1. Nền tảng sàn giao dịch Webull cũng cho dừng việc mua GME và một số mã khác vào cùng ngày.



BÀI CHỌN LỌC

Gamestop - Câu chuyện về sự phẫn nộ không giới hạn dành cho Phố Wall (Phần 1)